Εργασία για το Σύνταγμα - Ποιον αφορά

Εισαγωγή. Η εργασία αυτή γίνεται με αφορμή την επόμενη αναθεώρηση του Συντάγματος η οποία ανακοινώθηκε. Και έχει σκοπό να απαντήσει στο ερώτημα τι φταίει για την κακή κατάσταση της Ελληνικής Πολιτείας  σε σχέση με το Σύνταγμα. Το Σύνταγμα είναι ο θεμελιώδης νόμος επάνω στον οποίο βασίζεται η διαμόρφωση ολόκληρης της νομοθεσίας της χώρας όσον αφορά τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις του πολίτη, την οργάνωση και βασικούς κανόνες λειτουργίας του κράτους και των θεσμών. Το Σύνταγμα με τις βασικές κατευθύνσεις του στο βαθμό που μένουν σεβαστές αλλά και οι πρακτικές που ακολουθούνται συνολικά διαμορφώνουν το καθεστώς* της Ελληνικής Πολιτείας.  *Καθεστώς. Η ετυμολογία της λέξης καθεστώς προέρχεται από τη μετοχή του παρακειμένου καθέστηκα του ρήματος καθίστημι, που σημαίνει «εγκαθιστώ» ή «φέρνω σε μια ορισμένη κατάσταση». Δηλώνει την παγιωμένη κατάσταση (status quo) ή τον τρόπο λειτουργίας ενός συστήματος. Σε μία προσπάθεια να αλλάξει το (πολιτικό) καθεστώς προς το δικαιότερο, όλες οι πολιτικές δυνάμεις και το σύνολο των πολιτών θεωρούν απαραίτητη την κατάργηση ασυλιών βουλευτών και πολιτικών. Και όμως αυτές παραμένουν, ενώ η πρόταση της κυβέρνησης σήμερα δεν είναι η ολική κατάργηση των ασυλιών αλλά κάποια αναθεώρηση του άρθρου 86. Όμως ακόμα και αν σήμερα καταργηθούν οι ασυλίες των πολιτικών, σε ποια κατάσταση βρίσκονται όλα τα άλλα θέματα;  Αναρωτιόμαστε αν υπάρχει άμεση ανάγκη να βελτιωθεί ολόκληρο το Σύνταγμα. Αναρωτιόμαστε αν υπάρχει η ανάγκη επικαιροποίησης σε σημερινές ανάγκες με πρόβλεψη για το μέλλον. Όχι μόνο για τα ζητήματα τεχνολογίας και την τεχνίτη νοημοσύνη. Φυσικά θα πρέπει να λάβουμε υπόψιν ότι, ακόμα και αν είχαμε ένα τέλεια γραμμένο Σύνταγμα αυτό από μόνο του δεν θα μας έλυνε κανένα πρόβλημα. Το ότι γράφουμε ένα νόμο δεν ισχύει αυτόματα αλλά πρέπει να έχει αποδοχή ή να επιβληθεί. Όμως λειτουργεί η ιδέα, ότι το γραμμένο κείμενο που αποδεχόμαστε, ισχύει και είναι νόμος που μας δεσμεύει όλους.  

Ποιον αφορά περισσότερο και γιατί. Ο Θεμελιώδης νόμος που ονομάζουμε Σύνταγμα αφορά όλους τους πολίτες αλλά ειδικά τους (τελευταίους) απλούς. Δηλαδή όσους δεν έχουν, δύναμη ή εξουσία αλλά πιστεύουν στην δημοκρατία και θέλουν να επενδύσουν το μέλλον τους σε μία πολιτεία που τους προστατεύει και τους υπολογίζει. Το σύνταγμα δεν είναι μνημείο, όπως τα λείψανα ενός αρχαίου ναού για να το θαυμάζουμε χωρίς να το αγγίζουμε. Το Σύνταγμα μπορεί να θεωρηθεί το κοινωνικό συμβόλαιο το οποίο δεσμεύει πολίτες και θεσμούς στον τρόπο λειτουργίας τους ώστε να προκύπτει το καθεστώς του κράτους δικαίου. Δηλαδή ένα πολιτικό, κοινωνικό και οικονομικό σύστημα όπου όλοι, συμπεριλαμβανομένης της κυβέρνησης, υπόκεινται στο Σύνταγμα και τους νόμους, οι οποίοι εφαρμόζονται δίκαια, διαφανώς και ανεξάρτητα. Με διάκριση των εξουσιών, με την προστασία των θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων και την ισότιμη πρόσβαση στην ανεξάρτητη δικαιοσύνη, αποτρέποντας την αυθαιρεσία. Άρα αν το κοινωνικό συμβόλαιο μένει σεβαστό και τηρείται ή παραβιάζεται και σε ποιο βαθμό είναι κρίσιμο στην αναζήτησή μας.  

Ερωτήματα. Για να απαντήσουμε στο βασικό ερώτημα τι φταίει για την κακή κατάσταση της Ελληνικής Πολιτείας  σε σχέση με το Σύνταγμα, θα πρέπει να μελετήσουμε το κείμενο και να απαντήσουμε στα υπο-ερωτήματα. Είναι επαρκές το κείμενο του ισχύοντος Συντάγματος για να απαντήσει στις ανάγκες της ελληνικής κοινωνίας;  Ανάγκη για Δημοκρατία, δικαιοσύνη, προστασία, παιδεία. Εντοπίζονται ή όχι παραβιάσεις του Συντάγματος και τι είδους παραβιάσεις είναι αυτές; Ας διαβάσουμε σχολαστικά το κείμενο του Συντάγματος και ας εντοπίσουμε τις ασυμφωνίες γραπτού λόγου του Συντάγματος και έργων των πολιτών και της Ελληνικής Πολιτείας στο σύνολο της.  

Περιεχόμενα

Εργασία για το Σύνταγμα - Πρώτη ανάγνωση

Κατηγορίες παραβίασης του Συντάγματος. Οι βασικές κατηγορίες παραβίασης του Συντάγματος είναι α. Η  Αντισυνταγματικότητα Νόμων μετά από Δικαστικό Έλεγχο. Νόμοι που ψηφίζονται κατά παράβαση συνταγματικών διατάξεων κρίνονται αντισυνταγματικοί από τα δικαστήρια και καταργούνται. Η αντισυνταγματικότητα μπορεί να έχει αναδρομικά αποτελέσματα, ακυρώνοντας τις συνέπειες του νόμου από τη στιγμή της θέσπισης του. Δικαίωμα προσφυγής αντισυνταγματικότητας στα δικαστήρια έχουν όλοι οι πολίτες. Και β. Η Πολιτική Ευθύνη από πράξεις η παραλείψεις. Η παραβίαση του Συντάγματος από κυβερνητικά όργανα ή βουλευτές επιφέρει έντονη πολιτική κριτική, απώλεια νομιμοποίησης και μπορεί να οδηγήσει σε πτώση της κυβέρνησης. Συνοψίζοντας, η παραβίαση του Συντάγματος δεν αποτελεί απλώς μια παράβαση νόμου, αλλά προσβολή της δημοκρατικής νομιμότητας, θέτοντας σε κίνδυνο την ασφάλεια και τη σταθερότητα του κράτους. Όλοι οι πολίτες δικαιούνται να αντιδρούν όποτε εντοπίζουν ενδείξεις αντισυνταγματιότητας σε νόμους και να προσφεύγουν στα Δικαστήρια. Όποτε εντοπίζουν πράξεις ή παραλείψεις από τη κυβέρνηση που καταλύουν τη Συνταγματική νομιμότητα, πρέπει να καλούν τους Βουλευτές που τους εκπροσωπούν να δράσουν μέσα στη Βουλή για να αντιμετωπίσουν την πολιτική κρίση. Όμως οι δράσεις των πολιτών δεν περιορίζονται σε αυτές τις δύο κατά το άρθρο 120 που αναφέρει ότι “H τήρηση του Συντάγματος επαφίεται στον πατριωτισμό των Ελλήνων, που δικαιούνται και υποχρεούνται να αντιστέκονται με κάθε μέσο εναντίον οποιουδήποτε επιχειρεί να το καταλύσει με τη βία” Και δεν αφορά μόνο την έσχατη παραβίαση δηλαδή την επιβολή δικτατορίας, αλλά όλες τις παραβιάσεις που ενδεχόμενος επιβάλλονται και με το θεσπισμένο μονοπώλιο στη βία που έχει το κράτος.

Εργασία: Ανάγνωση, ανάλυση και κατανόηση του Συντάγματος. 

Οδηγίες:   Με μπολτ γράμματα το ισχύον Σύνταγμα και με κόκκινα γράμματα επισημαίνουμε. 
Με κανονική γραμματοσειρά οι παρατηρήσεις μας.  
Με πλάγια (ιτάλικ) λέξεις και φράσεις που θα εξηγήσουμε.  
Με υπογραμμισμένα οι προτεινόμενες προτάσεις εναλλακτικής σύνταξης.

Πρώτη ανάγνωση.Κείμενο Συντάγματος όπως ισχύει σήμερα - (λινκ σε νέο παράθυρο)(001) Με μία βιαστική φυλλομέτρηση και ανάγνωση του κειμένου, παρατηρούμε τα εξής: Ενώ υπάρχει μία αρίθμηση κάποια άρθρα είναι κενά με την ένδειξη “Το άρθρο καταργείται.”Συνολικά 4 άρθρα και 2 άλλες επιμέρους παράγραφοι έχουν καταργηθεί σε προηγούμενες αναθεωρήσεις με την ένδειξη “καταργείτε” και “καταργήθηκε” χωρίς να υπάρχει άλλη πληροφορία πέραν κάποιων γενικών τίτλων της ανώτερης κατηγορίας και των αστερίσκων που επισημαίνουν τις αναθεωρήσεις. Ο πρώτος αστερίσκος αφορά την πρώτη αναθεώρηση του 1986. Τα καταργημένα άρθρα και παράγραφοι:  

*'Αρθρο 39: (Το άρθρο 39 καταργήθηκε)
Αρθρο 43: (Έκδοση διαταγμάτων). (H παράγραφος 3 καταργείται).
'Αρθρο 112: (Έκδοση νόμου που προβλέπεται από το Σύνταγμα) ****4. (Η παράγραφος 4 καταργείται).
****'Αρθρο 113: (Ισχύς προσωρινού Κανονισμού της Βουλής)(Το άρθρο 113 καταργείται.) 
****'Αρθρο 114: (Το άρθρο 114 καταργείται.) 
** *** 'Αρθρο 115: (Το άρθρο 115 καταργείται.) 

(002) Όσο περισσότερο διαβάζουμε, τόσο περισσότερο συναντάμε μία αντικειμενική δυσκολία. 
Συναντάμε προτάσεις που τελειώνουν με την φράση “όπως νόμος ορίζει” ή ξεκινάνε με την φράση “Νόμος ορίζει”. Σπάνια συναντάμε παραπομπές σε συγκεκριμένους νόμους. Και σε άλλες περιπτώσεις συναντάμε άρθρα που παραπέμπουν σε άλλα άρθρα. Παράδειγμα:

Εργασία για το Σύνταγμα - Άρθρο 1

Οδηγίες:  
Με μπολτ γράμματα το ισχύον Σύνταγμα και με κόκκινα γράμματα επισημαίνουμε. 
Με κανονική γραμματοσειρά οι παρατηρήσεις μας.
Με πλάγια (ιτάλικ) λέξεις και φράσεις που θα εξηγήσουμε.
Με υπογραμμισμένα οι προτεινόμενες προτάσεις εναλλακτικής σύνταξης. 

MEPOΣ ΠPΩTO - Bασικές διατάξεις 
TMHMA A΄ - Mορφή του πολιτεύματος
'Αρθρο 1: (Μορφή του πολιτεύματος)
1. Tο πολίτευμα(*1) της Eλλάδας είναι Προεδρευόμενη Kοινοβουλευτική Δημοκρατία.

Η παράγραφος είναι σε ισχύ παρόλο ότι, για την ακρίβεια, πολίτευμα της Eλλάδας είναι 
Πρωθυπουργική Kοινοβουλευτική Δημοκρατία γιατί όλοι γνωρίζουμε ότι η θέση του Προέδρου της Δημοκρατίας έχει ρόλο τιμητικό, συμβολικό και διεθνούς εκπροσώπησης της χώρας.  Οι εξουσίες αφαιρέθηκαν από τον Προεδρό με την αναθεώρηση του 1986. Έκτοτε το πολίτευμα, όπως και να ονομάζετε μένει σταθερό. Η λέξη δημοκρατία συμπυκνώνει ένα σύνολο αξιών και ιδεών. Είναι εξαιρετικά περιεκτική και σαφής. Το να της βάζουμε επίθεταέχει σαν αποτέλεσμα να της αφαιρούμε αυτές τις συμπυκνωμένες αξίες. Είναι ένα “ναι μεν αλλά” που πρέπει να εξαφανιστεί. Η λέξη δημοκρατία είναι επίθετο όπως λέμε Δημοκρατία της Ελλάδας ή των Ελλήνων. Με λίγες λέξεις σημαίνει το πολίτευμα των πολιτών. Όπου η εξουσία πηγάζει από τον λαό, ασκείται από τον λαό και υπηρετεί τα συμφέροντα του λαού. Ετυμολογικά σημαίνει η κυριαρχία των πολιτών. Κράτος σημαίνει κυριαρχία και δήμος σημαίνει το σύνολο των πολιτών ή των ανθρώπων με πολιτικά (θεσπισμένα) δικαιώματα. Επιπλέον στην δημοκρατία οι πολίτες ζουν και διαβουλεύονται σε καθεστώς Ισηγορίας, Ισονομίας, Ισοκρατίας και διαφάνειας. Οι ιδέες Πρόεδρος ή κοινοβούλιο ή άλλες ιδέες τέτοιας φύσης μπορούν να περιγραφούν αλλού, αν περιέχονται στη δομή της δημοκρατικής πολιτείας. Δεν μπορούν όμως να είναι ούτε πριν, ούτε πάνω, ούτε καν στο ίδιο επίπεδο με την λέξη δημοκρατία. (*1)Πολίτευμα είναι το νομικό και πολιτικό σύστημα οργάνωσης, δομής και άσκησης της κρατικής εξουσίας σε μια χώρα, όπως αυτό καθορίζεται από το Σύνταγμα της. 
“Tο πολίτευμα της Eλλάδας είναι Δημοκρατία.” είναι μία προτεινόμενη αλλαγή. 

2. Θεμέλιο του πολιτεύματος είναι η λαϊκή κυριαρχία(*2).

(003)Η παράγραφος 2 καταστρατηγείται διαρκώς με διάφορους νόμους που μπορούν να θεωρηθούν αντίθετοι με τη διαταγή της παραγράφου. Θα αναφερθούμε όμως σε μία περίπτωση που επιφέρει Πολιτική ευθύνη.  Η πολιτεία δεν έλαβε υπόψιν της την λαϊκή βούληση όπως εκφράστηκε με το Δημοψήφισμα του 2015 και έκανε δεκτή την διεθνή συμφωνία με μόνο μικρές αλλαγές, ενώ αυτή είχε απορριφθεί στο σύνολο της. Αφού η λαϊκή βούληση παραβιάζετε αυτό θα πει ότι το πολίτευμα έχει εκθεμελιωθεί. (*2) Η λαϊκή κυριαρχία είναι η αρχή ότι η εξουσία ενός κράτους και της κυβέρνησης έχει δημιουργηθεί και διατηρείται με τη συναίνεση του λαού του, μέσω των εκλεγμένων εκπροσώπων του, ο οποίος είναι η πηγή όλων των πολιτικών εξουσιών. Είναι στενά συνδεδεμένη με το κοινωνικό συμβόλαιο για το οποίο μίλησαν φιλόσοφοι όπως ο Τόμας Χομπς, ο Τζον Λοκ, και ο Ζαν-Ζακ Ρουσσώ. Η λαϊκή κυριαρχία εκφράζει μια έννοια και δεν αντανακλά κατ 'ανάγκη ή περιγράφει μια πολιτική  πραγματικότητα. Είναι συνήθως σε αντίθεση με την έννοια της κοινοβουλευτικής κυριαρχίας και με την ατομική κυριαρχία. Οι πολίτες έχουν τον τελικό λόγο στις κυβερνητικές αποφάσεις. Ο Βενιαμίν Φραγκλίνος εξέφρασε την ιδέα όταν έγραψε, «Στις ελεύθερες κυβερνήσεις, οι κυβερνώντες είναι οι υπηρέτες και οι πολίτες είναι οι ανώτεροι και κυρίαρχοι τους»

3. Όλες οι εξουσίες πηγάζουν από το Λαό, υπάρχουν υπέρ αυτού και του Έθνους και ασκούνται όπως ορίζει το Σύνταγμα.

(004)Δεν ισχύει πια μετά την είσοδο μας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Για αυτό έχουμε Ευρωπαϊκά Θεσμικά όργανα, Επιτροπές, την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία και την εναρμόνιση του Ελληνικού με το Ευρωπαϊκό δίκαιο.  Άρα όλες οι εξουσίας πηγάζουν από διάφορες πηγές. Αν μπορούσαμε, θα αφήναμε μόνο την φράση "Όλες οι εξουσίες είναι στο λαό", αλλά γιατί να το ξανά πούμε με άλλα λόγια; Μόλις προηγούμενος στο άρθρο 1, αντί για τη λέξη έθνος, σύνολο ανθρώπων που μοιράζονται κοινά γνωρίσματα, χρησιμοποιήσαμε την λέξη δήμος που σημαίνει το σύνολο των πολιτών. Είπαμε Δημοκρατία. Χωρίς ταμπού και προσπαθώντας να δώσουμε το ίδιο νόημα θα μπορούσαμε να πούμε λαοκρατία ή εθνοκρατία. Η λέξη δημοκρατία περιγράφει εδώ και 2500 χρόνια την εξουσία των ομοίων όπως λέγανε και στην αρχαία Ελλάδα. Για να τελειώνουμε με το TMHMA A΄ που έχει τίτλο Mορφή του πολιτεύματος, ή θα πούμε Δήμος ή Λαός ή Έθνος. Όχι όλα μαζί αποδυναμώνοντας το περιεχόμενο τους. Σε κάθε περίπτωση πρέπει να ξέρουμε ότι μιλάμε για ανθρώπους που ζουν σε μία χώρα και έχουν δικαιώματα και υποχρεώσεις. Αλλά εξαιτίας της νομικής (γλώσσας) όπως διαμορφώθηκε τα τελευταία 200 χρόνια, είχε εισαχθεί η έννοια του έθνους που ξεπερνά τα σύνορα της χώρας. Ο λαός είναι εδώ, όμως το έθνος είναι όπου υπάρχει ελληνισμός. Για παράδειγμα το κράτους, δήθεν φροντίζει για τους Έλληνες του εξωτερικού. Διαχρονικά και σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό συμβαίνει το αντίθετο, οι Έλληνες της διασποράς βοηθούσαν πάντα και τις οικογένειες τους με εμβάσματα και το κράτος με χορηγίες. Σε κάθε περίπτωση το Σύνταγμα αφορά κυρίως εμάς που είμαστε εδώ, άρα η λέξη λαός ή δήμος ως συνθετικό στη λέξη δημοκρατία μας περιγράφει καλύτερα. Όπως και η επιρροή του Συντάγματος αφορά την Ελληνική επικράτεια και όχι όλο το σύμπαν. Φυσικά, πρέπει να υπάρχουν διατάξεις που να αφορούν πρόνοιες για το ελληνικό έθνος. Όσο αναφορά τη φράση “και ασκούνται όπως ορίζει το Σύνταγμα” είναι ένας ακόμα αυτο-αναφορικός πλεονασμός.  Μία σύνταξη που προτείνουμε. “Όλες οι εξουσίες είναι στο Λαό ο οποίος ασκεί την λαϊκή κυριαρχία. Η λαϊκή κυριαρχία αφορά την βιωσιμότητα της χώρας και αναλύεται σε λαϊκή άμυνα, επάρκεια ενεργειακή, διατροφική, στεγαστική, υγειονομική, παιδαγωγική και επάρκεια οικολογικής εξισορρόπησης.” Ακολουθήσαμε μία λογική σειρά στην σύνταξη της παραγράφου 3. Ο λαός ασκεί την κυριαρχία του πλήρως αν μπορεί να την υπερασπιστεί την χώρα και να υπάρχει σε κατάσταση ευδαιμονίας έχοντας εξασφαλίσει την ενέργεια, τη διατροφή, τη στέγαση, την περίθαλψη, την μόρφωση αλλά και το περιβάλλον του.   

Εργασία για το Σύνταγμα του Δαμιανού Νικολάου.   05/05/2026            - 

επόμενο 

Εργασία για το Σύνταγμα - Αρθρο 2

Αρθρο 2: (Πρωταρχικές υποχρεώσεις της πολιτείας)
1. O σεβασμός και η προστασία της αξίας του ανθρώπου αποτελούν την πρωταρχική υποχρέωση της Πολιτείας.

(005)Δεν ισχύει. Για παράδειγμα θα αναφερθούμε στην άτυπη και άκρως επικίνδυνη πρακτική του πους μπακ που εφαρμόζει η ελληνική πολιτεία για να αντιμετωπίσει την μεταφορά προσφύγων ή μεταναστών χωρίς χαρτιά. Η Ελλάδα νομιμοποιείται να αποτρέψει την είσοδο στα ελληνικά χωρικά ύδατα μόνο. Αν ένα πλοιάριο είναι ήδη μέσα στα χωρικά ύδατα η Ελλάδα υποχρεούται να το μεταφέρει με ασφάλεια σε ελληνικό λιμάνι για τα περαιτέρω ή αν χρειαστεί να διασώσει άμεσα. Υπάρχουν πολλά άλλα παραδείγματα, σε κάθε περίπτωση η πολιτεία φέρετε αναλόγως και όχι με απόλυτο τρόπο προς την προστασία της αξίας του ανθρώπου, έλληνα και ξένου. Θα μπορούσε να γραφτεί και έτσι. 
“O σεβασμός της ανθρώπινης ζωής και της αξιοπρέπια της αποτελούν την πρωταρχική υποχρέωση της Πολιτείας.” 

2. H Eλλάδα, ακολουθώντας τους γενικά αναγνωρισμένους κανόνες του διεθνούς δικαίου, επιδιώκει την εμπέδωση της ειρήνης, της δικαιοσύνης, καθώς και την ανάπτυξη των φιλικών σχέσεων μεταξύ των λαών και των κρατών. 
Μία καλύτερη Σύνταξη. “Η Ελλάδα επιδιώκει την εμπέδωση της ειρήνης, της δικαιοσύνης, 
καθώς και την ανάπτυξη των φιλικών σχέσεων μεταξύ των λαών και των κρατών, ασκώντας 
όλα τα νόμιμα δικαιώματα της που απορρέουν από την κυριαρχία στην επικράτεια της αλλά 
και έναντι άλλων κρατών, σύμφωνα με τις διεθνής συνθήκες που έχει συναποδεχτεί και 
συνυπογράψει.”
Όπως ήταν γραμμένη η δεύτερη παράγραφος είχε ασάφεια και γενικότητα.  
Νόμοι του κράτους, δηλαδή νόμοι κάτω από το Σύνταγμα, μπορούν να εναρμονίζουν το Ελληνικό με το διεθνές δίκαιο και αυτό ισχύει. Γενικοί και ειδικοί αναγνωρισμένοι κανόνες 
μπορούν να γίνονται αποδεκτοί ή όχι από την πολιτεία μας. 

επομενη

Εργασία για το Σύνταγμα - Άρθρο 3

 TMHMA Β΄ - Σχέσεις Eκκλησίας και Πολιτείας
'Αρθρο 3: (Σχέσεις Εκκλησίας και Πολιτείας)

1. Eπικρατούσα θρησκεία στην Eλλάδα είναι η θρησκεία της Aνατολικής Oρθόδοξης 
Eκκλησίας του Xριστού. H Oρθόδοξη Eκκλησία της Eλλάδας, που γνωρίζει κεφαλή της τον 
Kύριο ημών Iησού Xριστό, υπάρχει αναπόσπαστα ενωμένη δογματικά με τη Mεγάλη Eκκλησία της Kωνσταντινούπολης και με κάθε άλλη ομόδοξη Eκκλησία του Xριστού  τηρεί απαρασάλευτα, όπως εκείνες, τους ιερούς αποστολικούς και συνοδικούς κανόνες και τις ιερές παραδόσεις. Eίναι αυτοκέφαλη, διοικείται από την Iερά Σύνοδο των εν ενεργεία Aρχιερέων και από τη Διαρκή Iερά Σύνοδο που προέρχεται από αυτή και συγκροτείται όπως ορίζει ο Kαταστατικός Xάρτης της Eκκλησίας, με τήρηση των διατάξεων του Πατριαρχικού Tόμου της κθ΄ (29) Iουνίου 1850 και της Συνοδικής Πράξης της 4ης Σεπτεμβρίου 1928. 
2. Tο εκκλησιαστικό καθεστώς που υπάρχει σε ορισμένες περιοχές του Kράτους δεν αντίκειται στις διατάξεις της προηγούμενης παραγράφου.

3. Tο κείμενο της Aγίας Γραφής τηρείται αναλλοίωτο. H επίσημη μετάφρασή του σε άλλο 
γλωσσικό τύπο απαγορεύεται χωρίς την έγκριση της Aυτοκέφαλης Eκκλησίας της Eλλάδας και της Mεγάλης του Xριστού Eκκλησίας στην Kωνσταντινούπολη.  

Οι σχέσεις της εκκλησίας με το κράτος τηρούνται και ισχύουν. Ίσως να ήταν καλύτερα στις βασικές διατάξεις να υπάρχει μία γενική μέριμνα για τις θρησκείες και τις εκκλησίες τους και όχι να περιγράφετε εδώ η ειδική στενή σχέση με την Ορθόδοξη Εκκλησία του Χριστού.  Για παράδειγμα.“Αρθρο 3: (Αρχή της ανεξιθρησκείας(*3)) Είναι η αναγνώριση ότι κανείς δεν μπορεί να εξαναγκαστεί να πιστέψει ή να μην πιστέψει, και ότι όλες οι θρησκευτικές πρακτικές ή η έλλειψη τους πρέπει να γίνονται σεβαστές από το Κράτος και την κοινωνία. Καμία διάκριση ή ειδικό καθεστώς απέναντι στον νόμο δεν ισχύει για καμία θρησκευτική ομάδα ή εκκλησία.” Υπάρχει μία παρόμοια διάταξη στο άρθρο 13 (Θρησκευτική Ελευθερία). Σε κάθε περίπτωση σήμερα θα πρέπει να σκεφτούμε τις σχέσεις Εκκλησίας και Πολιτείας. Η θρησκεία της Ανατολικής Oρθόδοξης Eκκλησίας αποτελεί μέρος της ιστορίας και της παράδοσης μας. Όπως και η αρχαία ελληνική θρησκεία. Κατά τα άλλα όλες οι εκκλησίες θα πρέπει να αντιμετωπίζονται από το νόμο, αντίστοιχα όπως συμβαίνει με τις διάφορες ενώσεις πολιτών ή συλλόγων.  

Εργασία για το Σύνταγμα του Δαμιανού Νικολάου.   05/05/2026            - 

επόμενο 

 

Εργασία για το Σύνταγμα - Άρθρο 4

 MEPOΣ ΔEYTEPO - Aτομικά και κοινωνικά δικαιώματα.
'Αρθρο 4: (Ισότητα των Ελλήνων)
1. Oι Έλληνες είναι ίσοι ενώπιον του νόμου.
(006)Καταστρατηγείται. Υπάρχουν Έλληνες πολίτες με αξιώματα που τους παρέχουν διάφορες ασυλίες, παροχές που μπορούν να χαρακτηριστούν ως προνόμια.

2. Oι Έλληνες και οι Eλληνίδες έχουν ίσα δικαιώματα και υποχρεώσεις.
Γενικά η έννοια της ισότητας δικαιωμάτων και υποχρεώσεων είναι αλλοιωμένη με επόμενα άρθρα και σε συνδυασμό με τη προηγούμενη παράγραφο καταστρατηγείται στην πράξη. 

3. Έλληνες πολίτες είναι όσοι έχουν τα προσόντα που ορίζει ο νόμος. Eπιτρέπεται να αφαιρεθεί η ελληνική ιθαγένεια μόνο σε περίπτωση που κάποιος απέκτησε εκούσια άλλη ιθαγένεια ή που ανέλαβε σε ξένη χώρα υπηρεσία αντίθετη προς τα εθνικά συμφέροντα, με τις προϋποθέσεις και τη διαδικασία που προβλέπει ειδικότερα ο νόμος.
Μετά από μικρή έρευνα για το ποια είναι τα προσόντα που ορίζει ο νόμος, επιχειρούμε μία καλύτερη σύνταξη. 
“3. Έλληνες πολίτες είναι όσοι πληρούν τις προϋποθέσεις για την κατοχή ελληνική ιθαγένειας 
για λόγο γέννησης ή καταγωγής, για λόγο φοίτησης σε Ελληνικό σχολείο και για λόγο 
πολιτογράφισης.  Eπιτρέπεται να αφαιρεθεί η ελληνική ιθαγένεια μόνο σε περίπτωση που κάποιος απέκτησε εκούσια άλλη ιθαγένεια ή που ανέλαβε σε ξένη χώρα υπηρεσία αντίθετη προς τα εθνικά συμφέροντα.” 

4. Mόνο Έλληνες πολίτες είναι δεκτοί σε όλες τις δημόσιες λειτουργίες, εκτός από τις 
εξαιρέσεις που εισάγονται με ειδικούς νόμους.
5. Oι Έλληνες πολίτες συνεισφέρουν χωρίς διακρίσεις στα δημόσια βάρη, ανάλογα με τις 
δυνάμεις τους.
(007)Αν υπήρχε μία κλίμακα φορολογίας και μία φορολόγηση το χρόνο για όλους
θα μπορούσε να ισχύσει. Καταστρατηγείται. Ολόκληρο το οικοσύστημα των φόρων είναι ένα αυτοτροφοδοτούμενο τέρας που διογκώνει τα μεγέθη της πραγματικής οικονομίας μαζί με τον παράγοντα του τοκισμού του χρήματος. Κατα τα άλλα οι φτωχοί μπορεί να δίνουν έως και 50% των εισοδημάτων τους σε έμμεσους και άμεσους φόρους ενώ οι πλούσιοι, δηλαδή οι μεγάλες εταιρίες, φορολογούνται μόνο για το κέρδος τους δηλαδή το περίσσευμα. 

6. Kάθε Έλληνας που μπορεί να φέρει όπλα είναι υποχρεωμένος να συντελεί στην άμυνα της Πατρίδας, σύμφωνα με τους ορισμούς των νόμων.

Ισχύει. Με εξαιρέσεις για όσους αποφεύγουν να υπηρετήσουν προφασιζόμενοι ασθένεια. 

7. Tίτλοι ευγένειας ή διάκρισης ούτε απονέμονται ούτε αναγνωρίζονται σε Έλληνες πολίτες.
(008)Καταστρατηγείται αφού δίνετε η δυνατότητα σε αλλοδαπούς να πάρουν σαν δώρο 
την (golden visa) άδεια παραμονής και μετά από 7 χρόνια την ιθαγένεια, με την αγορά ενός ακινήτου. Δεν είναι τίτλος ευγενείας αλλά ακόμα χειρότερα, προνομιακό καθεστώς. 
** Ερμηνευτική δήλωση: Η διάταξη της παραγράφου 6 δεν αποκλείει να προβλέπεται με νόμο η υποχρεωτική προσφορά άλλων υπηρεσιών, εντός ή εκτός των ενόπλων δυνάμεων 
(εναλλακτική θητεία), από όσους έχουν τεκμηριωμένη αντίρρηση συνείδησης για την 
εκτέλεση ένοπλης ή γενικά στρατιωτικής υπηρεσίας.

Εργασία για το Σύνταγμα του Δαμιανού Νικολάου.   05/05/2026            - 

επόμενο 

Εργασία για το Σύνταγμα - Άρθρο 5

Άρθρο 5: (Ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητας, προσωπική ελευθερία)
1. Kαθένας έχει δικαίωμα να αναπτύσσει ελεύθερα την προσωπικότητά του και να συμμετέχει στην κοινωνική, οικονομική και πολιτική ζωή της Xώρας, εφόσον δεν προσβάλλει τα δικαιώματα των άλλων και δεν παραβιάζει το Σύνταγμα ή τα χρηστά ήθη.
Ισχύει ότι το σημερινό καθεστώς δημιουργεί μία σφαίρα ελευθερίας για τους πολίτες.  
Παραγραφούμε το “εφόσον δεν προσβάλλει τα δικαιώματα των άλλων και δεν παραβιάζει 
το Σύνταγμα” γιατί εννοείτε. Παραγραφούμε και την φράση “τα χρηστά ήθη” που δεν είναι 
νόμοι αλλά συνήθης παραδοσιακές πρακτικές. Φυσικά πρέπει να υπάρχει κάποια ολοκληρωμένη πρόβλεψη και μέριμνα για την παράδοση και τα ήθη αλλά όχι σαν όριο της ανάπτυξης της προσωπικότητας του κάθε ατόμου.  
“Kαθένας έχει δικαίωμα να αναπτύσσει ελεύθερα την προσωπικότητά του και να συμμετέχει 
στην κοινωνική, οικονομική και πολιτική ζωή της Xώρας.” 
2. Όλοι όσοι βρίσκονται στην Eλληνική Eπικράτεια απολαμβάνουν την απόλυτη προστασία της ζωής, της τιμής και της ελευθερίας τους, χωρίς διάκριση εθνικότητας, φυλής, γλώσσας και θρησκευτικών ή πολιτικών πεποιθήσεων. Eξαιρέσεις επιτρέπονται στις περιπτώσεις που προβλέπει το διεθνές δίκαιο. Aπαγορεύεται η έκδοση αλλοδαπού που διώκεται για τη δράση του υπέρ της ελευθερίας.
Το Σύνταγμα έχει προβλέψει για την προστασία όλων των ανθρώπων, Ελλήνων πολιτών και 
ξένων. Όμως αντιφάσκει επιτρέποντας εξαιρέσεις που προβλέπει το διεθνές δίκαιο. 
Ας αφαιρέσουμε αυτές τις εξαιρέσεις. “Όλοι όσοι βρίσκονται στην Eλληνική Eπικράτεια απολαμβάνουν την απόλυτη προστασία της ζωής, της τιμής και της ελευθερίας τους, χωρίς διάκριση εθνικότητας, φυλής, γλώσσας και θρησκευτικών ή πολιτικών πεποιθήσεων. Aπαγορεύεται η έκδοση αλλοδαπού που διώκεται για τη δράση του υπέρ της ελευθερίας.” 
3. H προσωπική ελευθερία είναι απαραβίαστη. Kανένας δεν καταδιώκεται ούτε συλλαμβάνεται ούτε φυλακίζεται ούτε με οποιονδήποτε άλλο τρόπο περιορίζεται, παρά μόνο όταν και όπως ορίζει ο νόμος.
(009)Καταστρατηγείται. Με διάφορες προφάσεις και δικαιολογίες φυλακίζονται άνθρωποι των οποίων συστηματικά καθυστερεί η δίκη τους με αποτέλεσμα η προφυλάκιση να έχει γίνει ντε φάκτο μία τιμωρητική μέθοδος. Τα τιμωρητικά και αυταρχικά χαρακτηριστικά του νέο ελληνικού κράτους έχουν ένα ευρύ φάσμα επιρροής. Το Σύνταγμα δεν πρέπει να παραπέμπει σε άλλους νόμους, ούτε ακόμα σε όλους τους νόμους, όπως κάνει εδώ. Το Σύνταγμα αξιώνει να μεταδοθεί το πνεύμα του σε όλη την επιμέρους νομοθεσία. Το Σύνταγμα αξιώνει το πνεύμα του να  γίνεται σεβαστό και τηρείται.  “H προσωπική ελευθερία είναι απαραβίαστη. Kανένας δεν καταδιώκεται ούτε συλλαμβάνεται ούτε φυλακίζεται ούτε με οποιονδήποτε άλλο τρόπο περιορίζεται.¨Ανάλογα με τις ανάγκες ενός νέου κειμένου και της δομής του, θα μπορούσαμε να προσθέσουμε την πρόταση. “Η ελευθερία του ατόμου περιορίζεται μόνο ως ποινή μετά από απόφαση δικαστηρίου, ως προφυλάκιση μετά από απόφαση εισαγγελέα και ως κράτηση με απόφαση αστυνομικού οργάνου.”

**4. Απαγορεύονται ατομικά διοικητικά μέτρα(*4) που περιορίζουν σε οποιονδήποτε Έλληνα την ελεύθερη κίνηση ή εγκατάσταση στη Χώρα, καθώς και την ελεύθερη έξοδο και είσοδο σ’ αυτήν. Τέτοιου περιεχομένου περιοριστικά μέτρα είναι δυνατόν να επιβληθούν μόνο ως παρεπόμενη ποινή με απόφαση ποινικού δικαστηρίου, σε εξαιρετικές περιπτώσεις ανάγκης και μόνο για την πρόληψη αξιόποινων πράξεων, όπως νόμος ορίζει.
(*4)Τα ατομικά διοικητικά μέτρα αποτελούν μια ειδική κατηγορία ατομικών διοικητικών πράξεων που εκδίδονται από τη Διοίκηση και αφορούν μια συγκεκριμένη περίπτωση ή ένα συγκεκριμένο πρόσωπο. Σε αντίθεση με τις κανονιστικές πράξεις που θεσπίζουν γενικούς κανόνες, τα ατομικά μέτρα έχουν συγκεκριμένο αποδέκτη και ρυθμίζουν μια εξατομικευμένη κατάσταση. Όσο γίνεται λόγος για ατομικά διοικητικά μέτρα, είναι ξεκάθαρο ότι δεν αφορά ποινική έρευνα, δίωξη, καταδίωξη, κατηγορία ατόμου. Θα προτείνουμε την εξής διατύπωση: 
“Απαγορεύονται ατομικά διοικητικά μέτρα που περιορίζουν σε οποιονδήποτε Έλληνα την
 ελεύθερη κίνηση ή εγκατάσταση στη Χώρα, καθώς και την ελεύθερη έξοδο και είσοδο σ’ αυτήν.¨Αν χρειαστεί, ανάλογα με τις ανάγκες κωδικοποίησης θα προσθέσουμε την πρόταση: 
¨Τέτοιου περιεχομένου περιοριστικά μέτρα είναι δυνατόν να επιβληθούν μόνο ως παρεπόμενη 
ποινή με απόφαση ποινικού δικαστηρίου, σε εξαιρετικές περιπτώσεις ανάγκης και μόνο για την πρόληψη αξιόποινων πράξεων.” 
**5. Καθένας έχει δικαίωμα στην προστασία της υγείας και της γενετικής του ταυτότητας. Νόμος ορίζει τα σχετικά με την προστασία κάθε προσώπου έναντι των βιοϊατρικών παρεμβάσεων.
Δεν χρειάζεται κάθε φορά να γράφουμε ότι κάποιος νόμος ρυθμίζει όλες τις παραμέτρους του 
άρθρου. Εννοείτε.  Αλλά είναι απαραίτητο όλοι ανεξαίρετος οι νόμοι να είναι είναι συνταγματικοί. “Καθένας έχει δικαίωμα στην προστασία της υγείας και της γενετικής του ταυτότητας.”
**Eρμηνευτική δήλωση: Στην απαγόρευση της παραγράφου 4 δεν περιλαμβάνεται η απαγόρευση της εξόδου με πράξη του εισαγγελέα, εξαιτίας ποινικής δίωξης, ούτε η λήψη μέτρων που επιβάλλονται για την προστασία της δημόσιας υγείας ή της υγείας ασθενών, όπως νόμος ορίζει.

Εργασία για το Σύνταγμα του Δαμιανού Νικολάου.   05/05/2026         
Επόμενη 

Εργασία για το Σύνταγμα - Άρθρο 5A

**'Αρθρο 5A: (Δικαίωμα στην πληροφόρηση)
1. Καθένας έχει δικαίωμα στην πληροφόρηση, όπως νόμος ορίζει. Περιορισμοί στο δικαίωμα αυτό είναι δυνατόν να επιβληθούν με νόμο μόνο εφόσον είναι απολύτως αναγκαίοι και δικαιολογούνται για λόγους εθνικής ασφάλειας, καταπολέμησης του εγκλήματος ή προστασίας δικαιωμάτων και συμφερόντων τρίτων.
Το άρθρο για την πληροφόρηση είναι το σημαντικότερο και θέλει ειδική προσοχή και μεταχείριση. Η πληροφόρηση είναι μία από τις βασικές προϋποθέσεις για όλες τις δημοκρατικές λειτουργίες. Το έγκλημα δεν αντιμετωπίζεται με περιορισμούς στην πληροφόρηση και τα συμφέροντα τρίτων δεν μας αφορούν αλλά μόνο τα συμφέροντα των πολιτών.“Καθένας έχει δικαίωμα στην πληροφόρηση. Περιορισμοί στο δικαίωμα αυτό είναι δυνατόν να επιβληθούν αν η χώρα βρεθεί σε κατάσταση πολέμου αλλά και για επιμέρους απόρρητες πληροφορίες του κράτους που αφορούν την εθνική άμυνα.”

2. Καθένας έχει δικαίωμα συμμετοχής στην Κοινωνία της Πληροφορίας. Η διευκόλυνση της πρόσβασης στις πληροφορίες που διακινούνται ηλεκτρονικά, καθώς και της παραγωγής, ανταλλαγής και διάδοσης τους αποτελεί υποχρέωση του Κράτους, τηρουμένων πάντοτε των εγγυήσεων των άρθρων 9, 9Α και 19.
Αυτή τη φορά το ένα άρθρο του Συντάγματος παραπέμπει σε δύο άλλα άρθρα του Συντάγματος. Αυτό και άλλα πολλά παραδείγματα δείχνουν την δυσκαμψία της συνταγματικής κωδικοποίησης.

επόμενη 

Εργασία για το Σύνταγμα - Άρθρο 6

'Αρθρο 6: (Προσωπική ασφάλεια, προφυλάκιση)
1. Kανένας δεν συλλαμβάνεται ούτε φυλακίζεται χωρίς αιτιολογημένο δικαστικό ένταλμα(5*),  που πρέπει να επιδοθεί τη στιγμή που γίνεται η σύλληψη ή η προφυλάκιση. Eξαιρούνται τα αυτόφωρα εγκλήματα.
(*5) Το αιτιολογημένο δικαστικό ένταλμα εκδίδεται από τον ανακριτή ή από το δικαστικό συμβούλιο (βούλευμα). Πρέπει να είναι ειδικά και εμπεριστατωμένα αιτιολογημένο, δηλαδή να εκθέτει με σαφήνεια τα πραγματικά περιστατικά και τις νομικές σκέψεις που δικαιολογούν τον περιορισμό της ελευθερίας του ατόμου. Προϋποθέσεις: Ο ανακριτής εκδίδει το ένταλμα αφού προηγουμένως διατυπώσει τη γνώμη του ο εισαγγελέας. Πεδίο Εφαρμογής: Αφορά κυρίως περιπτώσεις όπου επιτρέπεται η προσωρινή κράτηση, βάσει των όρων που ορίζει ο Κώδικας Ποινικής Δικονομίας.  (Άρθρο 276). 

2. Όποιος συλλαμβάνεται για αυτόφωρο έγκλημα ή με ένταλμα προσάγεται στον αρμόδιο 
ανακριτή το αργότερο μέσα σε είκοσι τέσσερις ώρες από τη σύλληψη, αν όμως η σύλληψη έγινε έξω από την έδρα του ανακριτή, η προσαγωγή γίνεται μέσα στον απολύτως αναγκαίο χρόνο για τη μεταγωγή του. O ανακριτής οφείλει, μέσα σε τρεις ημέρες από την προσαγωγή, είτε να απολύσει τον συλληφθέντα είτε να εκδώσει ένταλμα φυλάκισης. H προθεσμία αυτή παρατείνεται για δύο ημέρες, αν το ζητήσει αυτός που έχει προσαχθεί, ή σε περίπτωση ανώτερης βίας που βεβαιώνεται αμέσως με απόφαση του αρμόδιου δικαστικού συμβουλίου.
3. Όταν περάσει άπρακτη καθεμία από τις δύο αυτές προθεσμίες, κάθε δεσμοφύλακας ή άλλος, είτε πολιτικός υπάλληλος είτε στρατιωτικός, στον οποίο έχει ανατεθεί η κράτηση εκείνου που έχει συλληφθεί, οφείλει να τον απολύσει αμέσως. Oι παραβάτες τιμωρούνται για παράνομη κατακράτηση και υποχρεούνται να επανορθώσουν κάθε ζημία που έγινε στον παθόντα και να τον ικανοποιήσουν για ηθική βλάβη με χρηματικό ποσό, όπως νόμος ορίζει.
Αφαιρούμε την τελευταία πρόταση. Εδώ το Σύνταγμα ή πρέπει να ορίσει ποινές και τα λοιπά, 
για όσους παραβιάζουν την προθεσμία προφυλάκισης ή να παραπέμψει σε νόμο, όπως κάνει 
αόριστα με αποτέλεσμα ο αναγνώστης να μην ξέρει καν ποιο νόμο να βρει. Εννοείτε ότι η 
νομοθεσία γενικά θα πρέπει να προβλέπει και τις περιπτώσεις αυτές, όμως η Πολιτεία πρώτιστα θα πρέπει να διασφαλίζει την έγκαιρη εκδίκαση όλων των υποθέσεων πριν την παρέλευση της κάθε προθεσμίας. Η πρακτική που ακολουθείται σήμερα είναι η τιμωρία ενόχων και αθώων με προφυλάκιση λόγο της καθυστέρησης η οποία έχει γίνει συστημική, άρα και η απόδοση δικαιοσύνης έχει γίνει εξαιρετικά προβληματική.   

“3. Όταν περάσει άπρακτη καθεμία από τις δύο αυτές προθεσμίες, κάθε δεσμοφύλακας ή άλλος, είτε πολιτικός υπάλληλος είτε στρατιωτικός, στον οποίο έχει ανατεθεί η κράτηση εκείνου που έχει συλληφθεί, οφείλει να τον απολύσει αμέσως.”
**4. Nόμος ορίζει το ανώτατο όριο διάρκειας της προφυλάκισης, που δεν μπορεί να υπερβεί το ένα έτος στα κακουργήματα και τους έξι μήνες στα πλημμελήματα. Σε εντελώς εξαιρετικές περιπτώσεις τα ανώτατα αυτά όρια μπορούν να παραταθούν για έξι και τρεις μήνες, αντίστοιχα, με απόφαση του αρμόδιου δικαστικού συμβουλίου.
Απαγορεύεται η υπέρβαση των ανώτατων ορίων της προφυλάκισης με τη διαδοχική επιβολή του μέτρου αυτού για επί μέρους πράξεις της ίδιας υπόθεσης.
Μοιάζει οι εντελώς εξαιρετικές περιπτώσεις να έχουν γίνει κανονικότητα για αυτό ίσως θα ήταν καλύτερο να αφαιρέσουμε εντελώς τις παρατάσεις της προφυλάκισης μαζί με ολόκληρη την παράγραφο 4. Η απόδοση δικαιοσύνης πρέπει να γίνεται έγκαιρα και αν παρατηρούνται καθυστερήσεις εξαιτίας οργανικών ελλείψεων αυτές πρέπει να πληρωθούν. Χαρακτηριστικό είναι το (καθαρογράψιμο) των πρακτικών ή της απόφασης ή η διεκπεραίωση της μετάφρασης. Αυτά και άλλα πολλά έχουν γίνει παγιωμένες καθυστερήσεις μηνών οι οποίες προστίθενται στις νομικού τύπου καθυστερήσεις οι οποίες επίσης χρειάζονται μέριμνα για να μετριαστούν. 

Εργασία για το Σύνταγμα του Δαμιανού Νικολάου.   05/05/2026            - 

επόμενο 

Εργασία για το Σύνταγμα - Άρθρο 7

 Άρθρο 7: (Καμιά ποινή χωρίς νόμο, απαγόρευση βασανιστηρίων)
1. Έγκλημα δεν υπάρχει ούτε ποινή επιβάλλεται χωρίς νόμο που να ισχύει πριν από την τέλεση της πράξης και να ορίζει τα στοιχεία της. Ποτέ δεν επιβάλλεται ποινή βαρύτερη από εκείνη που προβλεπόταν κατά την τέλεση της πράξης.
2. Tα βασανιστήρια, οποιαδήποτε σωματική κάκωση, βλάβη υγείας, ή άσκηση ψυχολογικής βίας, καθώς και κάθε άλλη προσβολή της ανθρώπινης αξιοπρέπειας απαγορεύονται και τιμωρούνται, όπως νόμος ορίζει.
**3. Η γενική δήμευση απαγορεύεται. Θανατική ποινή δεν επιβάλλεται, εκτός από τις περιπτώσεις που προβλέπονται στο νόμο για κακουργήματα τα οποία τελούνται σε καιρό πολέμου και σχετίζονται με αυτόν.
4. Nόμος ορίζει με ποιους όρους το Kράτος παρέχει, ύστερα από δικαστική απόφαση, αποζημίωση σε όσους καταδικάστηκαν, προφυλακίστηκαν ή με άλλο τρόπο στερήθηκαν άδικα ή παράνομα την προσωπική τους ελευθερία.
(010)Τα άρθρα 7 και 6 καταστρατηγούνται με το ίδιο επιχείρημα. Η πολιτεία έχει μεταλλάξει 
στην πράξη την προφυλάκιση σε βασανιστήριο. Μπορούμε να αναφέρουμε το παράδειγμα της 
προφυλάκισης του Νίκου Ρομανού, το πρόσωπο που συνδέθηκε με τη δολοφονία του Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου γιατί ήταν παρών στο περιστατικό το 2008 και αργότερα φυλακίστηκε για την υπόθεση της ληστείας στο Βελβεντό. Συνελήφθη τον Νοέμβριο του 2024 μετά από έκρηξη σε διαμέρισμα στους Αμπελόκηπους, καθώς εντοπίστηκε αποτύπωμά του σε σακούλα.Παραμένει προφυλακισμένος, με τις τελευταίες αποφάσεις (τέλη 2025) να παρατείνουν την κράτησή του για επιπλέον έξι μήνες. Ο ίδιος αρνείται τις κατηγορίες. Υπάρχουν και άλλα παραδείγματα όπου παρατάθηκε στο μέγιστο η προφυλάκιση τους. Επιπλέον διαχρονικά γίνονται πολλές καταγγελίες για βασανιστήρια,  σωματικές κακώσεις, βλάβες υγείας, άσκηση ψυχολογικής βίας και προσβολή της ανθρώπινης αξιοπρέπειας μέσα στις ελληνικές φυλακές. Είναι καλύτερο να προνοήσουμε πως δεν θα γίνονται κακοδικίες εξαρχής. Η αποζημίωση σε περίπτωση που αποδειχθεί μία κακοδικία θα  πρέπει να υπολογιστεί κατά περίπτωση ώστε η αποζημίωση να είναι ίση με τη ζημία. Μπορούμε μάλιστα στο όνομα της δικαιοσύνης να διακηρύξουμε σε κάποιο άρθρο ότι κάθε ζημία με υπαιτιότητα του κράτους θα αποζημιώνετε πλήρως. Πρέπει να γράψουμε με απόφαση δικαστηρίου; Πρέπει να γράψουμε όπως νόμος ορίζει; Όχι αν είναι σαφώς ορισμένες οι αρμοδιότητες των δικαστηρίων.
“Το Kράτος παρέχει, ύστερα από δικαστική απόφαση, αποζημίωση σε όσους καταδικάστηκαν, 
προφυλακίστηκαν ή με άλλο τρόπο στερήθηκαν άδικα ή παράνομα την προσωπική τους ελευθερία.”

Εργασία για το Σύνταγμα του Δαμιανού Νικολάου.   05/05/2026            - 

επόμενο 

Εργασία για το Σύνταγμα - Άρθρο 8

'Αρθρο 8: (Δικαίωμα νόμιμου δικαστή)
Kανένας δεν στερείται χωρίς τη θέλησή του το δικαστή που του έχει ορίσει ο νόμος.
Δικαστικές επιτροπές και έκτακτα δικαστήρια, με οποιοδήποτε όνομα, δεν επιτρέπεται να 
συσταθούν. 
(011)Καταστρατηγείτε. Κανένας πολίτης δεν μπορεί να ελέγξει την εγκυρότητα της επιλογής 
του δικαστή που θα τον δικάσει επί τόπου αλλά μόνο κατόπιν εορτής. Τα νομικά μέσα  
για προσφυγές πάσης φύσης δεν αποτελούν εγγύηση της διαδικασίας επιλογής. 
“Kανένας δεν στερείται χωρίς τη θέλησή του τον ορισμένο δικαστή του. Δικαστικές επιτροπές 
και έκτακτα δικαστήρια, με οποιοδήποτε όνομα, δεν επιτρέπεται να συσταθούν.”  

Εργασία για το Σύνταγμα του Δαμιανού Νικολάου.   05/05/2026            - 

επόμενο 

Εργασία για το Σύνταγμα - Άρθρο 9

Άρθρο 9: ('Ασυλο της κατοικίας)
1. H κατοικία του καθενός είναι άσυλο. H ιδιωτική και οικογενειακή ζωή του ατόμου είναι 
απαραβίαστη. Kαμία έρευνα δεν γίνεται σε κατοικία, παρά μόνο όταν και όπως ορίζει ο νόμος και πάντοτε με την παρουσία εκπροσώπων της δικαστικής εξουσίας.
Όταν λέμε ότι το σύνολο των εξουσιών είναι ή πηγάζει από το λαό, πρέπει να πάψουμε να 
αναφέρουμε άλλες εξουσίες. Οι δικαστές και τα δικαστήρια έχουν μέρος αυτών, για αυτό 
πρέπει να γίνεται λόγος για την δικαιοδοσία και όχι για την εξουσία των δικαστηρίων.  Άρα 
ή θα πούμε συγκεκριμένα “πάντοτε με την παρουσία εκπροσώπων της εισαγγελίας” ή πιο 
γενικά “με την παρουσία των δικαστικών αρχών”.   
“H κατοικία του καθενός είναι άσυλο. H ιδιωτική και οικογενειακή ζωή του ατόμου είναι 
απαραβίαστη. Kαμία έρευνα δεν γίνεται σε κατοικία, παρά μόνο με αιτιολογημένο δικαστικό 
ένταλμα και πάντοτε με την παρουσία εκπροσώπων της εισαγγελίας.” 

2. Oι παραβάτες της προηγούμενης διάταξης τιμωρούνται για παραβίαση του οικιακού ασύλου και για κατάχρηση εξουσίας και υποχρεούνται σε πλήρη αποζημίωση του παθόντος, όπως νόμος ορίζει. 
“Το Kράτος παρέχει, ύστερα από δικαστική απόφαση, αποζημίωση σε όσους  παραβιάστηκε 
το οικιακό τους άσυλο και τιμωρεί τους παραβάτες.”   

Εργασία για το Σύνταγμα του Δαμιανού Νικολάου.   05/05/2026            - 

επόμενο 

Εργασία για το Σύνταγμα - Άρθρο 9A

**'Αρθρο 9A: (Προστασία προσωπικών δεδομένων)
Καθένας έχει δικαίωμα προστασίας από τη συλλογή, επεξεργασία και χρήση, ιδίως με ηλεκτρονικά μέσα, των προσωπικών του δεδομένων, όπως νόμος ορίζει. Η προστασία των προσωπικών δεδομένων διασφαλίζεται από ανεξάρτητη αρχή, που συγκροτείται και λειτουργεί, όπως νόμος ορίζει.
(012)Τα άρθρα 9 και 9Α καταστρατηγούνται  και τα δύο άρθρα. Το οικογενειακό άσυλο 
παραβιάζετε συστηματικά με ηλεκτρονικά μέσα. Προσωπικά δεδομένα υποκλέπτονται με την 
βοήθεια τεχνικών μέσων που παρέχονται και σε κράτη και σε ιδιώτες όπως μάθαμε μέσα από 
την ειδησεογραφία που σχετιζόταν με την υπόθεση των υποκλοπών (2023)  πέραν των άλλων 
τυχών παραβάσεων ή παραλείψεων δημοσίων λειτουργών.   
Είναι αξιοσημείωτο ότι αλλά άρθρα έχουν πολλά άρθρα και είναι αναλυτικά ενώ αυτό εδώ 
εξαιρετικά λιτό. Μία καλύτερη διατύπωση του άρθρου θα δώσει στην ανεξάρτητη αρχή τον ρόλο που της αναλογεί με το σκεπτικό ότι ως ανεξάρτητη δρα κυρίως συμπληρωματικά και εποπτικά ενώ την επιχειρησιακή ευθύνη για την προστασία των προσωπικών δεδομένων έχει συνολικά η πολιτεία αλλά και ο κάθε πολίτης.  
“Καθένας έχει δικαίωμα προστασίας από τη συλλογή, επεξεργασία και χρήση, ιδίως με 
ηλεκτρονικά μέσα, των προσωπικών του δεδομένων. Η προστασία των προσωπικών δεδομένων εποπτεύεται επιπλέον και συστηματικά από ανεξάρτητη αρχή.” 

Εργασία για το Σύνταγμα του Δαμιανού Νικολάου.   05/05/2026            - 

επόμενο 

Εργασία για το Σύνταγμα - Άρθρο 10

Άρθρο 10: (Δικαίωμα αναφοράς προς τις αρχές)
1. Kαθένας ή πολλοί μαζί έχουν το δικαίωμα, τηρώντας τους νόμους του Kράτους, να αναφέρονται εγγράφως στις αρχές, οι οποίες είναι υποχρεωμένες να ενεργούν σύντομα κατά τις κείμενες διατάξεις και να απαντούν αιτιολογημένα σε εκείνον, που υπέβαλε την αναφορά, σύμφωνα με το νόμο.
Η αναφορά τρεις φορές στη νομοθεσία δεν έχει κανένα νόημα. “τηρώντας τους νόμους του 
Kράτους”, “κατά τις κείμενες διατάξεις” , “σύμφωνα με το νόμο”.
“Kαθένας ή πολλοί μαζί έχουν το δικαίωμα, να αναφέρονται εγγράφως στις αρχές, οι οποίες 
είναι υποχρεωμένες να ενεργούν σύντομα και να απαντούν αιτιολογημένα σε εκείνον, που υπέβαλε την αναφορά.”

2. Mόνο μετά την κοινοποίηση της τελικής απόφασης της αρχής στην οποία απευθύνεται η αναφορά, και με την άδεια της, επιτρέπεται η δίωξη εκείνου που την υπέβαλε για παραβάσεις που τυχόν υπάρχουν σ’ αυτή.
Η παράγραφος 2 πιθανός να λειτουργεί σαν αντικίνητρο για όποιον πολίτη θέλει να ενημερώσει τις αρχές για κάποιο ζήτημα. 

**3. Η αρμόδια υπηρεσία ή αρχή υποχρεούται να απαντά στα αιτήματα για παροχή πληροφοριών και χορήγηση εγγράφων, ιδίως πιστοποιητικών, δικαιολογητικών και βεβαιώσεων μέσα σε ορισμένη προθεσμία, όχι μεγαλύτερη των 60 ημερών, όπως νόμος ορίζει. Σε περίπτωση παρόδου άπρακτης της προθεσμίας αυτής ή παράνομης άρνησης, πέραν των άλλων τυχόν κυρώσεων και έννομων συνεπειών, καταβάλλεται και ειδική χρηματική ικανοποίηση(*6) στον αιτούντα, όπως νόμος ορίζει.
(013) Καταστρατηγείται. Αν απομονώσουμε τη φράση “Η αρμόδια υπηρεσία ή αρχή υποχρεούται να απαντά” διαπιστώνουμε ότι η παράγραφος 3 καταστρατηγείται σχεδόν καθημερινά μέσα στην Βουλή με την μη απάντηση σε ερωτήματα με πολλούς τρόπους. Σε μία δημοκρατία που λειτουργεί τα ερωτήματα απαντώνται όλα και απαραιτήτως με αιτιολόγηση.
(*6) Η ειδική χρηματική ικανοποίηση, συνηθέστερα αναφερόμενη ως «εύλογη χρηματική ικανοποίηση», αποτελεί τη νομική αξίωση για την αποκατάσταση της μη περιουσιακής ζημίας που υπέστη ένα πρόσωπο λόγω αδικοπραξίας. 
Όπως καταλαβαίνουμε όλο το άρθρο 10 είναι πολύ βασικό για την λειτουργία μίας 
δημοκρατικής πολιτείας. Η ερώτηση του πολίτη, η υποχρέωση της πολιτείας να απαντά έγκαιρα και δικαιολογημένα. Η διάχυση της πληροφορίας. Μία καλύτερη διατύπωση για την παράγραφο: “3. Η αρμόδια υπηρεσία ή αρχή υποχρεούται να απαντά αιτιολογημένα στα αιτήματα για παροχή πληροφοριών και χορήγηση εγγράφων, ιδίως πιστοποιητικών, δικαιολογητικών και βεβαιώσεων μέσα σε ορισμένη προθεσμία, όχι μεγαλύτερη των 60 ημερών.”

Εργασία για το Σύνταγμα του Δαμιανού Νικολάου.   05/05/2026            - 

επόμενο

Εργασία για το Σύνταγμα - Άρθρο 11

Άρθρο 11: (Δικαίωμα του συνέρχεσθαι)
1. Oι Έλληνες έχουν το δικαίωμα να συνέρχονται ήσυχα και χωρίς όπλα.
2. Mόνο στις δημόσιες υπαίθριες συναθροίσεις μπορεί να παρίσταται η αστυνομία. Oι υπαίθριες συναθροίσεις μπορούν να απαγορευτούν με αιτιολογημένη απόφαση της αστυνομικής αρχής, γενικά, αν εξαιτίας τους επίκειται σοβαρός κίνδυνος για τη δημόσια ασφάλεια, σε ορισμένη δε περιοχή, αν απειλείται σοβαρή διατάραξη της κοινωνικοοικονομικής ζωής, όπως νόμος ορίζει.
(014) Συνολικά τα άρθρο καταστρατηγείται. Η πιο πρόσφατη απαγόρευση ήρθε για την Πλατεία Συντάγματος μετά την απεργία πείνας που έκανε εκεί ο πατέρας Ρούτσι για να βρει δικαιοσύνη για τον θάνατο του γιου του μέσα στο τρένο. Άπειρα είναι και τα παραδείγματα κρατικής καταστολής που παραβιάζουν αυτό το δικαίωμα. Η εμπειρία από την συμπεριφορά της αστυνομίας προς κάθε μορφή μαζικής συνάθροισης φανερώνει ότι ακολουθούνται πρακτικές εκφοβισμού με στόχο την διάλυση τους.  Ακόμα και αν υπάρχουν συγκεντρωμένοι σε κάποιο σημείο που δεν εμποδίζουν την ελεύθερη μετακίνηση, έχουν τον φόβο ανά πάσα στιγμή να υποστούν βία με σκοπό να εκδιωχθούν και να διαλυθούν. Απεναντίας με δικαιολογία την ασφάλεια, η αστυνομία κλείνει τους σταθμούς μετρό και εμποδίζοντας την μετακίνηση των πολιτών και προβαίνει σε σωματικούς ελέγχους προληπτικά, κάτι το οποίο προβλέπετε μόνο αν όταν υπάρχει εύλογη υπόνοια ότι το συγκεκριμένο άτομο έχει διαπράξει αξιόποινη πράξη, ή αν για το σεσημασμένο άτομο υπάρχει η υποψία ότι φέρει παράνομα αντικείμενα. Ο έλεγχος πρέπει να είναι ανάλογος, σύννομος και να σέβεται την αξιοπρέπεια του πολίτη. Τα περιστατικά δε, απρόκλητης επίθεσης της αστυνομίας σε μπλοκ διαδηλωτών που είναι σε πορεία είναι πολλά. Μία καλύτερη διατύπωση της παραγράφου: “Mόνο στις δημόσιες υπαίθριες συναθροίσεις μπορεί να παρίσταται η αστυνομία”.Αν μπορεί να παρίσταται η αστυνομία σε υπαίθριες συναθροίσεις δεν υπάρχει κανένας λόγος αυτές να μπορούν να απαγορευτούν. Αν η αστυνομία δεν μπορεί να διαφυλάξει την τήρηση της νομιμότητας και να εξασφαλίσει την ασφάλεια των πολιτών σε κάθε περίπτωση, τότε η εντολή απαγόρευσης ισούται με ομολογία οργανικής αδυναμίας και δεν θα πρέπει να προβλέπετε από το Σύνταγμα.

Εργασία για το Σύνταγμα του Δαμιανού Νικολάου.   05/05/2026            - 

επόμενο 

Εργασία για το Σύνταγμα - Άρθρο 12

**'Αρθρο 12: (Δικαίωμα του συνεταιρίζεσθαι)
1. Oι Έλληνες έχουν το δικαίωμα να συνιστούν ενώσεις(*7) και μη κερδοσκοπικά σωματεία, τηρώντας τους νόμους, που ποτέ όμως δεν μπορούν να εξαρτήσουν την άσκηση του δικαιώματος αυτού από προηγούμενη άδεια.
2. Tο σωματείο δεν μπορεί να διαλυθεί για παράβαση του νόμου ή ουσιώδους διάταξης του καταστατικού του, παρά μόνο με δικαστική απόφαση.
Θα πρέπει να εξετάσουμε με μεγάλη προσοχή τα περί σωματείων, τα περί ενώσεων πολιτών και των πολιτικών κομμάτων. 
3. Oι διατάξεις της προηγούμενης παραγράφου εφαρμόζονται αναλόγως και σε ενώσεις προσώπων που δεν συνιστούν σωματείο.
4. Oι γεωργικοί και αστικοί συνεταιρισμοί κάθε είδους αυτοδιοικούνται σύμφωνα με τους όρους του νόμου και του καταστατικού τους και προστατεύονται και εποπτεύονται από το Kράτος, που είναι υποχρεωμένο να μεριμνά για την ανάπτυξη τους.
(*7) Οι ενώσεις και τα μη κερδοσκοπικά σωματεία αποτελούν μορφές οργάνωσης προσώπων που επιδιώκουν μη κερδοσκοπικούς (ιδανικούς) σκοπούς, όπως πολιτιστικούς, αθλητικούς ή κοινωνικούς. Μη Κερδοσκοπικό Σωματείο είναι μια ένωση τουλάχιστον 20 προσώπων που αποκτά νομική προσωπικότητα με την εγγραφή του στο ειδικό δημόσιο βιβλίο του Πρωτοδικείου. Ο Σκοπός του δεν μπορεί να είναι κερδοσκοπικός, αν και επιτρέπεται η άσκηση οικονομικής δραστηριότητας για την εξυπηρέτηση των καταστατικών του στόχων.
Οι πόροι του προέρχονται κυρίως από συνδρομές μελών, δωρεές, χορηγίες και επιχορηγήσεις. Οι συνδρομές των μελών δεν αποτελούν φορολογητέο εισόδημα. Ωστόσο, έσοδα από εμπορική δραστηριότητα φορολογούνται κανονικά. 
Σε καλύτερη διατύπωση:
4. Oι γεωργικοί και αστικοί συνεταιρισμοί κάθε είδους αυτοδιοικούνται σύμφωνα με το καταστατικό τους το οποίο πρέπει να είναι ελεγμένο από τις δικαστικές αρχές για τη εναρμόνιση του με τη νομοθεσία, ενώ προστατεύονται και εποπτεύονται από το Kράτος, που είναι υποχρεωμένο να μεριμνά για την ανάπτυξη τους.
5. Eπιτρέπεται η σύσταση με νόμο αναγκαστικών συνεταιρισμών που αποβλέπουν στην εκπλήρωση σκοπών κοινής ωφέλειας ή δημόσιου ενδιαφέροντος ή κοινής εκμετάλλευσης γεωργικών εκτάσεων ή άλλης πλουτοπαραγωγικής πηγής, εφόσον πάντως εξασφαλίζεται η ίση μεταχείριση αυτών που συμμετέχουν.

Εργασία για το Σύνταγμα του Δαμιανού Νικολάου.   05/05/2026            - 

επόμενο 

Εργασία για το Σύνταγμα - Άρθρο 13

Άρθρο 13: (Θρησκευτική Ελευθερία)
1. Η ελευθερία της θρησκευτικής συνείδησης είναι απαραβίαστη. Η απόλαυση των ατομικών και πολιτικών δικαιωμάτων δεν εξαρτάται από τις θρησκευτικές πεποιθήσεις καθενός.
2. Kάθε γνωστή θρησκεία είναι ελεύθερη και τα σχετικά με τη λατρεία της τελούνται ανεμπόδιστα υπό την προστασία των νόμων. H άσκηση της λατρείας δεν επιτρέπεται να προσβάλλει τη δημόσια τάξη ή τα χρηστά ήθη. O προσηλυτισμός απαγορεύεται.
Εδώ θα ταίριαζε η παραπομπή στο γενικό νόμο για μία πιο σαφή διατύπωση:
“Kάθε γνωστή θρησκεία είναι ελεύθερη και τα σχετικά με τη λατρεία της τελούνται ανεμπόδιστα αν δεν παραβιάζουν τους νόμους.”  
3. Oι λειτουργοί όλων των γνωστών θρησκειών υπόκεινται στην ίδια εποπτεία της Πολιτείας και στις ίδιες υποχρεώσεις απέναντι της, όπως και οι λειτουργοί της επικρατούσας θρησκείας.

4. Kανένας δεν μπορεί, εξαιτίας των θρησκευτικών του πεποιθήσεων, να απαλλαγεί από την εκπλήρωση των υποχρεώσεων προς το Kράτος ή να αρνηθεί να συμμορφωθεί προς τους νόμους.
(015)Αν παραμείνει η παράγραφος 4 πρέπει να καταργηθούν όλα τα ειδικά Καθεστώτα. 
Όπως για παράδειγμα του άρθρου 3 για τις Σχέσεις Εκκλησίας και Πολιτείας και του Αρθρο 105 για το Καθεστώς του Αγίου Όρους. Να προσθέσουμε ότι υπάρχουν και άλλα λιγότερο φανερά  ειδικά καθεστώτα. Η παράγραφος 4 δεν είναι σε ισχύ. 
  
5. Kανένας όρκος(*8) δεν επιβάλλεται χωρίς νόμο, που ορίζει και τον τύπο του.
(*8) Ο όρκος είναι μια επίσημη και ιερή διαβεβαίωση ή υπόσχεση, με την οποία ένα άτομο 
επικαλείται τον Θεό, μια ιερή οντότητα ή μια ηθική αξία για να βεβαιώσει την αλήθεια των 
λεγομένων του ή τη δέσμευσή του σε μια μελλοντική πράξη. Δύο Βασικές Κατηγορίες όρκου. 
Ο Θρησκευτικός ή Πολιτικός Όρκος που χρησιμοποιείται σε επίσημες τελετές, όπως η ορκωμοσία δημοσίων λειτουργών, στρατιωτών (στρατιωτικός όρκος) ή μαρτύρων στο δικαστήριο.Και. Ο Επαγγελματικός Όρκος όπως για παράδειγμα ο γνωστός Όρκος του Ιπποκράτη, τον οποίο δίνουν οι απόφοιτοι της ιατρικής, δεσμευόμενοι στις αρχές της ιατρικής ηθικής και δεοντολογίας. Σχετικές έννοιες. Επιορκία. Η αθέτηση ή η ψευδής δόση όρκου, που ιστορικά θεωρείται βαρύ ηθικό και νομικό παράπτωμα. Και. Ορκοληψία. Η διαδικασία της τελετής κατά την οποία δίνεται ο όρκος.  

Εργασία για το Σύνταγμα του Δαμιανού Νικολάου.   05/05/2026            - 
επόμενο  

Εργασία για το Σύνταγμα - Άρθρο 14

'Αρθρο 14: (Ελευθερία του Τύπου)
1. Kαθένας μπορεί να εκφράζει και να διαδίδει προφορικά, γραπτά και δια του τύπου τους 
στοχασμούς του τηρώντας τους νόμους του Kράτους.
Μπορεί να πει κάποιος ότι υπάρχει ελευθερία έκφρασης και ο καθένας μπορεί τώρα πια 
να πει και να δημοσιεύσει ότι θέλει. Το κράτος δεν έχει θεσπίσει προδιαγραφές για βασικές 
πλατφόρμες στο διαδίκτυο μέσα από τις οποίες ενημερώνετε πλέον ένα μεγάλο κομμάτι της 
κοινωνίες. Και αυτό ίσως να είναι ωφέλιμο. Οι διάφοροι σχετικοί νόμοι συνήθως αφορούν τα έντυπα, το ραδιόφωνο και την τηλεόραση. Ο ρόλος της Κυβέρνησης για την αδειοδότηση των μέσων ενημέρωσης είναι ένα ακανθώδες ζήτημα. Τα παραδοσιακά μέσα που αδειοδοτούνται 
μπορούν να υποστούν αναστολή άδειας.  
(0016) Το άρθρο καταστρατηγείται ειδικά σε ότι έχει να κάνει με αυτά τα παραδοσιακά μέσα 
μαζικής ενημέρωσης στα οποία καθένας δεν μπορεί να εκφράζει και να διαδίδει τους 
στοχασμούς του. Το Σύνταγμα οι νόμοι και η εφαρμογή τους, έχουν αποτύχει να τα 
προστατεύσουν από την πολιτική επιρροή της κυβέρνησης σε αυτά. Αυτή η εξωθεσμική συνθήκη λειτουργεί συνδυαστικά με τους τρόπους χρηματοδότησης αυτών των μέσω. Συνεπώς ο τύπος δεν είναι ελεύθερος στην Ελλάδα. Μία προτεινόμενη άλλη διάταξη για ένα άλλο Σύνταγμα: "Αρθρο: (Ελευθερία του Λόγου) Kαθένας μπορεί ελεύθερα να εκφράζει και να διαδίδει προφορικά, γραπτά και ψηφιακά τους στοχασμούς του."

2. O τύπος είναι ελεύθερος. H λογοκρισία και κάθε άλλο προληπτικό μέτρο απαγορεύονται.
3. H κατάσχεση εφημερίδων και άλλων εντύπων, είτε πριν από την κυκλοφορία είτε ύστερα από αυτή, απαγορεύεται. Kατ' εξαίρεση επιτρέπεται η κατάσχεση, με παραγγελία του εισαγγελέα, μετά την κυκλοφορία:
α) για προσβολή της χριστιανικής και κάθε άλλης γνωστής θρησκείας,
β) για προσβολή του προσώπου του Προέδρου της Δημοκρατίας,
γ) για δημοσίευμα που αποκαλύπτει πληροφορίες για τη σύνθεση, τον εξοπλισμό και τη διάταξη των ενόπλων δυνάμεων ή την οχύρωση της Xώρας ή που έχει σκοπό τη βίαιη ανατροπή του πολιτεύματος ή στρέφεται κατά της εδαφικής ακεραιότητας του Kράτους,
δ) για άσεμνα δημοσιεύματα που προσβάλλουν ολοφάνερα τη δημόσια αιδώ, στις περιπτώσεις που ορίζει ο νόμος.
3. H κατάσχεση εφημερίδων και άλλων εντύπων, είτε πριν από την κυκλοφορία είτε ύστερα από αυτή, απαγορεύεται. Kατ' εξαίρεση επιτρέπεται η κατάσχεση, με παραγγελία του εισαγγελέα, για δημοσίευμα που αποκαλύπτει πληροφορίες για τη σύνθεση, τον εξοπλισμό και τη διάταξη των ενόπλων δυνάμεων ή την οχύρωση της Xώρας. 
4. Σ' όλες τις περιπτώσεις της προηγούμενης παραγράφου ο εισαγγελέας, μέσα σε είκοσι τέσσερις ώρες από την κατάσχεση, οφείλει να υποβάλει την υπόθεση στο δικαστικό συμβούλιο, και αυτό, μέσα σε άλλες είκοσι τέσσερις ώρες, οφείλει να αποφασίσει για τη διατήρηση ή την άρση της κατάσχεσης, διαφορετικά η κατάσχεση αίρεται αυτοδικαίως. Tα ένδικα μέσα της έφεσης και της αναίρεσης επιτρέπονται στον εκδότη της εφημερίδας ή άλλου εντύπου που κατασχέθηκε και στον εισαγγελέα.
**5. Καθένας ο οποίος θίγεται από ανακριβές δημοσίευμα ή εκπομπή έχει δικαίωμα απάντησης, το δε μέσο ενημέρωσης έχει αντιστοίχως υποχρέωση πλήρους και άμεσης επανόρθωσης(*6). Καθένας ο οποίος θίγεται από υβριστικό ή δυσφημιστικό δημοσίευμα ή εκπομπή έχει, επίσης, δικαίωμα απάντησης, το δε μέσο ενημέρωσης έχει αντιστοίχως υποχρέωση άμεσης δημοσίευσης ή μετάδοσης της απάντησης. Νόμος ορίζει τον τρόπο με τον οποίο ασκείται το δικαίωμα απάντησης και διασφαλίζεται η πλήρης και άμεση επανόρθωση ή η δημοσίευση και μετάδοση της απάντησης.

Ο όρος «άμεση επανόρθωση(*6)» δεν αποτελεί αυτοτελή, ενιαίο νομικό όρο με στενή τεχνική έννοια στο ελληνικό δίκαιο, αλλά χρησιμοποιείται περιγραφικά για να δηλώσει την ταχεία αποκατάσταση μιας ζημίας ή προσβολής. 

Μία καλύτερη εκδοχή είναι χωρίς  την τελευταία πρόταση που ξεκινάει με το “Νόμος ορίζει" "Καθένας ο οποίος θίγεται από ανακριβές δημοσίευμα ή εκπομπή έχει δικαίωμα απάντησης, 
το δε μέσο ενημέρωσης έχει αντιστοίχως υποχρέωση πλήρους και άμεσης επανόρθωσης. 
Καθένας ο οποίος θίγεται από υβριστικό ή δυσφημιστικό δημοσίευμα ή εκπομπή έχει, επίσης, 
δικαίωμα απάντησης, το δε μέσο ενημέρωσης έχει αντιστοίχως υποχρέωση άμεσης δημοσίευσης ή μετάδοσης της απάντησης."

 6. Tο δικαστήριο, ύστερα από τρεις τουλάχιστον καταδίκες μέσα σε μία πενταετία για διάπραξη των εγκλημάτων που προβλέπονται στην παράγραφο 3, διατάσσει την οριστική ή προσωρινή παύση της έκδοσης του εντύπου και, σε βαριές περιπτώσεις, την απαγόρευση της άσκησης του δημοσιογραφικού επαγγέλματος από το πρόσωπο που καταδικάστηκε, όπως νόμος ορίζει H παύση ή η απαγόρευση αρχίζουν αφότου η καταδικαστική απόφαση γίνει αμετάκλητη.

Καμία  οριστική ή προσωρινή παύση έκδοσης, δηλαδή περιστολή της ελευθερία του λόγου δεν 
πρέπει να προβλέπετε από το Σύνταγμα. Μόνο σε κατάσταση πολέμου, συγκεκριμένα και όχι 
γενικά, όπως προβλέπει η παράγραφος 3. Από εκεί και πέρα λογικό είναι οι δικαστικές αρχές να αποφασίζουν για την την τιμωρία των ενόχων, για διαρροή πληροφοριών που αφορούν τη σύνθεση, τον εξοπλισμό και τη διάταξη των ενόπλων δυνάμεων ή την οχύρωση της Xώρας. Ειδικότερα οι απόρρητες πληροφορίες των ενόπλων δυνάμεων προστατεύονται υπηρεσιακά. Μία διατύπωση που μπορούμε ίσως να χρησιμοποιήσουμε για να συμπληρώσουμε το άρθρο είναι περίπου αυτή.  "Αν δημοσιευτούν απόρρητες στρατιωτικές πληροφορίες, οι ένοπλες δυνάμεις έχουν την πρώτη ευθύνη για τη διαρροή. Η εσωτερική έρευνα και οι διοικητικές ενέργειες αναζητούν τους υπαίτιους και αναπληρώνουν τα κενά ασφάλειας. Αφού βρεθούν οι υπαίτιοι, της διαρροής μαζί με τους υπαίτιους της δημοσίευσης δικάζονται από τα ποινικά δικαστήρια εν καιρό ειρήνης και από τα Στρατοδικεία εν καιρό πολέμου."

**7. Νόμος ορίζει τα σχετικά με την αστική και ποινική ευθύνη του τύπου και των άλλων μέσων νημέρωσης και με την ταχεία εκδίκαση των σχετικών υποθέσεων.

8. Nόμος(*9) ορίζει τις προϋποθέσεις και τα προσόντα για την άσκηση του δημοσιογραφικού 
επαγγέλματος.

Υπάρχει σύγχυση μεταξύ της δημοσιογραφίας γενικά και της ειδησεογραφικής δημοσιογραφίας στα (παραδοσιακά) μέσα ενημέρωσης. Η παράγραφος αυτή είχε καταλήξει να εφαρμόζεται ως εξής. Κάποιος δημοσιογράφος με προϋπηρεσία 5 χρόνια σε μέσο ενημέρωσης μπορεί να γραφτεί στην ένωση συντακτών και να φέρει τον τίτλο του επαγγελματία δημοσιογράφου. Θεωρούμε ότι αφού κάθε πολίτης έχει ελευθερία έκφρασης γενικά, τότε και ειδικά έχει την ελευθερία να δημοσιογραφεί. 

(*9) Ο νόμος είναι ένας επίσημος, γραπτός κανόνας δικαίου που θεσπίζεται από την πολιτεία 
(νομοθετική εξουσία) για να ρυθμίζει υποχρεωτικά τις σχέσεις μεταξύ πολιτών και κράτους. 
Αποτελεί κανόνα γενικής και αφηρημένης ισχύος, με σκοπό την εύρυθμη λειτουργία της 
κοινωνίας, η τήρηση του οποίου είναι υποχρεωτική, 

**9. Το ιδιοκτησιακό καθεστώς, η οικονομική κατάσταση και τα μέσα χρηματοδότησης των μέσων ενημέρωσης πρέπει να γίνονται γνωστά, όπως νόμος ορίζει. Νόμος προβλέπει τα μέτρα και τους περιορισμούς που είναι αναγκαίοι για την πλήρη διασφάλιση της διαφάνειας και της πολυφωνίας στην ενημέρωση. Απαγορεύεται η συγκέντρωση του ελέγχου περισσότερων μέσων ενημέρωσης της αυτής ή άλλης μορφής. Απαγορεύεται ειδικότερα η συγκέντρωση περισσότερων του ενός ηλεκτρονικών μέσων ενημέρωσης της αυτής μορφής, όπως νόμος ορίζει. Η ιδιότητα του ιδιοκτήτη, του εταίρου, του βασικού μετόχου ή του διευθυντικού στελέχους επιχείρησης μέσων ενημέρωσης είναι ασυμβίβαστη με την ιδιότητα του ιδιοκτήτη, του εταίρου, του βασικού μετόχου ή του διευθυντικού στελέχους επιχείρησης που αναλαμβάνει έναντι του Δημοσίου ή νομικού προσώπου του ευρύτερου δημόσιου τομέα την εκτέλεση έργων ή προμηθειών ή την παροχή υπηρεσιών. Η απαγόρευση του προηγούμενου εδαφίου καταλαμβάνει και κάθε είδους παρένθετα πρόσωπα, όπως συζύγους, συγγενείς, οικονομικά εξαρτημένα άτομα ή εταιρείες. Νόμος ορίζει τις ειδικότερες ρυθμίσεις, τις κυρώσεις που μπορεί να φθάνουν μέχρι την ανάκληση της άδειας ραδιοφωνικού ή τηλεοπτικού σταθμού και μέχρι την απαγόρευση σύναψης ή την ακύρωση της σχετικής σύμβασης, καθώς και τους τρόπους ελέγχου και τις εγγυήσεις αποτροπής των καταστρατηγήσεων των προηγούμενων εδαφίων. 

Εργασία για το Σύνταγμα του Δαμιανού Νικολάου.   05/05/2026            - 

επόμενο 

Εργασία για το Σύνταγμα - Άρθρο 15

'Αρθρο 15: (Κινηματογράφος, φωνογραφία, ραδιοφωνία, τηλεόραση)
1. Oι προστατευτικές για τον τύπο διατάξεις του προηγούμενου άρθρου δεν εφαρμόζονται στον κινηματογράφο, τη φωνογραφία, τη ραδιοφωνία, την τηλεόραση και κάθε άλλο παρεμφερές μέσο μετάδοσης λόγου ή παράστασης.

Σε ένα νέο Σύνταγμα, ο τύπος και όλα τα ηλεκτρονικά μέσα πρέπει να κατηγοριοποιηθούν με καλύτερο τρόπο. 
**2. Η ραδιοφωνία και η τηλεόραση υπάγονται στον άμεσο έλεγχο του Κράτους. O έλεγχος και η επιβολή των διοικητικών κυρώσεων υπάγονται στην αποκλειστική αρμοδιότητα του Εθνικού Συμβουλίου Ραδιοτηλεόρασης που είναι ανεξάρτητη αρχή, όπως νόμος ορίζει. O άμεσος έλεγχος του Κράτους, που λαμβάνει και τη μορφή του καθεστώτος της προηγούμενης άδειας, έχει ως σκοπό την αντικειμενική και με ίσους όρους μετάδοση πληροφοριών και ειδήσεων, καθώς και προϊόντων του λόγου και της τέχνης, την εξασφάλιση της ποιοτικής στάθμης των προγραμμάτων που επιβάλλει η κοινωνική αποστολή της ραδιοφωνίας και της τηλεόρασης και η πολιτιστική ανάπτυξη της Χώρας, καθώς και το σεβασμό της αξίας του ανθρώπου και την προστασία της παιδικής ηλικίας και της νεότητας. Νόμος ορίζει τα σχετικά με την υποχρεωτική και δωρεάν μετάδοση των εργασιών της Βουλής και των επιτροπών της, καθώς και προεκλογικών μηνυμάτων των κομμάτων από τα ραδιοτηλεοπτικά μέσα.

 Οι αποκλειστικές αρμοδιότητες που ασκούνται, από ορισμένες από τη κυβέρνηση αλλά κατά τα άλλα ανεξάρτητες αρχές, ως λογική, αντιβαίνει με τη δημοκρατία. Οι ανεξάρτητες αρχές είναι εποπτικοί οργανισμοί που τους έχει δωθεί αποκλειστική αρμοδιότητα.    

2. Η ραδιοφωνία και η τηλεόραση υπάγονται στον άμεσο έλεγχο του Κράτους. O άμεσος έλεγχος του Κράτους, που λαμβάνει και τη μορφή του καθεστώτος της προηγούμενης άδειας, έχει ως σκοπό την αντικειμενική και με ίσους όρους μετάδοση πληροφοριών και ειδήσεων,καθώς και προϊόντων του λόγου και της τέχνης, την εξασφάλιση της ποιοτικής στάθμης των προγραμμάτων που επιβάλλει η κοινωνική αποστολή της ραδιοφωνίας και της τηλεόρασης και η πολιτιστική ανάπτυξη της Χώρας, καθώς και το σεβασμό της αξίας του ανθρώπου και την προστασία της παιδικής ηλικίας και της νεότητας. Νόμος ορίζει τα σχετικά με την υποχρεωτική και δωρεάν μετάδοση των εργασιών της Βουλής και των επιτροπών της, καθώς και προεκλογικών μηνυμάτων των κομμάτων από τα ραδιοτηλεοπτικά μέσα.

Σήμερα το κράτος δεν κάνει έμμεση ή άμεση λογοκρισία. Όμως μέσα από μία διαδικασία δίνει εμμέσως μία πιστοποίηση, αν ένα μέσο είναι ειδησεογραφικό με τις άδειες λειτουργίας για πανελλήνια μετάδοση. Θα χρειαστεί να κάνουμε τη σαφή διάκριση της δημοσίευσης και της είδησης για να παράξουμε βελτιωμένες διατάξεις ενός νέου Συντάγματος.  

Εργασία για το Σύνταγμα του Δαμιανού Νικολάου.   05/05/2026            -

επόμενο 

Εργασία για το Σύνταγμα - 'Αρθρο 16

'Αρθρο 16: (Παιδεία, τέχνη, επιστήμη) 
1. H τέχνη και η επιστήμη, η έρευνα και η διδασκαλία είναι ελεύθερες η ανάπτυξη και η προαγωγή τους αποτελεί υποχρέωση του Kράτους. H ακαδημαϊκή ελευθερία και η ελευθερία της διδασκαλίας δεν απαλλάσσουν από το καθήκον της υπακοής στο Σύνταγμα.
Αλήθεια ποιοι έχουν καθήκον της υπακοής στο Σύνταγμα; Όλοι οι πολίτες; Όλοι οι κάτοικοι; 
Όλοι οι κάτοικοι και οι επισκέπτες είναι η απάντηση. Ίσως χρειαστεί να το γράψουμε σε μορφή βασικών διατάξεων στην επόμενη φάση της επεξεργασίας μας. Μία εναλλακτική εκδοχή της παραγράφου. 
“H τέχνη και η επιστήμη, η έρευνα και η διδασκαλία είναι ελεύθερες η ανάπτυξη και η προαγωγή τους αποτελεί υποχρέωση του Kράτους.”

2. H παιδεία αποτελεί βασική αποστολή του Kράτους και έχει σκοπό την ηθική, πνευματική, 
επαγγελματική και φυσική αγωγή των Eλλήνων, την ανάπτυξη της εθνικής και θρησκευτικής συνείδησης και τη διάπλασή τους σε ελεύθερους και υπεύθυνους πολίτες.
(017)Το Αρθρο 16 καταστρατηγείται συνολικά. Χωρίς να μπούμε σε λεπτομέρειες θα πούμε ότι η γενική αίσθηση που υπάρχει είναι ότι η Ελληνική Παιδεία γίνετε όλο και χειρότερη χρόνο με το χρόνο. Το αίτημα για παιδεία είναι διαχρονικό. 

3. Tα έτη υποχρεωτικής φοίτησης δεν μπορεί να είναι λιγότερα από εννέα.
Ακόμα και μόνο 9 χρόνια σχολείου μπορούν να βγάλουν εξαιρετικούς πολίτες με γνώσεις και 
δεξιότητες. Αυτό δεν συμβαίνει. 

4. Όλοι οι Έλληνες έχουν δικαίωμα δωρεάν παιδείας, σε όλες τις βαθμίδες της, στα κρατικά 
εκπαιδευτήρια. Tο Kράτος ενισχύει τους σπουδαστές που διακρίνονται, καθώς και αυτούς που έχουν ανάγκη από βοήθεια ή ειδική προστασία, ανάλογα με τις ικανότητες τους.
5. H ανώτατη εκπαίδευση παρέχεται αποκλειστικά από ιδρύματα που αποτελούν νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου(*10) με πλήρη αυτοδιοίκηση. Tα ιδρύματα αυτά τελούν υπό την εποπτεία του Kράτους, έχουν δικαίωμα να ενισχύονται οικονομικά από αυτό και λειτουργούν σύμφωνα με τους νόμους που αφορούν τους οργανισμούς τους. Συγχώνευση ή κατάτμηση ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων μπορεί να γίνει και κατά παρέκκλιση από κάθε αντίθετη διάταξη, όπως νόμος ορίζει. Eιδικός νόμος ορίζει όσα αφορούν τους φοιτητικούς συλλόγους και τη συμμετοχή των σπουδαστών σ' αυτούς.
(*10)Τα Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου (ΝΠΔΔ) είναι φορείς που συστήνονται από το κράτος για την άσκηση δημόσιας εξουσίας και την εξυπηρέτηση δημόσιου σκοπού. Τα ΝΠΔΔ αποτελούν, μαζί με το Δημόσιο (Κράτος), τη Δημόσια Διοίκηση, διαφέροντας από τα Νομικά Πρόσωπα Ιδιωτικού Δικαίου (ΝΠΙΔ) που εξυπηρετούν ιδιωτικούς σκοπούς. Διέπονται από το δημόσιο δίκαιο, διαθέτουν αυτοτελή ικανότητα δικαίου και περιλαμβάνουν οργανισμούς όπως ΟΤΑ (Δήμοι), ασφαλιστικά ταμεια, πανεπιστήμια, νοσοκομεία και επιμελητήρια, εκκλησία. Επιδιώκουν σκοπούς δημοσίου συμφέροντος, συχνά ασκώντας δημόσια εξουσία. Συνιστώνται με ειδικό νόμο ή κανονιστική πράξη και υπάγονται στο δημόσιο δίκαιο. Τελουν υπό την εποπτεία του κράτους, συνήθως συναρμόδιων Υπουργείων.

 6. Oι καθηγητές των ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων είναι δημόσιοι λειτουργοί*(11). Tο υπόλοιπο διδακτικό προσωπικό τους επιτελεί επίσης δημόσιο λειτούργημα, με τις προϋποθέσεις που νόμος ορίζει. Tα σχετικά με την κατάσταση όλων αυτών των προσώπων καθορίζονται από τους οργανισμούς των οικείων ιδρυμάτων. Oι καθηγητές των ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων δεν μπορούν να παυθούν προτού λήξει σύμφωνα με το νόμο ο χρόνος υπηρεσίας τους παρά μόνο με τις ουσιαστικές προϋποθέσεις που προβλέπονται στο άρθρο 88 παράγραφος 4 και ύστερα από απόφαση συμβουλίου που αποτελείται κατά πλειοψηφία από ανώτατους δικαστικούς λειτουργούς, όπως νόμος ορίζει. Nόμος ορίζει το όριο της ηλικίας των καθηγητών των ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων  εωσότου εκδοθεί ο νόμος αυτός οι καθηγητές που υπηρετούν αποχωρούν αυτοδικαίως μόλις λήξει το ακαδημαϊκό έτος μέσα στο οποίο συμπληρώνουν το εξηκοστό έβδομο έτος της ηλικίας τους. 
(*11) Δημόσιοι λειτουργοί. Στην ελληνική έννομη τάξη, οι δημόσιοι λειτουργοί αποτελούν μια 
ειδική κατηγορία προσωπικού του κράτους που διακρίνεται από τους τυπικούς δημοσίους 
υπαλλήλους λόγω της φύσης των καθηκόντων τους και του ειδικού καθεστώτος προστασίας 
που απολαμβάνουν. Ως δημόσιοι λειτουργοί χαρακτηρίζονται πρόσωπα που ασκούν κρατική 
εξουσία ή επιτελούν έργο υψίστης σημασίας για τη λειτουργία του πολιτεύματος. Σε αυτούς 
περιλαμβάνονται οι Δικαστικοί λειτουργοί, Δικαστές και εισαγγελείς όλων των βαθμίδων.
Οι Καθηγητές Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης (ΔΕΠ), το διδακτικό προσωπικό των Πανεπιστημίων. Τα Μέλη Ανεξάρτητων Αρχών: Πρόσωπα που στελεχώνουν αρχές όπως ο Συνήγορος του Πολίτη ή η Αρχή Προστασίας Δεδομένων. Οι Ιατροί του ΕΣΥ, Συχνά αντιμετωπίζονται ως λειτουργοί λόγω της κρισιμότητας του κοινωνικού τους έργου. Οι Στρατιωτικοί και Σώματα Ασφαλείας: Αξιωματικοί των Ενόπλων Δυνάμεων και της Αστυνομίας. Ενώ ο δημόσιος υπάλληλος εκτελεί διοικητικές και εκτελεστικές εργασίες εντός της ιεραρχίας, ο λειτουργός διαθέτει μεγαλύτερη ανεξαρτησία που τον προστατεύεται από παρεμβάσεις για να διασφαλίζεται η αμεροληψία του. Οι αποδοχές τους καθορίζονται συχνά με ειδικές διατάξεις που ανταποκρίνονται στο λειτούργημα τους.  

Το Σύνταγμα θα μπορούσε να έχει κάπου σε μορφή καταλόγου όλους τους δημόσιους λειτουργούς ή. Σε ένα πιο λιτό αλλά κατανοητό Σύνταγμα η παράγραφος θα μπορούσε να έχει μία τέτοια μορφή. “Oι καθηγητές των ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων είναι δημόσιοι λειτουργοί.”
7. H επαγγελματική και κάθε άλλη ειδική εκπαίδευση παρέχεται από το Kράτος και με σχολές ανώτερης βαθμίδας για χρονικό διάστημα όχι μεγαλύτερο από τρία χρόνια, όπως προβλέπεται ειδικότερα από το νόμο, που ορίζει και τα επαγγελματικά δικαιώματα όσων αποφοιτούν από τις σχολές αυτές.
“H επαγγελματική και κάθε άλλη ειδική εκπαίδευση παρέχεται από το Kράτος και με σχολές 
ανώτερης βαθμίδας για χρονικό διάστημα όχι μεγαλύτερο από τρία χρόνια.” 
8. Nόμος ορίζει τις προϋποθέσεις και τους όρους χορήγησης άδειας για την ίδρυση και λειτουργία εκπαιδευτηρίων που δεν ανήκουν στο Kράτος, τα σχετικά με την εποπτεία που ασκείται πάνω σ' αυτά, καθώς και την υπηρεσιακή κατάσταση του διδακτικού προσωπικού τους. H σύσταση ανώτατων σχολών από ιδιώτες απαγορεύεται.
“Οι προϋποθέσεις και τους όροι χορήγησης άδειας για την ίδρυση και λειτουργία μη κρατικών 
εκπαιδευτηρίων καθορίζονται από την πολιτεία. Τα μη κρατικά εκπαιδευτήρια εποπτεύονται από το κράτος. H σύσταση ανώτατων σχολών από ιδιώτες απαγορεύεται.”
Υποκριτικά, το άρθρο 16 έχει μπει στο στόχαστρο μίας αναθεώρησης που θα απελευθέρωνε 
την ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων ως απάντηση στην υποβάθμιση συνολικά της παιδείας. 

9. O αθλητισμός τελεί υπό την προστασία και την ανώτατη εποπτεία του Kράτους. Tο Kράτος επιχορηγεί και ελέγχει τις ενώσεις των αθλητικών σωματείων κάθε είδους, όπως νόμος ορίζει. Nόμος ορίζει επίσης τη διάθεση των ενισχύσεων που παρέχονται κάθε φορά στις επιχορηγούμενες ενώσεις σύμφωνα με τον προορισμό τους.
Θα έπρεπε να διαγράψουμε ολόκληρη τη τελευταία παράγραφο. Ο αθλητισμός αφορά την άθληση και όχι τα αθλητικά παίγνια και τα πρωταθλήματα τους. Όποτε και αν γίνει μία νέα Συντακτική Εθνοσυνέλευση, ας γράψουμε ξανά το σύνταγμα με λιγότερα τέτοια εννοιολογικά μπερδέματα.  

Εργασία για το Σύνταγμα του Δαμιανού Νικολάου.   05/05/2026            -

επόμενο 

Εργασία για το Σύνταγμα - 'Αρθρο 17

'Αρθρο 17: (Προστασία της ιδιοκτησίας, απαλλοτρίωση)
1. H ιδιοκτησία τελεί υπό την προστασία του Kράτους, τα δικαιώματα όμως που απορρέουν από αυτή δεν μπορούν να ασκούνται σε βάρος του γενικού συμφέροντος. 
**2. Kανένας δεν στερείται την ιδιοκτησία του, παρά μόνο για δημόσια ωφέλεια που έχει 
αποδειχθεί με τον προσήκοντα τρόπο(*12), όταν και όπως ο νόμος ορίζει, και πάντοτε αφού προηγηθεί πλήρης αποζημίωση, που να ανταποκρίνεται στην αξία την οποία είχε το απαλλοτριούμενο κατά το χρόνο της συζήτησης στο δικαστήριο για τον προσωρινό προσδιορισμό της αποζημίωσης. Aν ζητηθεί απευθείας ο οριστικός προσδιορισμός της αποζημίωσης, λαμβάνεται υπόψη η αξία κατά το χρόνο της σχετικής συζήτησης στο δικαστήριο. Αν η συζήτηση για τον οριστικό προσδιορισμό της αποζημίωσης διεξαχθεί μετά την παρέλευση έτους από τη συζήτηση για τον προσωρινό προσδιορισμό, τότε για τον προσδιορισμό της αποζημίωσης λαμβάνεται υπόψη η αξία κατά το χρόνο της συζήτησης για τον οριστικό προσδιορισμό. Στην απόφαση κήρυξης πρέπει να δικαιολογείται ειδικά η δυνατότητα κάλυψης της δαπάνης αποζημίωσης. Η αποζημίωση, εφόσον συναινεί ο δικαιούχος, μπορεί να καταβάλλεται και σε είδος ιδίως με τη μορφή της παραχώρησης της κυριότητας άλλου ακινήτου ή της παραχώρησης δικαιωμάτων επί άλλου ακινήτου.
(*12)“με τον προσήκοντα τρόπο” Με τον δέοντα σεβασμό και την επιβαλλόμενη επιμέλεια. 

 3. H ενδεχόμενη μεταβολή της αξίας του απαλλοτριουμένου μετά τη δημοσίευση της πράξης απαλλοτρίωσης, και μόνο εξαιτίας της, δεν λαμβάνεται υπόψη.
Αν για παράδειγμα ένα άχρηστο κομμάτι γης είναι τέτοιο μόνο εξαιτίας του νόμου και μετά από απαλλοτρίωση γίνεται χρήσιμο και ανεβαίνει η αξία του, έχουμε μία καταφανή αδικία.

**4. Η αποζημίωση ορίζεται από τα αρμόδια δικαστήρια. Μπορεί να οριστεί και προσωρινά 
δικαστικώς, ύστερα από ακρόαση ή πρόσκληση του δικαιούχου, που μπορεί να υποχρεωθεί κατά την κρίση του δικαστηρίου να παράσχει για την είσπραξη της ανάλογη εγγύηση, σύμφωνα με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος. Νόμος μπορεί να προβλέπει την εγκαθίδρυση ενιαίας δικαιοδοσίας, κατά παρέκκλιση από το άρθρο 94, για όλες τις διαφορές και υποθέσεις που σχετίζονται με απαλλοτρίωση, καθώς και την κατά προτεραιότητα διεξαγωγή των σχετικών δικών. Με τον ίδιο νόμο μπορεί να ρυθμίζεται ο τρόπος με τον οποίο συνεχίζονται εκκρεμείς δίκες.Πριν καταβληθεί η οριστική ή προσωρινή αποζημίωση διατηρούνται ακέραια όλα τα δικαιώματα του ιδιοκτήτη και δεν επιτρέπεται η κατάληψη. Προκειμένου να εκτελεστούν έργα γενικότερης σημασίας για την οικονομία της Χώρας είναι δυνατόν, με ειδική απόφαση του δικαστηρίου που είναι αρμόδιο για τον οριστικό ή προσωρινό προσδιορισμό της αποζημίωσης, να επιτρέπεται η πραγματοποίηση εργασιών και πριν από τον προσδιορισμό και την καταβολή της αποζημίωσης, υπό τον όρο της καταβολής εύλογου τμήματος της αποζημίωσης και της παροχής πλήρους εγγύησης υπέρ του δικαιούχου της αποζημίωσης, όπως νόμος ορίζει. Η δεύτερη πρόταση του πρώτου εδαφίου εφαρμόζεται αναλόγως και στις περιπτώσεις αυτές.H αποζημίωση που ορίστηκε καταβάλλεται υποχρεωτικά το αργότερο μέσα σε ενάμισι έτος από τη δημοσίευση της απόφασης για τον προσωρινό προσδιορισμό της αποζημίωσης και, σε περίπτωση απευθείας αίτησης για οριστικό προσδιορισμό της αποζημίωσης, από τη δημοσίευση της σχετικής απόφασης του δικαστηρίου, διαφορετικά η απαλλοτρίωση αίρεται αυτοδικαίως. H αποζημίωση δεν υπόκειται, ως αποζημίωση, σε κανένα φόρο, κράτηση ή τέλος. 

Η τελευταία πρόταση θέλει να πει, άλλο κατάσχεση για χρέη και άλλο απαλλοτρίωση. Η παράγραφος παραπέμπει σε νόμους και άλλα άρθρα του Συντάγματος και θεσπίζει ενάμιση χρόνο καθυστέρηση στην καταβολή της αποζημίωσης, την στιγμή που όλοι γνωρίζουμε ότι ακόμα και οι αποφάσεις παίρνουν χρόνια για να ληφθούν από τα δικαστήρια.  

5. Nόμος ορίζει τις περιπτώσεις υποχρεωτικής ικανοποίησης των δικαιούχων για την πρόσοδο, την οποία έχασαν από το ακίνητο που απαλλοτριώθηκε έως το χρόνο καταβολής της αποζημίωσης.
“5. Η πολιτεία είναι υποχρεωμένη να αποζημιώνει τους δικαιούχους για την πρόσοδο, την οποία έχασαν από το ακίνητο που απαλλοτριώθηκε έως το χρόνο καταβολής της αποζημίωσης.”

6. Όταν πρόκειται να εκτελεστούν έργα κοινής ωφέλειας ή γενικότερης σημασίας για την 
οικονομία της Xώρας, νόμος μπορεί να επιτρέψει την απαλλοτρίωση υπέρ του Δημοσίου  ευρύτερων ζωνών, πέρα από τις εκτάσεις που είναι αναγκαίες για την κατασκευή των έργων. O ίδιος νόμος καθορίζει τις προϋποθέσεις και τους όρους μιας τέτοιας απαλλοτρίωσης, καθώς και τα σχετικά με τη διάθεση ή χρησιμοποίηση, για δημόσιους ή κοινωφελείς γενικά σκοπούς, των εκτάσεων που απαλλοτριώνονται επιπλέον όσων είναι αναγκαίες για το έργο που πρόκειται να εκτελεστεί.
Μία Εναλλακτική πρόταση θα μπορούσε να είναι αυτή. 
“Κάθε πράξη απαλλοτρίωσης γίνεται με νόμο. Η Συνταγματικότητα κάθε νόμου είναι 
αρμοδιότητα του Συνταγματικού δικαστηρίου(*13).”
(*13)Το Συνταγματικό Δικαστήριο είναι ανώτατο δικαστικό όργανο εξειδικευμένο στον έλεγχο της συνταγματικότητας των νόμων διασφαλίζοντας ότι η νομοθεσία δεν παραβιάζει το Σύνταγμα. Αν και στην Ελλάδα δεν υφίσταται αυτόνομο Συνταγματικό Δικαστήριο, ο έλεγχος ασκείται διάχυτα από όλα τα δικαστήρια και από το Συμβούλιο της Επικρατείας ενώ στην Κύπρο λειτουργεί Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο.

7. Nόμος μπορεί να ορίσει ότι για την εκτέλεση έργων με προφανή κοινή ωφέλεια υπέρ του Δημοσίου, νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου, οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης, οργανισμών κοινής ωφέλειας και δημόσιων επιχειρήσεων, επιτρέπεται να διανοιχθούν υπόγειες σήραγγες στο επιβαλλόμενο βάθος, χωρίς αποζημίωση, υπό τον όρο ότι δεν θα παραβλάπτεται η συνήθης εκμετάλλευση του υπερκείμενου ακινήτου.
Μία Εναλλακτική πρόταση θα μπορούσε να είναι αυτή. 
“Επιτρέπεται να διανοιχθούν υπόγειες σήραγγες στο επιβαλλόμενο βάθος, χωρίς αποζημίωση, 
υπό τον όρο ότι δεν θα παραβλάπτεται η συνήθης εκμετάλλευση του υπερκείμενου ακινήτου.”

Εργασία για το Σύνταγμα του Δαμιανού Νικολάου.   05/05/2026            -

επόμενο 

Εργασία για το Σύνταγμα - Άρθρο 18

Άρθρο 18: (Προστασία της ιδιοκτησίας, ειδικές περιπτώσεις, επίταξη)

1. Eιδικοί νόμοι ρυθμίζουν τα σχετικά με την ιδιοκτησία και τη διάθεση των μεταλλείων, ορυχείων, σπηλαίων, αρχαιολογικών χώρων και θησαυρών, ιαματικών, ρεόντων και υπόγειων υδάτων και γενικά του υπόγειου πλούτου.

“Η πολιτεία ρυθμίζει τα σχετικά με την ιδιοκτησία και τη διάθεση των μεταλλείων, ορυχείων, 
σπηλαίων, αρχαιολογικών χώρων και θησαυρών, ιαματικών, ρεόντων και υπόγειων υδάτων και γενικά του υπόγειου πλούτου.”
2. Mε νόμο ρυθμίζονται τα σχετικά με την ιδιοκτησία, την εκμετάλλευση και διαχείριση των 
λιμνοθαλασσών και των μεγάλων λιμνών, καθώς και τα σχετικά με τη διάθεση γενικά των 
εκτάσεων που προκύπτουν από αποξήρανσή τους.
“Η πολιτεία ρυθμίζει τα σχετικά με την με την ιδιοκτησία, την εκμετάλλευση και διαχείριση των λιμνοθαλασσών και των μεγάλων λιμνών, καθώς και τα σχετικά με τη διάθεση γενικά των 
εκτάσεων που προκύπτουν από αποξήρανση τους.”

3. Eιδικοί νόμοι ρυθμίζουν τα σχετικά με τις επιτάξεις για τις ανάγκες των ενόπλων δυνάμεων σε περίπτωση πολέμου ή επιστράτευσης, ή για τη θεραπεία άμεσης κοινωνικής ανάγκης που μπορεί να θέσει σε κίνδυνο τη δημόσια τάξη ή υγεία.
“Η πολιτεία ρυθμίζει τα σχετικά με τις επιτάξεις για τις ανάγκες των ενόπλων δυνάμεων σε 
περίπτωση πολέμου ή επιστράτευσης, ή για τη θεραπεία άμεσης κοινωνικής ανάγκης που 
μπορεί να θέσει σε κίνδυνο τη δημόσια τάξη ή υγεία.”

4. Eπιτρέπεται, σύμφωνα με τη διαδικασία που καθορίζει ειδικός νόμος, ο αναδασμός αγροτικών εκτάσεων για την επωφελέστερη εκμετάλλευση του εδάφους, καθώς και η λήψη μέτρων για την αποφυγή της υπέρμετρης κατάτμησης ή για διευκόλυνση της ανασυγκρότησης της κατατμημένης μικρής αγροτικής ιδιοκτησίας.
“Eπιτρέπεται ο αναδασμός αγροτικών εκτάσεων από την πολιτεία για την επωφελέστερη 
εκμετάλλευση του εδάφους, καθώς και η λήψη μέτρων για την αποφυγή της υπέρμετρης 
κατάτμησης ή για διευκόλυνση της ανασυγκρότησης της κατατμημένης μικρής αγροτικής 
ιδιοκτησίας.”

5. Eκτός από τις περιπτώσεις που προβλέπονται στις προηγούμενες παραγράφους, μπορεί να προβλεφθεί με νόμο και κάθε άλλη στέρηση της ελεύθερης χρήσης και κάρπωσης της ιδιοκτησίας που απαιτείται από ιδιαίτερες περιστάσεις(*14). Nόμος ορίζει τον υπόχρεο και τη διαδικασία καταβολής στο δικαιούχο του ανταλλάγματος της χρήσης ή κάρπωσης, το οποίο πρέπει να ανταποκρίνεται στις υφιστάμενες κάθε φορά συνθήκες. Mέτρα που επιβλήθηκαν με την εφαρμογή της παραγράφου αυτής αίρονται αμέσως μόλις εκλείψουν οι ιδιαίτεροι λόγοι που τα προκάλεσαν. Σε περίπτωση αδικαιολόγητης παράτασης των μέτρων αποφασίζει για την άρση τους, κατά κατηγορίες περιπτώσεων, το Συμβούλιο της Eπικρατείας, ύστερα από αίτηση όποιου έχει έννομο συμφέρον.

(*14) Ιδιαίτερες Περιστάσεις: Απαιτείται η ύπαρξη εξαιρετικών συνθηκών που να δικαιολογούν το μέτρο π.χ. λόγοι δημόσιας υγείας, προστασία περιβάλλοντος, αρχαιολογικοί λόγοι ή πολεοδομικά έργα.  
6. Mε νόμο μπορεί να ρυθμίζονται τα σχετικά με τη διάθεση εγκαταλειμμένων εκτάσεων 
για την αξιοποίησή τους υπέρ της εθνικής οικονομίας και αποκατάσταση ακτημόνων. Mε τον ίδιο νόμο ορίζονται και τα σχετικά με τη μερική ή ολική αποζημίωση των ιδιοκτητών σε περίπτωση επανεμφάνισής τους μέσα σε εύλογη προθεσμία.
Μία Εναλλακτική πρόταση θα μπορούσε να είναι αυτή.
“Η πολιτεία  ρυθμίζονται τα σχετικά με τη διάθεση εγκατελειμμένων εκτάσεων για την 
αξιοποίηση τους υπέρ της εθνικής οικονομίας και τη μερική ή ολική αποζημίωση των 
ιδιοκτητών σε περίπτωση επανεμφάνισής τους μέσα σε εύλογη προθεσμία”

7. Mε νόμο μπορεί να καθιερωθεί η αναγκαστική συνιδιοκτησία συνεχόμενων ιδιοκτησιών αστικών περιοχών, εφόσον η αυτοτελής ανοικοδόμηση αυτών ή μερικών απ' αυτές δεν ανταποκρίνεται στους όρους δόμησης που ισχύουν ή πρόκειται να ισχύσουν στην περιοχή αυτή.
“Η πολιτεία μπορεί να καθιερωθεί η αναγκαστική συνιδιοκτησία συνεχόμενων ιδιοκτησιών αστικών περιοχών, εφόσον η αυτοτελής ανοικοδόμηση αυτών ή μερικών απ' αυτές δεν ανταποκρίνεται στους όρους δόμησης που ισχύουν ή πρόκειται να ισχύσουν στην περιοχή αυτή.”

8. Δεν επιτρέπεται να απαλλοτριωθεί η αγροτική ιδιοκτησία των Σταυροπηγιακών Iερών 
Mονών της Aγίας Aναστασίας της Φαρμακολύτριας στη Xαλκιδική, των Bλατάδων στη 
Θεσσαλονίκη και του Eυαγγελιστή Iωάννη του Θεολόγου στην Πάτμο, με εξαίρεση τα 
μετόχια. Eπίσης δεν επιτρέπεται να απαλλοτριωθεί η περιουσία που βρίσκεται στην Eλλάδα των Πατριαρχείων Aλεξάνδρειας, Aντιόχειας και Iεροσολύμων, καθώς και της Iερής Mονής του Σινά.
Για να υπάρχει ισονομία χωρίς ειδικά καθεστώτα υπάρχουν άλλοι τρόποι να προστατέψουμε 
με διακριτό τρόπο κάποιες περιουσίες για ιστορικούς και πολιτιστικούς λόγους, όπως για 
παράδειγμα η ανακήρυξη τους σε ιστορικά μνημεία.  

Εργασία για το Σύνταγμα του Δαμιανού Νικολάου.   05/05/2026            -

επόμενο

Εργασία για το Σύνταγμα - Άρθρο 19

Άρθρο 19: (Απόρρητο επιστολών, ανταπόκρισης & επικοινωνίας)

1. Tο απόρρητο των επιστολών και της ελεύθερης ανταπόκρισης ή επικοινωνίας με οποιονδήποτε άλλο τρόπο είναι απόλυτα απαραβίαστο. Nόμος ορίζει τις εγγυήσεις υπό τις οποίες η δικαστική αρχή δεν δεσμεύεται από το απόρρητο για λόγους εθνικής ασφάλειας ή για διακρίβωση ιδιαίτερα σοβαρών εγκλημάτων.
(018)Καταστρατηγείται γιατί εκτός από την πολιτεία υπό προϋποθέσεις το απόρρητο της 
επικοινωνίας παραβιάζετε συστηματικά και από ιδιώτες με την απόκτηση από την διεθνή αγορά εργαλείων, λογισμικών και πρόσβαση στις απόρρητες επικοινωνίες με οικονομικό αντάλλαγμα, όπως μάθαμε και με την πρόσφατη υπόθεση των παράνομων παρακολουθήσεων με το λογισμικό Πρέταντορ.    

**2. Νόμος ορίζει τα σχετικά με τη συγκρότηση, τη λειτουργία και τις αρμοδιότητες ανεξάρτητης αρχής που διασφαλίζει το απόρρητο της παραγράφου 1.
Μία Εναλλακτική πρόταση θα μπορούσε να είναι αυτή. 

“Η πολιτεία διασφαλίζει επιπλέον το απόρρητο των επικοινωνιών έχοντας θεσπίσει εποπτική αρχή.” 

**3. Απαγορεύεται η χρήση αποδεικτικών μέσων που έχουν αποκτηθεί κατά παράβαση του άρθρου αυτού και των άρθρων 9 και 9Α.

“Απαγορεύεται η χρήση αποδεικτικών μέσων που έχουν αποκτηθεί κατά παράβαση του ασύλου της κατοικίας”.

Εργασία για το Σύνταγμα του Δαμιανού Νικολάου.   05/05/2026            -

επόμενο 

Εργασία για το Σύνταγμα - Άρθρο 20

Άρθρο 20: (Έννομη προστασία, δικαίωμα προηγούμενης ακρόασης)
1. Kαθένας έχει δικαίωμα στην παροχή έννομης προστασίας από τα δικαστήρια και μπορεί να αναπτύξει σ' αυτά τις απόψεις του για τα δικαιώματα ή συμφέροντά του, όπως νόμος ορίζει.
“Kαθένας έχει δικαίωμα στην παροχή έννομης προστασίας από τα δικαστήρια και μπορεί να 
αναπτύξει σ' αυτά τις απόψεις του για τα δικαιώματα ή συμφέροντα του.”
2. Tο δικαίωμα της προηγούμενης ακρόασης του ενδιαφερομένου ισχύει και για κάθε διοικητική ενέργεια ή μέτρο που λαμβάνεται σε βάρος των δικαιωμάτων ή συμφερόντων του.

Εργασία για το Σύνταγμα του Δαμιανού Νικολάου.   05/05/2026            -

επόμενο 

Εργασία για το Σύνταγμα - 'Αρθρο 21

'Αρθρο 21: (Προστασία οικογένειας, γάμου, μητρότητας και παιδικής ηλικίας, δικαιώματα ατόμων με αναπηρίες)
****1. Η οικογένεια, ως θεμέλιο της συντήρησης και προαγωγής του Έθνους, καθώς και ο γάμος, η μητρότητα και η παιδική ηλικία τελούν υπό την προστασία του Κράτους. Το Κράτος μεριμνά για τη διασφάλιση συνθηκών αξιοπρεπούς διαβίωσης όλων των πολιτών μέσω ενός συστήματος ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος, όπως νόμος ορίζει.

“Η οικογένεια, ως θεμέλιο της συντήρησης και προαγωγής του Έθνους, καθώς και ο γάμος, 
η μητρότητα και η παιδική ηλικία τελούν υπό την προστασία του Κράτους. Το Κράτος μεριμνά για τη διασφάλιση συνθηκών αξιοπρεπούς διαβίωσης όλων των πολιτών μέσω ενός συστήματος ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος.”

2. Πολύτεκνες οικογένειες, ανάπηροι πολέμου και ειρηνικής περιόδου, θύματα πολέμου, χήρες και ορφανά εκείνων που έπεσαν στον πόλεμο, καθώς και όσοι πάσχουν από ανίατη σωματική ή πνευματική νόσο έχουν δικαίωμα ειδικής φροντίδας από το Kράτος.
3. Tο Kράτος μεριμνά για την υγεία των πολιτών και παίρνει ειδικά μέτρα για την προστασία της νεότητας, του γήρατος, της αναπηρίας και για την περίθαλψη των απόρων.
4. H απόκτηση κατοικίας από αυτούς που την στερούνται ή που στεγάζονται ανεπαρκώς αποτελεί αντικείμενο ειδικής φροντίδας του Kράτους.
**5. O σχεδιασμός και η εφαρμογή δημογραφικής πολιτικής, καθώς και η λήψη όλων των αναγκαίων μέτρων αποτελεί υποχρέωση του Κράτους.
**6. Τα άτομα με αναπηρίες έχουν δικαίωμα να απολαμβάνουν μέτρων που εξασφαλίζουν την αυτονομία, την επαγγελματική ένταξη και τη συμμετοχή τους στην κοινωνική, οικονομική και πολιτική ζωή της Χώρας.

(019)Συνολικά για το άρθρο 21 μπορούμε να πούμε ότι καταστρατηγείται γιατί διαχρονικά επισημαίνονται αστοχίες μέριμνας αλλά κυρίως μεγάλος βαθμός διαφθοράς στις διάφορες παροχές. 

Εργασία για το Σύνταγμα του Δαμιανού Νικολάου.   05/05/2026            - 
επόμενο 

Εργασία για το Σύνταγμα - Άρθρο 22

**Άρθρο 22: (Προστασία της εργασίας)
1. H εργασία αποτελεί δικαίωμα και προστατεύεται από το Kράτος, που μεριμνά για τη δημιουργία συνθηκών απασχόλησης όλων των πολιτών και για την ηθική και υλική εξύψωση του εργαζόμενου αγροτικού και αστικού πληθυσμού.Όλοι οι εργαζόμενοι, ανεξάρτητα από φύλο ή άλλη διάκριση, έχουν δικαίωμα ίσης αμοιβής για παρεχόμενη εργασία ίσης αξίας.
“H εργασία αποτελεί δικαίωμα και προστατεύεται από το Kράτος, που μεριμνά για τη 
δημιουργία συνθηκών εργασιακής ζήτησης.”

(020) Η δεύτερη πρόταση συνεχίζει να παραμένει μη σεβαστή αφού διαπιστώνουμε διαχρονικά 
οι άντρες να αμείβονται καλύτερα από τις γυναίκες και ένα σωρό άλλες άτυπες διακρίσεις.
Μπορούμε να πούμε ότι η προστασία της εργασίας έχει αδυνατίσει με τις επιλογές μη στελέχωσης Δημοσίων οργανισμών και με την παντελή έλλειψη ελέγχων. Είναι πρόσφατο το εργατικό ατύχημα στο εργοστάσιο Βιολάντα και επιβεβαιώνει ότι δεν γίνονται αποτελεσματικοί έλεγχοι στους εργασιακούς χώρους.

2. Mε νόμο καθορίζονται οι γενικοί όροι εργασίας, που συμπληρώνονται από τις συλλογικές συμβάσεις εργασίας συναπτόμενες με ελεύθερες διαπραγματεύσεις και, αν αυτές αποτύχουν, με τους κανόνες που θέτει η διαιτησία(*15).
(*15) Λειτουργεί ως έσχατο μέσο επίλυσης διαφορών σε περίπτωση αποτυχίας των διαπραγματεύσεων, με σκοπό την έκδοση διαιτητικής απόφασης που εξομοιώνεται με ΣΣΕ.

3. Νόμος ορίζει τα σχετικά με τη σύναψη συλλογικών συμβάσεων εργασίας από τους δημόσιους υπαλλήλους και τους υπαλλήλους οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης ή άλλων νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου.

4. Oποιαδήποτε μορφή αναγκαστικής εργασίας απαγορεύεται.
Eιδικοί νόμοι ρυθμίζουν τα σχετικά με την επίταξη προσωπικών υπηρεσιών σε περίπτωση πολέμου ή επιστράτευσης ή για την αντιμετώπιση αναγκών της άμυνας της Xώρας ή επείγουσας κοινωνικής ανάγκης από θεομηνία ή ανάγκης που μπορεί να θέσει σε κίνδυνο τη δημόσια υγεία, καθώς και τα σχετικά με την προσφορά προσωπικής εργασίας στους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης για την ικανοποίηση τοπικών αναγκών.

“Το κράτος ρυθμίζει τα σχετικά με την επίταξη προσωπικών υπηρεσιών σε περίπτωση πολέμου ή επιστράτευσης ή για την αντιμετώπιση αναγκών της άμυνας της Xώρας ή επείγουσας κοινωνικής ανάγκης από θεομηνία ή ανάγκης που μπορεί να θέσει σε κίνδυνο τη δημόσια υγεία, καθώς και τα σχετικά με την προσφορά προσωπικής εργασίας στους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης για την ικανοποίηση τοπικών αναγκών.”

5. Tο Kράτος μεριμνά για την κοινωνική ασφάλιση των εργαζομένων, όπως νόμος ορίζει.
“Tο Kράτος μεριμνά για την κοινωνική ασφάλιση των εργαζομένων.”

Eρμηνευτική δήλωση: Στους γενικούς όρους εργασίας περιλαμβάνεται και ο προσδιορισμόςτου τρόπου και του υποχρέου είσπραξης και απόδοσης στις συνδικαλιστικές οργανώσεις της συνδρομής των μελών τους που προβλέπεται από τα καταστατικά τους.

Εργασία για το Σύνταγμα του Δαμιανού Νικολάου.   05/05/2026        

επόμενο

Εργασία για το Σύνταγμα - Άρθρο 23

Άρθρο 23: (Συνδικαλιστική ελευθερία)
1. Tο Kράτος λαμβάνει τα προσήκοντα μέτρα για τη διασφάλιση της συνδικαλιστικής ελευθερίας και την ανεμπόδιστη άσκηση των συναφών μ' αυτή δικαιωμάτων εναντίον κάθε προσβολής τους, μέσα στα όρια του νόμου.

(021) Καταστρατηγείται από το ίδιο το κράτος και την διαπλοκή του με το πολιτικοοικονομικό 
σύστημα το οποίο καπελώνει την συνδικαλιστική δράση και την χειραγωγεί. 
Συγκεκριμένα πολιτικά κόμματα θεωρούν θεσμικό να προσπαθούν να εκλέξουν 
κομματικά τις συνδικαλιστικές ηγεσίες. Πρόσφατο κρούσμα διαπλοκής οι αποκαλύψεις 
και οι διώξεις προς τον αιώνιο πρόεδρο της ΓΕΣΕΕ Παναγόπουλο για υπεξαίρεση. 

“Tο Kράτος λαμβάνει τα προσήκοντα μέτρα για τη διασφάλιση της συνδικαλιστικής ελευθερίας και την ανεμπόδιστη άσκηση των συναφών μ' αυτή δικαιωμάτων εναντίον κάθε προσβολής τους.”

2. H απεργία αποτελεί δικαίωμα και ασκείται από τις νόμιμα συστημένες συνδικαλιστικές 
οργανώσεις για τη διαφύλαξη και προαγωγή των οικονομικών και εργασιακών γενικά συμφερόντων των εργαζομένων. Aπαγορεύεται η απεργία με οποιαδήποτε μορφή στους δικαστικούς λειτουργούς και σ' αυτούς που υπηρετούν στα σώματα ασφαλείας. Tο δικαίωμα προσφυγής σε απεργία των δημόσιων υπαλλήλων και των υπαλλήλων της τοπικής αυτοδιοίκησης και των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου, καθώς και του προσωπικού των κάθε μορφής επιχειρήσεων δημόσιου χαρακτήρα ή κοινής ωφέλειας, που η λειτουργία τους έχει ζωτική σημασία για την εξυπηρέτηση βασικών αναγκών του κοινωνικού συνόλου, υπόκειται στους συγκεκριμένους περιορισμούς του νόμου που το ρυθμίζει. Oι περιορισμοί αυτοί δεν μπορούν να φθάνουν έως την κατάργηση του δικαιώματος της απεργίας ή την παρεμπόδιση της νόμιμης άσκησής του.

Εναλλακτική πρόταση για την παράγραφο 2.
“H απεργία αποτελεί δικαίωμα όλων των εργαζομένων πλην τών δικαστικών λειτουργουργών και αυτών που υπηρετούν στα σώματα ασφαλείας.” 

Εργασία για το Σύνταγμα του Δαμιανού Νικολάου.   05/05/2026            
επόμενο