Εργασια για το Σύνταγμα - Ανάλυση ανάγνωσης

 Συμπεράσματα

Μετά την προσεχτική ανάγνωση και επεξεργασία του κειμένου του Συντάγματος και προκειμένου να απαντήσουμε στο ερώτημα τι φταίει, ας αναπτύξουμε τα συμπεράσματα μας. Τι φταίει για την κακή κατάσταση της Ελληνικής Πολιτείας σε σχέση με το Σύνταγμα; Το ίδιο το κείμενο, η εφαρμογή του ή και τα δύο; Και τα υπό-ερωτήματα.  Είναι επαρκές το κείμενο του ισχύοντος Συντάγματος για να απαντήσει στις ανάγκες της ελληνικής κοινωνίας;  Ανάγκη για Δημοκρατία, δικαιοσύνη, προστασία και παιδεία;

Κατανόηση 
Το Σύνταγμα της Ελλάδας μπορεί να γίνει κατανοητό αν με αρκετό κόπο ο αναγνώστης 
μπορέσει να αντιμετωπίσει τις δυσκολίες του κειμένου που έχει προβληματική κωδικοποίηση.  
Τον αναγκάζει να ανατρέχει από το ένα άρθρο στο άλλο ή να ανατρέχει ακόμα και σε 
άλλα κείμενα νομοθεσίας, για να πάρει όλη την πληροφορία και να κατανοήσει τι ισχύει.   
Η φράση “νόμος υπάρχει”, οι παραπομπές και η γενικευμένη πολυνομία, θολώνουν τα νερά 
επικίνδυνα καταντώντας τους πολίτες δέσμιους ειδικών επαγγελματιών για να λάβουν γνώση 
νόμου την ίδια στιγμή που σύμφωνα με το άρθρο 120 παράγραφος 2 “O σεβασμός στο 
Σύνταγμα και τους νόμους που συμφωνούν με αυτό και η αφοσίωση στην Πατρίδα και τη 
Δημοκρατία αποτελούν θεμελιώδη υποχρέωση όλων των Ελλήνων.”. 

Ιστορικά.
Το Σύνταγμα που ισχύει σήμερα είναι κατά βάση το Σύνταγμα του 1975 που μετά την δικτατορία το πολιτικό σύστημα εισήγαγε σε αυτό, το πολίτευμα της προεδρευόμενης κοινοβουλευτικής δημοκρατίας. Όμως αυτό το Σύνταγμα δεν είναι παρθενογέννεση. Ας δούμε στην συνταγματική ιστορία του νεοελληνικού κράτους, πότε πρωτοεμφανίστηκαν οι περισσότερες από της ιδέες και αρχές που υπάρχουν στο σημερινό Σύνταγμα.  

Αρχές του Συντάγματος.  
Στα πρώτα δύο άρθρα συναντάμε τις αρχές, Δημοκρατία, λαϊκή κυριαρχία αξία ανθρώπου, Έθνος και Κράτος. Διαβάζοντας την Συνταγματική Ιστορία στον ιστοχώρο της Βουλής μπορούμε να εντοπίσουμε βασικά χαρακτηριστικά του σημερινού Συντάγματος, τα οποία σε κάποιες φάσεις θεσπίστηκαν με λαϊκές εξεγέρσεις και σε άλλες στιγμές αφαιρέθηκαν ή αδρανοποιήθηκαν. Με έντονα μπολτ γράμματα σημαδεύουμε τις αρχές όπως εμφανίστηκαν στην ιστορική πορεία του νεοελληνικού κράτους. 

Μετά τα πρώτα τοπικά πολιτεύματα του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα, τον Ιανουάριο του 1822, ψηφίστηκε το πρώτο ελληνικό σύνταγμα εθνικής εμβέλειας από την Α΄ Εθνοσυνέλευση της Επιδαύρου. Περιλάμβανε 110 σύντομες παραγράφους χωρισμένες σε "τίτλους" και "τμήματα" και προέβλεπε την αντιπροσωπευτική αρχή όπως ορίζετε σήμερα στο άρθρο 1 και την αρχή της διάκρισης των εξουσιών που σήμερα είναι στο άρθρο 26. Το Σύνταγμα της Επιδαύρου υποβλήθηκε, το Απρίλιο του 1823, σε αναθεώρηση από τη Β΄ Εθνοσυνέλευση στο Άστρος και καθιέρωνε ελαφρά υπεροχή της νομοθετικής εξουσίας έναντι της εκτελεστικής. Ακόμη, μεταρρύθμιζε τα δικαιώματα της εκτελεστικής εξουσίας τα σχετικά με την κατάρτιση των νόμων, βελτίωνε τις διατάξεις περί ατομικών δικαιωμάτων και μετέβαλλε επί το δημοκρατικότερο τον εκλογικό νόμο. Το Σύνταγμα της Τροιζήνας ψηφίστηκε το Μάιο του 1827 από τη Γ΄ Εθνοσυνέλευση, εμπνευσμένο από δημοκρατικές και φιλελεύθερες ιδέες και βεβαίως από το Πολίτευμα της Ελληνικής Δημοκρατίας του Ρήγα. Διακήρυττε στο νέο Σύνταγμα για πρώτη φορά την αρχή της λαϊκής κυριαρχίας: «η κυριαρχία ενυπάρχει εις το Έθνος, πάσα εξουσία πηγάζει εξ αυτού και υπάρχει υπέρ αυτού» όπως ορίζετε σήμερα στο άρθρο 1. Ακόμη, καθιέρωνε ρητά τη διάκριση των εξουσιών, ανέθετε στον Κυβερνήτη την εκτελεστική εξουσία και τη νομοθετική στο σώμα των αντιπροσώπων του λαού, τη Βουλή. Οι αντί δημοκρατικές τάσεις εκδηλώθηκαν έντονα στην περίοδο της απόλυτης μοναρχίας του Όθωνα και οδήγησαν, την 3η Σεπτεμβρίου 1843, σε λαϊκή εξέγερση και σε στάση της φρουράς των Αθηνών με επικεφαλής τον συνταγματάρχη Δ. Καλλέργη. Μετά την επανάσταση συγκλήθηκε Εθνική Συνέλευση, η οποία ψήφισε, το επόμενο έτος, Σύνταγμα, που ήταν και 
το πρώτο του ανεξάρτητου, από το 1830, ελληνικού κράτους. 

Η συνταγματική μοναρχία (1843-1862)
Το Σύνταγμα του 1844 δεν αποτέλεσε έργο μιας κυρίαρχης εθνικής συντακτικής συνέλευσης, αλλά η Συνέλευση απλώς συνέπραξε στην κατάρτιση του. Για τον λόγο αυτό χαρακτηρίσθηκε «Σύνταγμα-συμβόλαιο», «Σύνταγμα-συνθήκη» ή τέλος, «Σύνταγμα-συνάλλαγμα». Καθιέρωνε δε την κληρονομική συνταγματική μοναρχία, με κυρίαρχο όργανο του Κράτους τον μονάρχη, στον οποίο αναγνωρίζονταν εκτεταμένες και ουσιώδεις εξουσίες καθώς και το «τεκμήριο της αρμοδιότητας». Το πρόσωπο του ανώτατου άρχοντα χαρακτηριζόταν ιερό και απαραβίαστο. 
Οι αντίστοιχες διατάξεις σήμερα αφορούν τον πρόεδρο της Δημοκρατίας. Ο ανώτατος άρχων ασκούσε την εκτελεστική εξουσία «δια των υπουργών του», τη νομοθετική από κοινού με την εκλεγμένη Βουλή και τη διορισμένη Γερουσία και τέλος, τη δικαστική, η οποία πήγαζε από εκείνον, «δια των δικαστηρίων». Επίσης, το Σύνταγμα καθιέρωνε την αρχή της διάκρισης των εξουσιών, την ευθύνη των υπουργών για τις πράξεις του μονάρχη, ο οποίος τους διόριζε και τους έπαυε, αναγνώριζε θεμελιώδη ατομικά δικαιώματα, μεταξύ των οποίων, για πρώτη φορά, το απόρρητο των επιστολών και το άσυλο της κατοικίας, και προέβλεπε στο ακροτελεύτιο άρθρο 107 ότι «η τήρησις του παρόντος Συντάγματος αφιερούται εις τον πατριωτισμόν των Ελλήνων». Τέλος, ο εκλογικός νόμος, που ψηφίσθηκε το Μάρτιο του 1844, καθιέρωσε την εκλογή των βουλευτών με πλειοψηφικό σύστημα δύο γύρων, που θα διεξαγόταν με άμεση, σχεδόν καθολική και μυστική ψηφοφορία.

Η πρώτη περίοδος του πολιτεύματος της βασιλευομένης δημοκρατίας (1864-1909).
Οι συνεχώς, όμως, μεταβαλλόμενες κοινωνικές εξελίξεις ενίσχυσαν το φιλελεύθερο καιδημοκρατικό πνεύμα, ούτως ώστε οι διαρκείς απολυταρχικές τάσεις του Όθωνα όχι μόνο να μην είναι πλέον ανεκτές, αλλά και να υπονομεύουν την ίδια του τη βασιλεία. Έτσι, τον Οκτώβριο του 1862, πολίτες και στρατός της Αθήνας εξεγέρθηκαν και προκάλεσαν την έκπτωση του ιδίου και της δυναστείας των Wittelsbach. Η επανάσταση αυτή σηματοδότησε την κατάλυση της συνταγματικής μοναρχίας και τη μετάβαση στο πολίτευμα της βασιλευομένης δημοκρατίας με μονάρχη, πλέον, τον Δανό πρίγκιπα Γεώργιο – Χριστιανό – Γουλιέλμο της δυναστείας Schleswig – Holstein –Sønderburg – Glücksburg, ο οποίος ορκίσθηκε τον Οκτώβριο του 1863 ως Γεώργιος Α΄ «Βασιλεύς των Ελλήνων». Κατά τη διάρκεια της μεταβατικής περιόδου (Οκτώβριος 1862 – Οκτώβριος 1863), της μεσοβασιλείας όπως έγινε γνωστή, το σύστημα διακυβέρνησης που ίσχυσε ήταν το σύστημα της κυβερνώσας Βουλής, το οποίο λειτούργησε για πρώτη και τελευταία φορά στη συνταγματική μας ιστορία.

Το Σύνταγμα του 1864, προϊόν της «Β΄ εν Αθήναις Εθνικής των Ελλήνων Συνελεύσεως» που ακολούθησε τη λαϊκή εξέγερση, περιλάμβανε 110 άρθρα, ήταν επηρεασμένο από τα συντάγματα του Βελγίου (1831) και της Δανίας (1849) και έμελλε να ισχύσει, με τις αναθεωρήσεις του 1911 και του 1952, για περισσότερα από εκατό χρόνια. Το σημαντικότερο χαρακτηριστικό του νέου καταστατικού χάρτη της χώρας ήταν ότι επανέφερε την αρχή της λαϊκής κυριαρχίας του Συντάγματος της Τροιζήνας του 1827 και διείπετο από τη δημοκρατική και όχι τη μοναρχική αρχή, δηλαδή αναγνωριζόταν πλέον το έθνος, ο ελληνικός λαός, και όχι ο μονάρχης, ως πηγή και φορέας της κρατικής εξουσίας. Ακόμη, καθιέρωσε, μεταξύ άλλων, την αρχή της άμεσης, καθολικής και μυστικής ψηφοφορίας η οποία θα διεξήγετο και θα διενεργείτο ταυτοχρόνως σε όλη την επικράτεια, το σύστημα της μιας (μονήρους) Βουλής τετραετούς θητείας, τα δικαιώματα του συνέρχεσθαι και του συνεταιρίζεσθαι, ενώ κατήργησε τη Γερουσία. Παραλλήλως, υιοθέτησε αρκετές από τις διατάξεις του Συντάγματος του 1844, προέβλεψε, όμως, επιπλέον, τη δυνατότητα σύστασης από τη Βουλή «εξεταστικών των πραγμάτων επιτροπών». Επίσης, ο βασιλιάς διατήρησε το δικαίωμα να συγκαλεί τακτικώς 
και εκτάκτως τη Βουλή όπως και να τη διαλύει κατά την κρίση του, αλλά το περί διαλύσεως Διάταγμα έπρεπε να είναι προσυπογεγραμμένο από το Υπουργικό Συμβούλιο. Η πρόταση για υποχρέωση του στέμματος «όπως λαμβάνη τους υπουργούς εκ των Βουλών» απορρίφθηκε. 

Συγκεκριμένως, με τον λόγο του Θρόνου στις 11 Αυγούστου 1875, και χάρη στο πολιτικό κύρος του Χαρίλαου Τρικούπη, καθιερώθηκε ατύπως η Αρχή της Δεδηλωμένης, η οποία, μεταβάλλοντας τη σχέση στέμματος και λαϊκής αντιπροσωπείας και προσδίδοντας άλλη ουσία στο όλο σύστημα της οργάνωσης των εξουσιών, νομιμοποίησε ουσιαστικώς την εισαγωγή του κοινοβουλευτικού συστήματος στη χώρα. Βάσει της αρχής της «δεδηλωμένης» ο βασιλιάς είχε υποχρέωση να διορίζει την Κυβέρνηση λαμβάνοντας υπόψη του τη θέληση της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας, όπως όριζαν η αρχή της λαϊκής κυριαρχίας και το πνεύμα του κοινοβουλευτικού πολιτεύματος. Η διάταξη, επομένως, του Συντάγματος κατά την οποία 
«ο Βασιλεύς διορίζει και παύει τους Υπουργούς αυτού» τέθηκε σε περιορισμό, καθώς η κυβέρνηση όφειλε να λαμβάνει ψήφο εμπιστοσύνης από τη Βουλή.

Η δεύτερη περίοδος του πολιτεύματος της βασιλευομένης δημοκρατίας και η ανακήρυξη της αβασίλευτης δημοκρατίας (1911-1924). Το Σύνταγμα του 1864 υπήρξε μακρόβιο και ίσχυσε χωρίς ιδιαίτερες μεταβολές έως το 1911, οπότε οι έντονες πιέσεις για πολιτικές, διοικητικές 
και κοινωνικές μεταρρυθμίσεις, που οδήγησαν στο «στρατιωτικό κίνημα» στο Γουδί (1909) και την άνοδο του Ελευθερίου Βενιζέλου στην εξουσία, επέβαλαν την αναθεώρησή του. Οι σημαντικότερες μεταβολές που επέφερε η αναθεώρηση του 1911 ήταν η ενίσχυση των ατομικών ελευθεριών («το Δημόσιον Δίκαιο των Ελλήνων» κατά την ορολογία της εποχής και του κράτους δικαίου, και ο γενικότερος εκσυγχρονισμός των θεσμών. Οι σημαντικότερες αλλαγές σε σχέση με το Σύνταγμα του 1864 στο επίπεδο της προστασίας των ατομικών ελευθεριών ήταν η ενίσχυση της προστασίας της προσωπικής ασφάλειας, η μείωση από το 30ό στο 25ο του ορίου ηλικίας των εκλόγιμων βουλευτών, η φορολογική ισότητα, το δικαίωμα του συνεταιρίζεσθαι και του απαραβιάστου της κατοικίας. Ταυτοχρόνως, αναβαθμίσθηκε ο ρόλος της Βουλής, ενισχύθηκαν οι εγγυήσεις της δικαστικής ανεξαρτησίας, επανιδρύθηκε το Συμβούλιο της Επικρατείας και ανατέθηκε ο έλεγχος του κύρους των βουλευτικών εκλογών σε ειδικό δικαστήριο, το Εκλογοδικείο, καθιερώθηκαν για πρώτη φορά η υποχρεωτική και δωρεάν στοιχειώδης εκπαίδευση, η υποχρεωτική στρατιωτική θητεία, η μονιμότητα των δημοσίων υπαλλήλων και, τέλος, προβλέφθηκε απλούστερη διαδικασία αναθεώρησης του Συντάγματος.

Εθνικός διχασμός και το αβασίλευτο δημοκρατικό πολίτευμα.
Ο εθνικός διχασμός, ωστόσο, κατά τη διάρκεια του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, ωςαποτέλεσμα των συνεχών συγκρούσεων της πολιτικής ηγεσίας με το παλάτι, η μικρασιατική καταστροφή και η μεταβολή των γεωπολιτικών συνθηκών στη νοτιοανατολική Ευρώπη καθώς επίσης και η έλευση των προσφυγικών πληθυσμών στον ελλαδικό χώρο, οδήγησαν στην επανάσταση του Σεπτεμβρίου 1922 και, τελικώς, στην εγκαθίδρυση αβασίλευτου δημοκρατικού πολιτεύματος. Με την αποφασιστική συμβολή του Αλεξάνδρου Παπαναστασίου, η «Δ΄ εν Αθήναις Συντακτική Συνέλευσις» κατήργησε, στη συνεδρίαση της 25ης Μαρτίου 1924, τον βασιλικό θεσμό και ανακήρυξε την αβασίλευτη δημοκρατία.

Το Σύνταγμα του 1927.
Μετά την ψήφιση του Συντάγματος του 1925, που αποδείχθηκε θνησιγενές, έργο της επιτροπής του Αλ. Παπαναστασίου, και τις δικτατορίες Πάγκαλου και Κονδύλη, το 1925 και 1926, αντιστοίχως, η αβασίλευτη δημοκρατία καθιερώθηκε τελικώς με το Σύνταγμα του 1927. Συμφώνως με αυτό, προβλεπόταν ο θεσμός του αιρετού ανώτατου άρχοντα, ο οποίος εκλεγόταν από τα δύο πλέον νομοθετικά Σώματα, τη Βουλή και τη Γερουσία, για πενταετή θητεία. Ο ανώτατος άρχοντας, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, ήταν πολιτικώς ανεύθυνος, δεν μετείχε στη νομοθετική λειτουργία, μπορούσε να διαλύσει τη Βουλή μόνο μετά από σύμφωνη γνώμη της Γερουσίας και κατείχε το δικαίωμα έκδοσης νομοθετικών διαταγμάτων προσωρινής ισχύος. Ακόμη, καθιερώθηκε ο θεσμός του προαιρετικού συνταγματικού δημοψηφίσματος, θεσπίσθηκαν, για πρώτη φορά, κοινωνικά δικαιώματα όπως η προστασία της επιστήμης, της τέχνης κ.ά., εισήχθη η προστασία της τοπικής αυτοδιοίκησης, η αρμοδιότητα των δικαστηρίων να ελέγχουν τη συνταγματικότητα των νόμων, η αναγνώριση των κομμάτων ως οργανικών στοιχείων του πολιτεύματος και η κατοχύρωση του δικαιώματός τους να συμμετέχουν, αναλόγως της δύναμής τους, στη σύνθεση των διαφόρων κοινοβουλευτικών επιτροπών. Για πρώτη φορά, τέλος, ελληνικό Σύνταγμα περιέλαβε διάταξη που όριζε ότι η κυβέρνηση όφειλε «να απολάβει της εμπιστοσύνης της Βουλής». Με τον τρόπο αυτό καθιέρωσε και θεσμικώς, πλέον, την αρχή της «δεδηλωμένης» του 1875. Το Σύνταγμα αυτό, που έμελλε να ισχύσει για οκτώ μόνο χρόνια και ήταν συντηρητικότερο του σχεδίου της επιτροπής Παπαναστασίου, χαρακτηρίσθηκε στο πεδίο της οργάνωσης των εξουσιών από την τάση για υπέρμετρη ενίσχυση της εκτελεστικής εξουσίας. Ο επιβεβλημένος, ωστόσο, από τις αντίξοες κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες κρατικός παρεμβατισμός δεν εξασφαλίσθηκε, με μοιραίο επακόλουθο τη συχνή παραβίασή του. Υπό τις συνθήκες αυτές, η αβασίλευτη Δημοκρατία, χωρίς συγκεκριμένο και ουσιαστικό κοινωνικό περιεχόμενο, δεν κατόρθωσε να καταστεί το σημείο αναφοράς ενός νέου εθνικού οράματος, που οι δημοκρατικοί πολιτικοί άνδρες της εποχής αναζητούσαν με συνέπεια να μην προωθηθούν αποτελεσματικώς οι απαραίτητες κοινωνικές μεταρρυθμίσεις. Η δε σύντομη κυβερνητική σταθερότητα που ακολούθησε με την κυβέρνηση Ελευθερίου Βενιζέλου (1928-1932), δεν δημιούργησε, εξαιτίας της χρονικής της βραχύτητας, ισχυρό υπόβαθρο κοινοβουλευτικής λειτουργίας.

Η τρίτη περίοδος του πολιτεύματος της βασιλευομένης δημοκρατίας (1952-1967).
Η δεύτερη δικτατορία Κονδύλη, η δικτατορία Μεταξά, τα δύσκολα χρόνια της γερμανικής κατοχής και ο εμφύλιος πόλεμος μετέβαλαν τις κοινωνικοπολιτικές ισορροπίες σε εθνικό και σε διεθνές επίπεδο, με συνέπεια τη διακοπή της προσδοκώμενης «κοινοβουλευτικής ωρίμανσης».
Η εξέλιξη των κοινοβουλευτικών θεσμών, επανήλθε μόλις στις αρχές της δεκαετίας του ’50,μετά και από την ατυχή κατάληξη, το 1948, της αναθεωρητικής διαδικασίας της Επιτροπής του Β΄ Ψηφίσματος. Το Σύνταγμα του 1952 αποτελούνταν από 114 άρθρα και, λόγω των ιδιαίτερων κοινωνικοπολιτικών συνθηκών που επικράτησαν κατά την κατάρτιση του, υπήρξε συντηρητικό και σε μεγάλο βαθμό προσκολλημένο στα συνταγματικά κείμενα του 1864 και του 1911. Βασικές καινοτομίες του ήσαν η ρητή καθιέρωση του Κοινοβουλευτισμού σε καθεστώς βασιλευομένης δημοκρατίας και η κατοχύρωση, για πρώτη φορά, στις Ελληνίδες του δικαιώματος ψήφου και υποβολής υποψηφιότητας για το βουλευτικό αξίωμα. Ταυτοχρόνως, αντιμετώπιζε συντηρητικώς τα ατομικά δικαιώματα, την εκπαίδευση και τον Τύπο. Διαρκούσης της ισχύος του Συντάγματος του 1952, το Φεβρουάριο του 1963 κατατέθηκε πρόταση ευρείας αναθεώρησης του Συντάγματος από την κυβέρνηση του Κ. Καραμανλή, η οποία όμως δεν πραγματοποιήθηκε τελικώς, λόγω της παραίτησης της κυβέρνησης και της διάλυσης της Βουλής μετά από λίγους μήνες. Αρκετές ωστόσο από τις προτάσεις που περιείχε αυτή η πρόταση αναθεώρησης ανευρίσκονται στο Σύνταγμα του 1975.

Η δικτατορία της 21ης Απριλίου 1967. 
Η επτάχρονη, τέλος, στρατιωτική δικτατορία της 21ης Απριλίου (1967-1974) ψήφισε δύο συνταγματικά κείμενα, το 1968 και το 1973, εκ των οποίων μάλιστα το τελευταίο προέβλεπε την αβασίλευτη μορφή του πολιτεύματος. Τα συνταγματικά αυτά κείμενα είχαν αντιδημοκρατικά χαρακτηριστικά, ήταν εξαιρετικώς συντηρητικής νοοτροπίας και δεν εφαρμόσθηκαν.

Η καθιέρωση της προεδρευομένης κοινοβουλευτικής δημοκρατίας και το Σύνταγμα του 1975. 
Με την αποκατάσταση της δημοκρατικής νομιμότητας, τον Ιούλιο του 1974, η Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας έθεσε ως πρώτο στόχο της την εδραίωση της Δημοκρατίας και επανέφερε εν μέρει σε ισχύ το Σύνταγμα του 1952, με εξαίρεση τις διατάξεις που αφορούσαν τον βασιλέα. Τις πρώτες ελεύθερες βουλευτικές εκλογές 17 Νοεμβρίου 1974 και το δημοψήφισμα για τη μορφή του πολιτεύματος 8 Δεκεμβρίου 1974, το οποίο απέβη υπέρ του πολιτεύματος της αβασίλευτης δημοκρατίας, ακολούθησε το Σύνταγμα του 1975. Το Σύνταγμα αυτό, ψηφίσθηκε τελικώς μόνο από την κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Ο νέος καταστατικός χάρτης της χώρας εισήγαγε το πολίτευμα της προεδρευομένης κοινοβουλευτικής δημοκρατίας, περιείχε εξαρχής ευρύ κατάλογο ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων προσαρμοσμένο στις απαιτήσεις των καιρών και παραχωρούσε σημαντικές εξουσίες στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, οι οποίες του επέτρεπαν να παρεμβαίνει αποφασιστικώς στη ρύθμιση της πολιτικής ζωής. Το κράτος δικαίου προστατευόταν αποτελεσματικώς, ενώ προβλεπόταν και η συμμετοχή της χώρας σε διεθνείς οργανισμούς και εμμέσως στην τότε ΕΟΚ. 

Η πρώτη αναθεώρηση του Συντάγματος του 1975 έγινε το 1986 και καθιέρωσε το παρόν καθαρά πρωθυπουργικό σύστημα. Τον Μάρτιο του 1986, συμφώνως με το άρθρο 110 του Συντάγματος, ένδεκα άρθρα αναθεωρήθηκαν και ψηφίσθηκε η μεταφορά του κειμένου του Συντάγματος στη δημοτική γλώσσα. Με την αναθεώρηση αυτή οι αρμοδιότητες του Προέδρου της Δημοκρατίας περιορίστηκαν σε σημαντικό βαθμό.  

Η δεύτερη αναθεώρηση του Συντάγματος του 1975 έγινε το 2001. 
Την άνοιξη του 2001 ψηφίσθηκε μια νέα, πολύ πιο εκτεταμένη αυτή τη φορά, αναθεώρηση τουΣυντάγματος και, μάλιστα, σε κλίμα κατά κανόνα συναινετικό. Είναι χαρακτηριστικό ότι, παρά την τροποποίηση μεγάλου αριθμού διατάξεων του Συντάγματος, η αναθεώρηση έγινε αποδεκτή, στη μεγάλη πλειοψηφία των περιπτώσεων, από τα τέσσερα πέμπτα του συνόλου των βουλευτών, και, επομένως, ο όρος «συναινετική αναθεώρηση» αποδίδει την πολιτική πραγματικότητα. Το αναθεωρημένο Σύνταγμα εισήγαγε νέα ατομικά δικαιώματα, όπως για παράδειγμα, την προστασία της γενετικής ταυτότητας ή την προστασία από την ηλεκτρονική 
επεξεργασία προσωπικών δεδομένων, νέους κανόνες διαφάνειας στην πολιτική ζωή  σε σχέση με την χρηματοδότηση πολιτικών κομμάτων, προεκλογικές δαπάνες, σχέσεις των ιδιοκτητών μέσων μαζικής ενημέρωσης με το Κράτος και προέβη σε εκτεταμένη μεταρρύθμιση στο πεδίο της Δικαιοσύνης και ενίσχυσε το αποκεντρωτικό σύστημα της χώρας.

Η τρίτη αναθεώρηση του Συντάγματος του 1975 έγινε το 2008 σε περιορισμένο αριθμό διατάξεών του. Μεταξύ των διατάξεων που έγιναν δεκτές, είναι η κατάργηση του επαγγελματικού ασυμβιβάστου, που είχε θεσπισθεί με την αναθεώρηση του 2001, η προσθήκη των νησιωτικών και ορεινών περιοχών της χώρας στη μέριμνα του κοινού νομοθέτη και της Διοίκησης όταν πρόκειται για τη θέσπιση αναπτυξιακών μέτρων, η πρόβλεψη της δυνατότητας της Βουλής να υποβάλλει, υπό προϋποθέσεις, προτάσεις τροποποίησης επί μέρους κονδυλίων του προϋπολογισμού, αλλά και η πρόβλεψη ειδικότερης διαδικασίας ως προς την παρακολούθηση από τη Βουλή της εκτέλεσης του προϋπολογισμού.
 
Η τέταρτη αναθεώρηση του Συντάγματος ολοκληρώθηκε στις 25 Νοεμβρίου 2019. 
Για κάποιο λόγο που δεν γνωρίζουμε, δεν υπάρχουν πληροφορίες για την τελευταία αναθεώρηση στο κείμενο "Συνταγματική Ιστορία" από το οποίο αντλήσαμε όλες τις προηγούμενες πληροφορίες. Τις αναζητήσαμε σε άλλα κείμενα. 

Οι εννέα ουσιαστικές αλλαγές που επέφερε στο συνταγματικό κείμενο η τελευταία αυτή αναθεώρησή του έχουν ως εξής: 
1. Στο άρθρο 21 παρ. 1 (Ατομικά και Κοινωνικά Δικαιώματα) προσετέθη εδάφιο για την κρατική μέριμνα για αξιοπρεπή διαβίωση μέσω ενός συστήματος ελαχίστου 
εγγυημένου εισοδήματος.
2. Η κρισιμότερη ωστόσο μεταβολή του συνταγματικού κειμένου αφορά στην αποσύνδεση της εκλογής του Προέδρου της Δημοκρατίας από την απειλή διαλύσεως της 
Βουλής προς διεξαγωγή εκλογών. Στο άρθρο 32 παρ. 4 καταργήθηκε ένα κίνητρο συναινέσεως που εξελίχθηκε σε αντικίνητρο, δηλαδή οι εκλογές που προβλέπονταν στην 
περίπτωση αδυναμίας αναδείξεως Προέδρου της Δημοκρατίας. Έτσι, η Βουλή, όταν δεν βρίσκεται η αυξημένη πλειοψηφία, εκλέγει Πρόεδρο με απόλυτη πλειοψηφία και, 
αν δεν επιτευχθεί ούτε αυτή, με σχετική πλειοψηφία, καταργουμένης της μεσολαβήσεως εκλογών, όπως συμβαίνει και σε άλλα συστήματα κοινοβουλευτικής Δημοκρατίας 
με αιρετό Αρχηγό του Κράτους. Η δυνατότητα εκλογής Προέδρου της Δημοκρατίας από μικρότερη πλειοψηφία και πάντα στην ίδια Βουλή, χωρίς, δηλαδή, όπως ίσχυε πριν, 
πρόκληση εκλογών, τελικά μπορεί να αποβεί ισχυρότατο συναινετικό κίνητρο για ευρύτερες πλειοψηφίες.
3. Η αλλαγή στο άρθρο 54 παρ. 4 αφορά στην άσκηση του εκλογικού δικαιώματος των εκτός Επικρατείας πολιτών, και ήδη έχει ψηφιστεί ο εκτελεστικός νόμος που ρυθμίζει 
αυτό το δικαίωμα, Ν. 4648/2019 “Διευκόλυνση άσκησης εκλογικού δικαιώ­ματος εκλογέων που βρίσκονται εκτός Ελληνικής Επικράτειας και τροποποίηση εκλογικής διαδικασίας.
4. Στο άρθρο 62 η ρύθμιση για τη βουλευτική ασυλία επικυρώνει την κοινοβουλευτική πρακτική των τελευταίων ετών, σε συμμόρφωση και με τη νομολογία του ΕΔΔΑ. Η 
βουλευτική ασυλία περιορίζεται μόνο σε πράξεις που ανάγονται στην πολιτική δράση των βουλευτών.
5. Στο άρθρο 68 παρ. 2 αναγνωρίζεται η δυνατότητα της αντιπολιτεύσεως να προκαλεί τη σύσταση δύο εξεταστικών επιτροπών ανά κοινοβουλευτική περίοδο για θέματα 
δικής της επιλογής. Η εξεταστική επιτροπή είναι πολύ σημαντικό μέσο κοινοβουλευτικού ελέγχου, και προσφυώς χαρακτηρίστηκε και ως κίνηση πολιτικού πολιτισμού το 
γεγονός ότι η αναθεωρητική Βουλή του 2019, με δεδομένο τον πλειοψηφικό της συσχετισμό, υπερψήφισε αυτή τη δυνατότητα.
6. Στο άρθρο 73 παρ. 6 υιοθετήθηκε πρόταση της αντιπολιτεύσεως για την άσκηση λαϊκής νομοθετικής πρωτοβουλίας, η οποία, τελικά, διαμορφώθηκε ως εξής: Σε δύο το 
πολύ περιπτώσεις εντός της βουλευτικής περιόδου, με υπογραφή 500.000 πολιτών, οι οποίες, εύλογα, δεν μπορούν να αφορούν θέματα δημοσιονομικά, εξωτερικής πολιτικής, και εθνικής άμυνας.
7. Στο άρθρο 86 παρ. 3 καταργήθηκε ο επιβόητος περιορισμός στην κατά χρόνο αρμοδιότητα της Βουλής να ασκεί δίωξη για αδικήματα υπουργών. Η Βουλή μπορεί πλέον 
να ασκεί δίωξη εντός του χρονικού ορίου της κοινής παραγραφής για κάθε αδίκημα. Μία θεσμική “προστασία” που ίσχυε από το 1864, παύει να ισχύει. Για τη συγκεκριμένη 
διάταξη επιτεύχθηκε πολύ μεγάλη πλειοψηφία και στη Βουλή που την πρότεινε (255 ψήφοι) και στη Βουλή που την αναθεώρησε (274 ψήφοι).
8. Με το άρθρο 96 παρ. 5 εξομοιώθηκαν τα μέλη του δικαστικού σώματος των ενόπλων δυνάμεων με τους λοιπούς δικαστικούς λειτουργούς.
9. Με το άρθρο 101Α παρ. 2 μειώνεται η απαιτούμενη πλειοψηφία από τα 4/5 στα 3/5 της Διάσκεψης των Προέδρων της Βουλής, προκειμένου να επιλέγονται τα μέλη των 
ανεξαρτήτων αρχών που αναφέρονται στο Σύνταγμα. Επιπλέον της διευκολύνσεως αυτής της επιλογής των νέων μελών, παρατείνεται η θητεία των προηγούμενων μέχρι 
την ανάδειξη των νέων. Με τον τρόπο αυτό γίνεται πιο εύρυθμη η επιλογή ηγεσίας σε ανεξάρτητες αρχές, αποφεύγονται καθυστερήσεις, και εξασφαλίζεται η συνέχιση της 
θητείας των μελών τους, καθώς οι ανεξάρτητες αρχές είναι διαρκή όργανα.
 Πληροφορίες από: https://library.parliament.gr/

Η ισχύς 
Όπως παρατηρήσαμε και στην πρώτη ανάγνωση, αν συνυπολογίσουμε στο Σύνταγμα άρθρο 
προς άρθρο τα κενά, καταργημένα άρθρα και παραγράφους, με τα ανενεργά και με αυτά που 
καταφανώς καταστρατηγούνται τότε η πραγματική ισχύς τους Συντάγματος ανά άρθρο είναι 
σημαντικά κάτω του 100%. Αλλά δεν θα κάνουμε τώρα υπολογισμό που θα έβγαζε ένα 
ποσοστό ισχύος γιατί θα ήταν πολύ πρόχειρος και ανακριβής. 
Βαρύτητα ισχύος
Για να γίνει ένας σωστός υπολογισμός, θα πρέπει να συνυπολογιστεί ότι κάποια άρθρα του 
Συντάγματος είναι βασικά και καθοριστικά ως προς την επιρροή τους στο σύνολο της πολιτείας, ενώ άλλα είναι επιμέρους ή ακόμα και πολύ ειδικά. Επιπλέον υπάρχουν τα άρθρα που οι διατάξεις τους ενεργοποιούνται όταν χρειαστεί. Άρα διαπιστώνουμε διαφορές ποιοτήτων μεταξύ άρθρων έτσι ώστε αυτά να είναι εντελώς ανόμοια στην βαρύτητα ισχύος τους. Άρα δεν μπορούμε έτσι απλά να βγάλουμε ένα ποσοστό ισχύος ή καταστρατήγησης από τον αριθμό αυτών των άρθρων.     
Καταστρατήγηση
Όταν λέμε ότι σε κάποιο σημείο του το Σύνταγμα καταστρατηγείται, πιο συχνά καταφανώς 
συμβαίνει, αυτό που περιγράφει μία παράγραφος, να αναιρείται στην πράξη. Αυτό μπορούμε να το διαπιστώσουμε παρακολουθώντας την ειδησεογραφία αλλά και με την εμπειρική γνώση των πρακτικών και δράσεων στην καθημερινότητα. Οι περιπτώσεις παραβιάσεων είναι δύο, με πολιτική ευθύνη στην κακή εφαρμογή των νόμων και με αντισυνταγματικό νόμο. Λόγου χάρη, αν το Σύνταγμα προστατεύει την ανθρώπινη ζωή αλλά ένας νόμος επιτρέπει τον φόνο μετά τις 12 το μεσημέρι, έχουμε αντισυνταγματικότητα νόμου. Μέσα από την εργασία μας για το Σύνταγμα εντοπίσαμε και επισημάναμε και αριθμήσαμε 33 σημεία στα οποία υπάρχει η ασυμφωνία λόγου και έργων. Πέραν της πολιτικής ευθύνης και της Αντισυνταγματικότητας υπάρχει ένα ακόμα χαρακτηριστικό, αυτό της μόνιμης 
παραβίασης. Για παράδειγμα αρχές όπως, η Πηγή των Εξουσιών, η Ισότητα της Φορολογίας, η Ελευθερία του Τύπου, η Διάκριση των εξουσιών και η Υποχρεωτική ψήφος παραβιάζονται μόνιμα. Ας δούμε συγκεντρωμένα τα σημεία σε ένα πίνακα. 

 Τι φταίει για την κακή κατάσταση της Ελληνικής Πολιτείας σε σχέση με το Σύνταγμα;
Το ίδιο το κείμενο, η εφαρμογή του ή και τα δύο; 

Το άρθρο 86
Το πολυσυζητημένο άρθρο 86 είναι αυτό που όλοι θέλουμε να καταργηθεί κι όμως μόλις 7 χρόνια πριν είχε αναθεωρηθεί. Το 2019 το άρθρο επαναδιατυπώθηκε εξ ολοκλήρου. Όμως η διαδικασία για την άσκηση δίωξης παραμένει στην αποκλειστική αρμοδιότητα της Βουλής, η οποία αποφασίζει για την παραπομπή ή μη των υπουργών στη δικαιοσύνη. Είναι μνημείο φτηνής συντεχνιακής προστασίας. Σύμφωνα με αυτό μόνο η Βουλή στέλνει στο ειδικό δικαστήριο μέλη και πρώην μέλη Κυβέρνησης. Το πως μπορεί να φτάσει κάποιος για παράδειγμα υπουργός σε δίκη είναι ένας από τους βασικούς λόγους που θεωρούμε απαράδεκτο το κείμενο του Συντάγματος, αφού χρησιμοποιεί κατά τα άλλα δημοκρατικές διαδικασίες και στην προκειμένη περίπτωση, πολλές ψηφοφορίες στην Βουλή ουσιαστικά για να φτιάξει ένα τοίχος δικαστικής ασυλίας. Ας μελετήσουμε την παράγραφο 3 του Άρθρου 86 “Πρόταση άσκησης δίωξης υποβάλλεται από τριάντα τουλάχιστον βουλευτές. Η Βουλή, με απόφαση της που λαμβάνεται με την απόλυτη πλειοψηφία του όλου αριθμού των βουλευτών, συγκροτεί ειδική κοινοβουλευτική επιτροπή για τη διενέργεια προκαταρκτικής εξέτασης, διαφορετικά, η πρόταση απορρίπτεται ως προδήλως αβάσιμη. Το πόρισμα της επιτροπής του 
προηγούμενου εδαφίου εισάγεται στην Ολομέλεια της Βουλής, η οποία αποφασίζει για την άσκηση ή μη δίωξης. Η σχετική απόφαση λαμβάνεται με την απόλυτη πλειοψηφία του όλου αριθμού των βουλευτών. Με τη διαδικασία και την πλειοψηφία του πρώτου εδαφίου της παραγράφου αυτής η Βουλή μπορεί οποτεδήποτε να ανακαλεί την απόφασή της ή να αναστέλλει τη δίωξη, την προδικασία ή την κύρια διαδικασία.”

Ανάλυση στα επίπεδα των εν δυνάμει στεγανών ασυλίας.  
1. “δίωξης”. 30 Βουλευτές κάνουν Πρόταση δίωξης ή υπάρχει δικογραφία από άλλη αρχή. 
2. “πλειοψηφία” Πρώτη ψηφοφορία με την απόλυτη πλειοψηφία του όλου αριθμού των βουλευτών για συγκρότηση ειδικής κοινοβουλευτικής επιτροπής για τη διενέργεια προκαταρκτικής εξέτασης. 
3. “πόρισμα της επιτροπής” Μία το λιγότερο ψηφοφορία μέσα στην επιτροπή και έκδοση πορίσματος. 
4.”πλειοψηφία” Ψηφοφορία  στην Ολομέλεια της Βουλής, η οποία αποφασίζει για την άσκηση ή μη δίωξης με την απόλυτη πλειοψηφία του 
όλου αριθμού των βουλευτών.
5. “ανακαλεί”Με τη διαδικασία και την πλειοψηφία του πρώτου εδαφίου της παραγράφου αυτής η Βουλή μπορεί οποτεδήποτε να ανακαλεί την απόφαση της ή να αναστέλλει τη δίωξη, την προδικασία ή την κύρια διαδικασία. 
Αφού η εξεταστική, δεν δικάσει αλλά εξετάσει πιθανός και για μεγάλο χρονικό διάστημα, πολλούς μάρτυρες, θα χρειαστούν το λιγότερο 3 ψηφοφορίες για να περάσει η δίωξη και να πάει τελικά στο δικαστήριο για να δικαστεί μερικούς ακόμα μήνες. Αυτό το άρθρο δεν μπορεί να έχει ούτε καν τυπική λειτουργική αξία με ευθύνη των βουλευτών της Κυβερνητικής πλειοψηφίας. Θα μπορούσε η κάθε υπόθεση που φτάνει στη Βουλή, η Βουλή, όχι η Κυβέρνηση, να παραιτείται αυτόβουλος από την οποιαδήποτε κρίση και να την στέλνει στο δικαστήριο, εκτός αν είναι αμφιλεγόμενη και τότε ναι να μπαίνει σε μία πολύ σύντομη διαδικασία προανακριτικής διερεύνησης. Και μετά. Μία ψηφοφορία είναι αρκετή για το αν προχωράει η υπόθεση ή αν παίρνουμε την ευθύνη να την σταματήσουμε. Θα δούμε τι θα γίνει στην πράξη, με τα μέλη κυβερνήσεων ή με βουλευτές που εμπλέκονται στις υποθέσεις από τα νέα πορίσματα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας.

Το άρθρο 85     
Η περισσότερη φασαρία γίνεται για το άρθρο 86 αλλά ας δούμε τι ισχύει με  το άρθρο 85. 
“Άρθρο 85: (Ευθύνη των Υπουργών)Tα μέλη του Yπουργικού Συμβουλίου, καθώς και οι Yφυπουργοί είναι συλλογικώς υπεύθυνοι για τη γενική πολιτική της Kυβέρνησης και καθένας από αυτούς για τις πράξεις ή παραλείψεις της αρμοδιότητάς του, σύμφωνα με τις διατάξεις των νόμων για την ευθύνη των Yπουργών. Σε καμία περίπτωση η έγγραφη ή προφορική εντολή του Προέδρου της Δημοκρατίας δεν απαλλάσσει τους Yπουργούς και τους Yφυπουργούς από την ευθύνη τους.” 
Σύμφωνα με το 85, κάποιες διατάξεις νόμων για την ευθύνη των Yπουργών, ρυθμίζουν ότι έχει να κάνει με διώξεις σε μέλη της κυβέρνησης. Βρήκαμε τον αντίστοιχο νόμο που είναι 6 αράδες όλες κι όλες. Είναι ο νόμος <<3126 ΦΕΚ Α' 66/19.03.2003>>, που έχει τίτλο, Ποινική Ευθύνη των Υπουργών, οι ευθύνες μελών της Κυβέρνησης.  
<<ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ
ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ
Άρθρο 1. Πεδίο εφαρμογής του νόμου. 
1. Πλημμελήματα ή κακουργήματα, που τελούνται από Υπουργό, κατά την άσκηση των καθηκόντων του, εκδικάζονται σύμφωνα με τις διατάξεις του νόμου αυτού από το κατ` άρθρο 86 του Συντάγματος Ειδικό Δικαστήριο, ακόμη και αν ο Υπουργός έχει παύσει να έχει την ιδιότητα αυτή.
2. Τυχόν Συμμέτοχοι συμπαραπέμπονται και δικάζονται σύμφωνα με τις διατάξεις του νόμου αυτού.
3. Οι αξιόποινες πράξεις της παραγράφου 1, οι οποίες δεν τελέσθηκαν κατά την άσκηση των καθηκόντων του Υπουργού, δικάζονται από τα αρμόδια δικαστήρια σύμφωνα με τις διατάξεις του Ποινικού Κώδικα, των ειδικών ποινικών νόμων και του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας.
Άρθρο 2. Εννoια όρων του νόμου. 
1. Όπου στον παρόντα νόμο χρησιμοποιείται ο όρος "Υπουργός", νοείται μέλος της Κυβέρνησης ή Υφυπουργός.>>
Αντί λοιπόν αυτός ο νόμος να ορίζει πως δικάζονται τα μέλη της κυβέρνησης, παραπέμπουν στο άρθρο 86, με τα γνωστά αποτελέσματα. Με λίγα λόγια σε αυτή τη περίπτωση η παραπομπή από το ένα Συνταγματικό άρθρο στο άλλο γίνεται με απλό νόμο. Αυτό είναι άλλο ένα παράδειγμα, πως η νομοθετική εξουσία έχει κάνει εντελώς ελαστικό το Σύνταγμα και αυτά που ορίζει.  

Κανονισμός, Βουλή, Βουλευτές.
Σύμφωνα με το άρθρο 65, η κυβερνητική πλειοψηφία μπορεί όποτε θέλει να αλλάζει τον κανονισμό της Βουλής που ορίζει τον ελεύθερο και δημοκρατικό τρόπο λειτουργίας του κοινοβουλίου. Αλλάζοντας τους κανόνες τόσο εύκολα, όλοι μπορούμε να κατανοήσουμε το μέγεθος των αυθαιρεσιών που μπορούν να γίνουν. Οι βουλευτές έχουν θεσμοθετημένη ασυλία για γνώμη ή ψήφο κατά την άσκηση των βουλευτικών καθηκόντων τους με τα άρθρα, 61 (Ανεύθυνο των βουλευτών),  62: (Ακαταδίωκτο των βουλευτών). Αυτή η ασυλία μοιάζει με την ασυλία των δικηγόρων στα πλαίσια της υπεράσπισης των εντολέων τους, για ότι και αν υποστηρίξουν, ψέμα, παρανομία, στρεβλή ερμηνεία του νόμου.  

Ανεξάρτητες αρχές.
Οι κατ’ ευφημισμό ανεξάρτητες αρχές και η συγκρότηση τους εξαρτώνται απόλυτα από τον κανονισμό της Βουλής. Θεμελιακά ο θεσμός αυτός έχει πρόβλημα γιατί στην πράξη αφαιρεί αρμοδιότητες από την δικαιοσύνη. Οι ανεξάρτητες αρχές δεν θα πρέπει να έχουν αποκλειστική αρμοδιότητα αλλά επικουρική.  Αυτό βέβαια προϋποθέτει μία κανονική λειτουργία του θεσμού της δικαιοσύνης, που είναι δυστυχώς και αυτή αναζητούμενη. 

Φορολογία και Δημοσιονομικά.
Με ευθύνη πολλών, αν όχι όλων των κυβερνήσεων, η Ελλάδα δημιούργησε τέτοιο ύψος υποχρεώσεων σε δάνεια, έτσι ώστε ο δημόσιος δανεισμός να έχει γίνει παγίδα χρέους. Το αποτέλεσμα είναι κάθε φορά που υπάρχει αντικειμενική ανάγκη για δαπάνες, για παράδειγμα στην υγεία, να ανασύρεται το επιχείρημα δεν φτάνουν τα λεφτά. Στην πραγματικότητα η υπερφορολόγηση και το χρέος λειτουργούν σαν παράγοντες καθυστέρησης της φυσιολογικής προόδου. Το πρόβλημα αυτό είναι τεχνητό, καλλιεργημένο και δεν λύνεται με ρήτρες ελλείμματος που απλώς θα μας φέρνει στην ίδια θέση του δεν φτάνουν τα λεφτά. Σήμερα, με την παγκοσμιοποιημένη οικονομία, η λύση πρέπει να δοθεί συνολικά για όλα τα κράτη, ή θα αποδεχτούμε ότι ο λογαριασμός θα ανεβαίνει συνεχώς και θα πορευτούμε έτσι στην παράλογη πραγματικότητα.  Σήμερα, η ίδια παράλογη κατάσταση, μας παρουσιάζει το χρέος όλων των χωρών, τρεις φορές μεγαλύτερο από το παγκόσμιο ετήσιο ακαθάριστο προϊόν. Πορευόμενοι έτσι, φανταζόμαστε ότι η Ελλάδα ανά 10 χρόνια θα ζητιανεύει κάποιο κούρεμα ή κάποια περίοδο χάριτος.  Μία απλή ενέργεια που θα βελτίωνε την κατάσταση θα ήταν να μην πάρουμε ποτέ ξανά δάνειο. Τα δημοσιονομικά δεν είναι στην κυριαρχία του λαού και με τη βούλα αφού η παράγραφος 2 του άρθρου 44 τα εξαιρεί από τα ζ 2. “O Πρόεδρος της Δημοκρατίας προκηρύσσει με διάταγμα δημοψήφισμα για κρίσιμα εθνικά θέματα”, “και για ψηφισμένα νομοσχέδια που ρυθμίζουν σοβαρό κοινωνικό ζήτημα, εκτός από τα δημοσιονομικά” 

Επίπεδα θεσμικής δημοκρατικότητας. 
Τα δημοκρατία στοιχεία και η επίκληση στη Δημοκρατία δεν φτάνουν μέχρι τις εκλογές και τον σχηματισμό Κυβέρνησης. Το κατάλοιπο δήθεν βελτίωσης της βασιλείας, η αρχή της δεδηλωμένης που αναφέρετε στο άρθρο 84 συνδυάζεται με τον εκλογικό νόμο και παράγουν το καθεστώς που γνωρίζουμε. Αναλυτικότερα μειοψηφίες μπορούν να κερδίζουν την πλειοψηφία των βουλευτών ώστε να επιλέγονται από τον ανώτατο άρχοντα για να σχηματίσουν κυβέρνηση. Αυτός είναι ένας από τους πολλούς λόγους που μερίδα των πολιτών χαρακτηρίζει το παρόν σύνταγμα ολιγαρχικό και όχι δημοκρατικό. Ένας άλλος δημοφιλής χαρακτηρισμός του πολιτεύματος μας είναι αυτή του καθηγητή Γεώργιου Κοντογιώργη. Εκλόγιμη μοναρχία*. Η αντιπαράθεση μεταξύ των δύο τάσεων, δημοκρατική και ολιγαρχική είναι ολοζώντανη σήμερα. Η Ελλάδα, αν και κοιτίδα της δημοκρατίας, ακόμα ταλανίζεται από αυτή την αντιπαράθεση. Σήμερα οι ολιγαρχικοί επενδύουν στο αρχηγικό μοντέλο διακυβέρνησης, αυτό που παλιότερα ήταν η απόλυτη μοναρχία που εξελίχθηκε στο μοντέλο της Συνταγματική Μοναρχίας που μετεξελίχθηκε στην Προεδρική Δημοκρατία. Σήμερα ο ολιγαρχικό τρόπος διακυβέρνησης έχει σαν τίτλο το επιτελικό κράτος, στο οποίο ο Πρωθυπουργός προετοιμάζει, 
κατευθύνει και ορίζει τις νομοθετικές και διοικητικές υποθέσεις παρασκηνιακά και τις παρουσιάζει με τους υπουργούς σε ρόλο διεκπεραιωτών και με μία απόλυτα ελεγχόμενη κοινοβουλευτική ομάδα χειροκροτητών.  *https://contogeorgis.gr/g-kontogiorgis-i-eklogimi-monarchia-sto-elliniko-syntagma-kai-oi-efarmoges-tis/

Οι παρατάξεις και τα κόμματα στην Ελλάδα. 
Τα πρώτα πολιτικά κόμματα που εμφανίστηκαν στην Ελλάδα  κατά τη διάρκεια και μετά την Επανάσταση του 1821 έμειναν γνωστά ως «Ξενικά Κόμματα». Ονομάστηκαν έτσι επειδή οι οπαδοί τους πίστευαν ότι η επιβίωση και η ανάπτυξη του νέου ελληνικού κράτους εξαρτιόταν  
από την προστασία και τη βοήθεια μιας από τις τότε Μεγάλες Δυνάμεις. Τα τρία κύρια κόμματα ήταν: 1. Το Αγγλικό Κόμμα του Αλέξανδρου Μαυροκορδάτου που υποστήριζε τη δημιουργία ενός κράτους με συγκεντρωτικό σύστημα, επηρεασμένο 
από τα δυτικά πρότυπα, και την καθιέρωση συντάγματος. 2. Το Γαλλικό Κόμμα του Ιωάννη Κωλέττη που υιοθετούσε μια πιο «εθνικιστική» και επεκτατική πολιτική. Την Μεγάλη Ιδέα. 
3. Το Ρωσικό Κόμμα που αρχικά υποστηρίχθηκε από την οικογένεια Κολοκοτρώνη έδινε μεγάλη έμφαση στην Ορθοδοξία και στη διατήρηση των παραδοσιακών θεσμών, ενώ θεωρούσε τη Ρωσία ως τη μόνη ομόδοξη δύναμη που μπορούσε να βοηθήσει πραγματικά την Ελλάδα. Αυτά τα κόμματα κυριάρχησαν στην πολιτική ζωή μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα οπότε και άρχισαν να παρακμάζουν, δίνοντας τη θέση τους σε νεότερους πολιτικούς σχηματισμούς. Πηγαίνοντας πολύ πιο παλιά, αν και η Αρχαία Δημοκρατία δεν αποτελεί πρότυπο, είναι ένα σημαντικό εργαλείο που έχουμε για να μελετήσουμε το ζήτημα των κυρίαρχων παρατάξεων που είναι άτυπες αλλά υπάρχουν ολοζώντανες και σήμερα. Οι ολιγαρχικοί και οι δημοκρατικοί. Ουσιαστικά και μέσα από μία σειρά γεγονότων, αναγκών, επαναστάσεων, πολέμων και άλλων συγκυριών που ξεκινούν από τον Σόλωνα και φτάνουν έως τον Περικλή, διαμορφώθηκε το βραχύβιο Δημοκρατικό Πολίτευμα της Αθήνας, το οποίο μεταλαμπάδευσε σε όλο τον κόσμο την ιδέα, να αποφασίζουν οι πολλοί και όχι οι λίγοι ή ο ένας. Μάλιστα ο θεσμός των συνελεύσεων και της Γερουσίας έμειναν ζωντανές ακόμα και στη Τουρκοκρατία. Σήμερα σχεδόν όλα τα κόμματα λένε ότι είναι δημοκρατικά. Μάλιστα γίνεται λόγος για το δημοκρατικό τόξο στο οποίο κάποιοι δήθεν ανήκουν δικαιωματικά. Δυστυχώς η μάχη μεταξύ ολιγαρχικών και δημοκρατικών συνεχίζεται σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της πολιτικής ζωής, σε όλους τους χώρους, στην εργασία, στα Πανεπιστήμια και στο δρόμο.     

Κακή ποιότητα εκπροσώπησης. Βουλευτικές Εκλογές. 
Για την κακή ποιότητα εκπροσώπησης στην Προεδρευόμενη Kοινοβουλευτική Δημοκρατία συμβάλει σημαντικά το γεγονός ότι έρχεται τελευταία, ως περιεχόμενο της λέξεις δημοκρατία, μετά την λέξη πρόεδρο, που δεν έχει δικαιοδοσία και μετά την λέξη Κοινοβούλιο, που συνήθως ελέγχετε πλήρως από κάποια κυβέρνηση. Από τη στιγμή που στη Δημοκρατία μπαίνουν προσδιορισμοί, η δημοκρατία γίνεται υποδεέστερη. Η κυβερνητική πλειοψηφία την ακυρώνει στην πράξη και πολλές φορές αντίθετα με την κοινή λογική και την κάθε άλλη άποψη με τους παράλληλους μονόλογους στην αίθουσα της ολομέλειας. Και τέλος η ίδια η σύνθεση της Βουλής στην οποία δήθεν εκπροσωπούνται όλοι οι Έλληνες προκύπτει από μη αναλογικό εκλογικό νόμο. Άρα για την κακή εκπροσώπηση ευθύνεται βασικά το Σύνταγμα και καθοριστικά ο εκλογικός νόμος. Διασφάλιση και υποχρεωτικότητας. Επιπλέον και όσο αναφορά την εφαρμογή του Συντάγματος σε σχέση με τις δημοκρατικές διαδικασίες το άρθρο 51 παράγραφος 5 λέει “Η άσκηση του εκλογικού δικαιώματος είναι υποχρεωτική.” Και το 'Αρθρο 52 λέει ”H ελεύθερη και ανόθευτη εκδήλωση της λαϊκής θέλησης, ως έκφραση της λαϊκής κυριαρχίας, τελεί υπό την εγγύηση όλων των λειτουργών της Πολιτείας, που έχουν υποχρέωση να τη διασφαλίζουν σε κάθε περίπτωση”. Αυτές οι διατάξεις, υποχρεωτικότητας η μία και διασφάλισης η άλλη καταστρατηγούνται συστηματικά με πρώτη ευθύνη των ίδιων των πολιτών αλλά και με την ευθύνη της ίδιας της πολιτείας η οποία δεν επιβάλει ούτε ποινές, ούτε άλλες συνέπειες στους πολίτες που δεν ψηφίζουν με αποτέλεσμα να αλλοιώνετε η εκδήλωση της λαϊκής θέλησης αντί να είναι ανόθευτη. Με αυτόν τον τρόπο έχουν εργαλιοποιηθεί τα μεγάλα ποσοστά αποχής και οι φουσκωμένοι με νεκρούς εκλογικοί κατάλογοι και έτσι έχει παραχθεί αυτό το καθεστώς που γνωρίζουμε (παρακαθεστώς), με τα μη δημοκρατικά χαρακτηριστικά.  

Αποκκομένοι από το παρελθόν.
Στο σημερινό πολιτικό σύστημα, με μία έννοια, η κάθε κυβέρνηση είναι αποκομμένη από κάθε κυβερνητικό παρελθόν. Στο παρελθόν υπήρχαν κάποιοι θεσμοί, όπως η γερουσία, η δημογέροντες και άλλα αντίστοιχης φύσης συνελεύσεις και συμβούλεια που μεταξύ άλλων έπαιζαν τον ρόλο της μεταφοράς εμπειρίας από τους παλιότερους στους νεότερους. Με λίγα λόγια οι ψηφισμένοι κυβερνητικοί, όφειλαν να υπολογίζουν την γνώμη και την άποψη των προηγούμενων από αυτούς. Σε ένα ανώτερο επίπεδο, αλλά σε αυτά τα πλαίσια,  ήταν και το Συμβούλιο των Πολιτικών αρχηγών, με διευρυμένη σύνθεση που συγκαλούσε ο ανώτατος αρχών του τόπου στο οποίο προέδρευε. Μετά το 1986 καταργήθηκε εντελώς. Έκτοτε όσες φορές συγκλήθηκε, ήταν εντελώς άτυπο και αφορούσε μόνο τις ψηφισμένες πολιτικές δυνάμεις σε παρόντα χρόνο.  

Πολιτική Ευθύνη. 
Οπότε κάποιο μέλος της Κυβέρνησης ή μέλος του Κοινοβουλίου δηλώνει ότι αναλαμβάνει την πολιτική ευθύνη, η δήλωση του αυτή δεν επιφέρει συνέπειες( *) απέναντι στον νόμο και το Σύνταγμα.  Η λέξη ευθύνη υπάρχει σε κάποια άρθρα του Συντάγματος, όμως με βάση τον σχεδιασμό και τις ακολουθούμενες πρακτικές, αληθινές ποινές ή συνέπειες για πολιτική ευθύνη δεν έχουμε δει, μάλλον γιατί δεν προβλέπονται καν. Η εναλλαγή υπουργών όταν γίνεται ανασχηματισμός ή ακόμα και η αποπομπή από κόμμα ή η παραίτηση από τη Βουλή δεν σχετίζεται με κάποια αληθινή συνέπεια ή ποινή από πολιτική ευθύνη. Οι πολιτικοί επαγγελματίες έχουν δημιουργήσει τη σύγχυση ότι οι πολιτικές ευθύνες δεν είναι ποινικές. Έχουν θεσμοθετήσει ότι για αυτούς, μόνο η Βουλή είναι αρμόδια να 
αποφασίσει αν εγκληματούν με δηλώσεις, αποφάσεις, παραλείψεις ή παρεμβάσεις στη δικαιοσύνη.  
*Οι συνέπειες (συνέπεια-συνέπειες) αποτελούν τα αποτελέσματα, επακόλουθα ή απότοκα μιας πράξης, συμπεριφοράς ή κατάστασης. Μπορεί να είναι θετικές ή αρνητικές (π.χ. αναλαμβάνω τις συνέπειες). Στην οριοθέτηση, οι λογικές συνέπειες είναι αποτέλεσμα συμπεριφοράς, ενώ στην εργασία αφορούν κινδύνους υγείας/ασφάλειας.

Τι θα πει Κράτος Δικαίου.
Σύμφωνα με τον γενικό ορισμό, Κράτος Δικαίου είναι το σύστημα διακυβέρνησης όπου όλοι, συμπεριλαμβανομένης της κυβέρνησης, υπόκεινται στον νόμο. Πιο συγκεκριμένα η ανώτερη αρχή που πρέπει να τηρείται είναι αυτή της ισότητας απέναντι στον νόμο στον οποίο  όλοι έχουν πρόσβαση. Διασφαλίζει τη διάκριση των εξουσιών, την προστασία των θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων και την ανεξάρτητη από παρεμβάσεις δικαιοσύνη, αποτρέποντας την αυθαιρεσία. 
 -  -
Η περιγραφή του κακού καθεστώτος, με δικά μας λόγια.  
Βάζοντας τα άρθρα του Συντάγματος απέναντι σε αυτά που όντως ισχύουν 
στην Ελληνική Πολιτεία του 2026, ας προσπαθήσουμε να περιγράψουμε το 
καθεστώς με τα δικά μας λόγια. Όταν εμείς λέμε “καθεστώς” εννοούμε την 
σταθερή κατάσταση, συνθήκες και πρακτικές.  

Tο πολίτευμα της Eλλάδας περιγράφεται ως Προεδρευόμενη Kοινοβουλευτική Δημοκρατία. 
Στην πράξη το πολίτευμα είναι πρωθυπουργικό. Οι περισσότερες ουσιαστικές εξουσίες συγκεντρωνονται στο πρόσωπο του εκάστοτε πρωθυπουργού. Η λαϊκή κυριαρχία έχει εκ-θεμελιωθεί και έχει μετατραπεί σε λαϊκή υποταγή με διάφορους τρόπους όπως για παράδειγμα την αντίθετη νομοθέτηση από το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος του 2015. Οι εξουσίες δεν πηγάζουν μόνο από το Λαό αλλά πηγάζουν από διάφορες πηγές όπως για παράδειγμα από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σε κάθε περίπτωση η εξουσία ασκείτε στο όνομα του του Ελληνικού λαού. Η πολιτεία φέρετε αναλόγως και όχι με απόλυτο τρόπο προς την προστασία της αξίας του ανθρώπου, έλληνα και ξένου. Oι Έλληνες δεν είναι ίσοι ενώπιον του νόμου γιατί υπάρχουν προνομιούχοι πολίτες.  Οι εξουσίες διαπλέκονται, μέσα από την κακή χρήση θεσπισμένων διαδικασιών που περιγράφονται σε νόμους και άρθρα του Συντάγματος και με την καταχρηστική άσκηση δικαιώματος πρωθυπουργών, υπουργών, υφυπουργών και άλλων δημόσιων λειτουργών να συνυπάρξουν σε διάφορες επιτροπές ακόμα και για την επιλογή δικαστών. Όλοι οι Έλληνες πολίτες συνεισφέρουν επιπλέον και δυσανάλογα με βάση τις δυνατότητες τους στα δημόσια βάρη, με φόρους κατανάλωσης, διάφορα τέλη, ατομικούς φόρους και ασφαλιστικές εισφορές. H προσωπική ελευθερία παραβιάζεται κατά σύστημα εξαιτίας της θεσμοθετιμένης προφυλάκισης σε συνδυασμό με τις θεσμοθετημένες καθυστερήσεις στην απόδοση δικαιοσύνης. Κανένας πολίτης δεν μπορεί να ελέγξει την εγκυρότητα της επιλογής του δικαστή που θα τον δικάσει αλλά μόνο κατόπιν εορτής. Το οικογενειακό άσυλο αλλά και το απόρρητο της επικοινωνίας παραβιάζετε συστηματικά με ηλεκτρονικά μέσα. Προσωπικά και άλλα δεδομένα υποκλέπτονται με την βοήθεια τεχνικών μέσων που παρέχονται από τη διεθνή αγορά σε κράτη και σε ιδιώτες. Οι αρμόδιες υπηρεσίες ή αρχές ψεύδονται, απαντούν αδικαιολόγητα καθυστερημένα ή δεν απαντούν καθόλου στα αιτήματα για παροχή πληροφοριών. Oι Έλληνες ασκώντας το δικαίωμα τους να συνέρχονται και είναι υποχρεωμένοι να υποστούν τις τακτικές εκφοβισμού, βία και διώξεις από την αστυνομία και τα δικαστήρια ενώ σε κάποιες περιπτώσεις τους αφαιρείται το δικαίωμα εντελώς. Υπάρχουν ειδικά Καθεστώτα, όπως για παράδειγμα του άρθρου 3 για τις Σχέσεις Εκκλησίας και Πολιτείας και του Αρθρο 105 για το Καθεστώς του Αγίου Όρους. Kαθένας μπορεί να εκφράζει και να διαδίδει προφορικά, γραπτά τους στοχασμούς του αλλά ο τύπος δεν  είναι ελεύθερος στην Ελλάδα. Υπάρχουν ελλείμματα στην προστασία της οικογένειας, του γάμου, της μητρότητας, της παιδικής ηλικίας και των ατόμων με αναπηρίες. Η Προστασία των 
εργαζομένων είναι ελλιπής. Η Συνδικαλιστική ελευθερία καταστρατηγείται από το ίδιο το κράτος και την διαπλοκή του με τα κόμματα εξουσίας τα οποία καπελώνουν την συνδικαλιστική δράση και την χειραγωγούν. Η Προστασία του περιβάλλοντος υποχωρεί μπροστά στην ακόρεστη ανάγκη για εμπορική εκμετάλλευση. Τα δάση καίγονται συνεχώς σχεδόν κάθε χρόνο. Τομείς όπως η Υγεία, η Παιδεία, η Δικαιοσύνη παρουσιάζουν μόνιμες παθογένειες. Το δημόσιο είναι μόνιμα υποστελεχωμένο και έτσι δικαιολογούνται οι καθυστερήσεις για παράδειγμα στα δικαστήρια που παίρνουν δικάσιμο ημερομηνία μήνες ή και χρόνια μετά. Νέα Δημοκρατία και ΠΑΣΟΚ παραβιάζουν το ανώτατο όριο εκλογικών δαπανών. Τα χρέη τους έχουν φτάσει το 1 δισεκατομμύριο ευρώ. Τα χρέη και οι υποχρεώσεις του Ελληνικού Κράτους συνεχώς διογκώνονται από την παγίδα χρέους η οποία αποσιωπάτε από μερίδα του πολιτικού προσωπικού. Η εκδήλωση της λαϊκής θέλησης νοθεύετε με πολλούς τρόπους αλλά και ως αποτέλεσμα με την εφαρμογή του εκλογικού νόμου που αποκλείει από την εκπροσώπηση μερίδες πολιτών με το όριο του 3% και πάνω, σε εκλογικό αποτέλεσμα εθνικών εκλογών, για να μπει στη βουλή οποιοδήποτε κόμμα. Δεν λαμβάνονται μέτρα για την αποχή στις εκλογές που αλλοιώνει τα αποτελέσματα τους καθοριστικά. Τα πολιτικά κόμματα καταργούν στην πράξη τη δημοκρατία με την παράνομη πρακτική της κομματική πειθαρχίας. Υπάρχει ένας μόνιμος προβληματισμός για την νομοθετική λειτουργία και την πολυνομία 
που έχει δημιουργηθεί. Πιο ειδικά έχουμε παρατηρήσει ότι συχνά πυκνά οι διάφορες κυβερνήσεις εισάγουν άσχετες με το θέμα του νόμου διατάξεις. Η Βουλή μετατραπεί σε τοίχος προστασίας αφού μόνο αυτή έχει την αρμοδιότητα να ασκεί δίωξη κατά όσων διατελούν ή διετέλεσαν μέλη της Κυβέρνησης. Με ευθύνη των κυβερνήσεων οι νόμοι αντί να θωρακίζουν απόλυτα και αποτελεσματικά την λειτουργική και προσωπική ανεξαρτησία των δικαστών την περιορίζουν. Χρονοβόρες διαδικασίες οι οποίες και οι ίδιες αργούν να ξεκινήσουν αντί να αντιμετωπιστούν σαν πρόβλημα γίνονται πάγιες τακτικές. H διoίκηση τoυ Kράτoυς αν και oργανώνεται σύμφωνα με τo απoκεντρωτικό σύστημα είναι συγκεντρωτική. Το Συμβούλιο Απόδημου Ελληνισμού αν και θεσπισμένο από το Σύνταγμα βρίσκεται σε κατάσταση αδράνειας. 
- 
Τι μένει σεβαστό
Μεγάλο κομμάτι που έχει να κάνει με διαδικασίες της Βουλής, του Προέδρου και της Κυβέρνησης φαίνεται ότι μένει σεβαστό τουλάχιστον ως προς το το τυπικό. Δεν πιστοποιούμε με αυτόν τον κατάλογο, ότι αυτό το Συνταγματικό υλικό τηρείται στο 100 τις εκατό από την πολιτεία και από τους πολίτες. Ούτε φυσικά πιστοποιούμε ότι είναι καλογραμμένο και εύχρηστο. Οι πολλές διαδικασίες, διορίες, συνθέσεις, νομικές εφαρμογές και πρακτικές, χρειάζονται διαρκή παρακολούθηση για να αποφανθεί κάποιος αν, πότε και με ποιο τρόπο γίνονται παραβιάσεις. Κατά τα άλλα, η μορφή του πολιτεύματος και η σχέσεις εκκλησίας είναι σε ισχύ και περιφρουρούνται ως τα ιερά της πολιτείας μας με το να είναι ενταγμένα στις βασικές διατάξεις. Από εκεί και κάτω υπάρχουν μία σειρά από άρθρα που περισσότερο μοιάζουν με οδηγό γραφειοκρατίας και ανήκουν σε αυτόν τον κατάλογο. Συνολικά εντοπίσαμε 92 ολόκληρα άρθρα και μερικές ακόμα επιμέρους παραγράφους που ισχύουν 
κατά την έννοια που περιγράψαμε. 

Αρθ.1 Παρ.1  Το πολίτευμα μένει σταθερό από το 1986 μετά την υποβάθμιση 
του ρόλου του Προέδρου της Δημοκρατίας.
Αρθ.2 Παρ.2 (Κανόνες του διεθνούς δικαίου)
Άρθρο 3 - (Σχέσεις Εκκλησίας και Πολιτείας)
Άρθ.4 - (Ισότητα των Ελλήνων) Παράγραφοι 2,3,4 και 6.
Άρθ.5 Παρ. 1,2,4 και 5.- (Ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητας, προσωπική ελευθερία) 
Άρθρο 5A - (Δικαίωμα στην πληροφόρηση)
Άρθρο   9 - (‘Ασυλο της κατοικίας)
Άρθ.10 Παρ.1 και 2 - (Δικαίωμα αναφοράς προς τις αρχές) 
Άρθρο 12 - (Δικαίωμα του συνεταιρίζεσθαι)
Άρθρο 15 - (Κινηματογράφος, φωνογραφία, ραδιοφωνία, τηλεόραση)
Άρθρο 17 - (Προστασία της ιδιοκτησίας, απαλλοτρίωση)
Άρθρο 18 - (Προστασία της ιδιοκτησίας, ειδικές περιπτώσεις, επίταξη)
Άρθρο 20 - (Έννομη προστασία, δικαίωμα προηγούμενης ακρόασης)
Άρθ.21 Παρ. 1,2,3,4 και 5. (Προστασία οικογένειας, γάμου, μητρότητας και παιδικής ηλικίας, δικαιώματα ατόμων με αναπηρίες) 
Άρθρο  27 - (Μεταβολή στα όρια της Επικράτειας) 
Άρθρο  28 - (Κανόνες του διεθνούς δικαίου και διεθνείς οργανισμοί)
Άρθ.29 Παρ. 1 και 3 (Πολιτικά κόμματα) 
Άρθρο  30 - (Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας ρυθμιστής του πολιτεύματος)
Μάλλον κακός βάζουμε αυτό το άρθρο στα ισχύοντα, εξαρτάται από τι περιεχόμενο 
δίνουμε στην λέξη “ρυθμιστής”.
Άρθρο  31 - (Προσόντα εκλογιμότητας)
Άρθρο  32 - (Εκλογή)
Άρθρο  33 - (Έναρξη θητείας, όρκος, χορηγία)
Άρθρο  34 - (Αναπλήρωση)
Άρθρο 35 - (Ισχύς των πράξεων, προσυπογραφή)
Άρθρο 36 - (Διεθνής παραστάτης, διεθνείς συνθήκες)
Άρθρο 37 - (Διορισμός Πρωθυπουργού και Κυβέρνησης)
Άρθρο 38 - (Κυβέρνηση, απαλλαγή καθηκόντων) 
Άρθρο 40 - (Σύγκληση της Βουλής, Αναστολή εργασιών)
Άρθρο 41 - (Διάλυση της Βουλής)
Άρθρο 42 - (Έκδοση και δημοσίευση των νόμων)
Άρθρο 43 - (Έκδοση διαταγμάτων)
Άρθρο 44 - (Πράξεις νομοθετικού περιεχομένου, δημοψηφίσματα, διαγγέλματα)
Άρθρο 45 - (Αρχηγός των Ενόπλων Δυνάμεων)
Άρθρο 46 - (Διορισμός και παύση δημοσίων υπαλλήλων, απονομή παρασήμων)
Άρθρο 47 - (Χάρη και αμνηστία)
Άρθρο 48 - (Κατάσταση πολιορκίας)
Άρθρο 49 - (Ευθύνη, κατηγορία, δίκη)
Άρθρο 50 - (Τεκμήριο Αρμοδιότητας)
Άρθ.51 Παρ. 1,2,3 και 4. - (Εκλογή βουλευτών, εκλογικό δικαίωμα) 
Άρθρο 54 - (Εκλογικό σύστημα, εκλογικές περιφέρειες, βουλευτές Επικρατείας)
Άρθρο 55 - (Προσόντα εκλογιμότητας)
Άρθρο 56 - (Κωλύματα εκλογιμότητας)
Άρθρο 57 - (Ασυμβίβαστα έργα)
Άρθρο 58 - (Δικαστικός έλεγχος εκλογών)
Άρθρο 59 - (Όρκος)
Άρθ.60 Παρ.2 - (παραίτηση από το αξίωμα) 
Άρθρο 61 - (Ανεύθυνο των βουλευτών)
Άρθρο 62 - (Ακαταδίωκτο των βουλευτών)
Άρθρο 63 - (Αποζημίωση, ατέλειες, απουσίες)
Άρθρο 64 - (Σύνοδος)
'Αρθρο 65 - (Κανονισμός, προεδρείο)
'Αρθρο 66 - (Συνεδριάσεις)
'Αρθρο 67 - (Πλειοψηφία για τη λήψη απόφασης)
'Αρθρο 68 - (Κοινοβουλευτικές και εξεταστικές επιτροπές)
'Αρθρο 69 - (Αναφορές)
'Αρθρο 70 - ('Ασκηση νομοθετικού Έργου)
'Αρθρο 71 - (Τμήμα διακοπής των εργασιών)
'Αρθρο 72 - (Αρμοδιότητες Ολομέλειας, τμήματος διακοπής των εργασιών και διαρκών επιτροπών)
'Αρθ. 73 Παρ. 1,3,4 και 5. - (Δικαίωμα πρότασης νόμων) 
'Αρθρο 74 - (Διαδικασία εισαγωγής για συζήτηση νομοσχεδίων και προτάσεων νόμων)
'Αρθρο 75 - (Νομοσχέδια και προτάσεις νόμων που συνεπάγονται επιβάρυνση του προϋπολογισμού)
'Αρθρο 76 - (Συζήτηση και ψήφιση νομοσχεδίων και προτάσεων νόμων)
'Αρθρο 77 - (Αυθεντική ερμηνεία των νόμων)
'Αρθρο 78 - (Νόμοι φορολογικού περιεχομένου)
'Αρθρο 79 - (Προϋπολογισμός, απολογισμός, γενικός ισολογισμός)
'Αρθρο 80 - (Μισθός, σύνταξη, χορηγία, αμοιβή, νόμισμα)
'Αρθρο 81 - (Υπουργικό Συμβούλιο)
'Αρθρο 82 - (Κυβέρνηση, Πρωθυπουργός, Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, Εθνικό Συμβούλιο Εξωτερικής Πολιτικής)
'Αρθρο 83 - (Υπουργοί & Υφυπουργοί)
'Αρθρο 84 - (Εμπιστοσύνη της Βουλής - αρχή της δεδηλωμένης)
'Αρθρο 85 - (Ευθύνη των Υπουργών)
'Αρθ.86 Παρ. 1,3,4 και 5.- (Δίωξη κατά μελών της Κυβέρνησης, Ειδικό Δικαστήριο)
Άρθρο 88 - (Εγγυήσεις ανεξαρτησίας των δικαστικών λειτουργών, αποδοχές, μετατάξεις)
Άρθρο 89 - (Δικαστικά ασυμβίβαστα)
Άρθρο 90 - (Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο)
Άρθρο 91 - (Ανώτατο Πειθαρχικό Συμβούλιο)
Άρθρο 92 - (Δικαστικοί υπάλληλοι, συμβολαιογράφοι, υπάλληλοι υποθηκοφυλακείων)
Άρθρο 93 - (Διακρίσεις των Δικαστήριων)
Άρθρο 94 - (Δικαιοδοσία διοικητικών και πολιτικών δικαστηρίων)
Άρθρο 95 - (Συμβούλιο της Επικρατείας)
Άρθρο 96 - (Ποινική δικαιοσύνη)
Άρθρο 97 - (Μικτά ορκωτά δικαστήρια)
Άρθρο 98 - (Ελεγκτικό Συνέδριο)
Άρθρο 99 - (Αγωγές κακοδικίας
Άρθρο 100 - (Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο)
Άρθρο 100Α - (Νομικό Συμβούλιο του Κράτους)
Άρθρο 101Α - (Ανεξάρτητες αρχές)
Άρθρο 102 - (Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης)
Άρθρο 103 - (Δημόσιοι υπάλληλοι)
Άρθρο 104 - (Περιορισμοί Δημοσίων υπαλλήλων)
Άρθρο 105 - (Καθεστώς του Αγίου Όρους)
Άρθρο 106 - (Κράτος και εθνική οικονομία)
Άρθρο 107 - (Προστασία κεφαλαίων εξωτερικού και ειδική οικονομική νομοθεσία)
Άρθ.108 Παρ.1 (Απόδημος ελληνισμός) 
Άρθρο 109 - Διαθήκη, κωδίκελλος, δωρεά υπέρ του Δημοσίου, μητρώο κληροδοτημάτων
Άρθρο 110 - (Αναθεώρηση του Συντάγματος)
Άρθρο 111 - (Συντακτικές Πράξεις & Ψηφίσματα)
Άρθρο 112 - (Έκδοση νόμου που προβλέπεται ρητά από το Σύνταγμα)
Άρθρο 113 - (Ισχύς προσωρινού Κανονισμού της Βουλής)
Άρθρο 116 - (Θετικά μέτρα για την προώθηση της ισότητας ανδρών - γυναικών)
Άρθρο 117 - (Αγροτική ιδιοκτησία, δάση, απαλλοτριώσεις, οικιστικές περιοχές)
Άρθρο 118 - (Ανώτατοι Δικαστικοί λειτουργοί)
Άρθρο 119 - (Ακύρωση πράξεων που εκδόθηκαν από 21.4.67 ως 23.7.74)
Άρθρο 120 - (Ακροτελεύτια διάταξη)
92
- - -
Τι φταίει 
Σε σχέση με τα ερωτήματα που βάλαμε από την αρχή της εργασίας μας για το τι φταίει για την κακή κατάσταση της Ελληνικής Πολιτείας σε σχέση με το Σύνταγμα, αν φταίει το ίδιο το κείμενο, η εφαρμογή του ή και τα δύο, 
 διαπιστώσαμε ότι: 
1. Το κείμενο του Συντάγματος είναι προβληματικό, ολιγαρχικό και ανεπίκαιρο. Δεν είναι ικανό να απαντήσει στις ανάγκες της ελληνικής κοινωνίας για Δημοκρατία, Δικαιοσύνη, Προστασία και Παιδεία.
2. Το Σύνταγμα καταστρατηγείται ποικιλοτρόπως. 
3. Άρα. Για την κακή κατάσταση της Ελληνικής πολιτείας φταίει πηγαία το Σύνταγμα και 
με την κακή εφαρμογή του η κατάσταση γίνεται ακόμα χειρότερη.

Αν θελήσουμε για ακαδημαϊκούς λόγους να εμβαθύνουμε περισσότερο και να επεκτείνουμε 
αυτήν εδώ την εργασία θα μπορούσαμε μελλοντικά να επιχειρήσουμε να απαντήσουμε 
και να εξηγήσουμε, με περισσότερη ακρίβεια, σε ποιους τομείς φταίει περισσότερο το Σύνταγμα ή η εφαρμογή του. 
    
Σήμερα αυτονόητες έννοιες και αξίες έχουν πάψει να είναι τέτοιες και υπάρχει αντικειμενική 
ανάγκη να καθαρογραφούν. Υπάρχει πραγματική ανάγκη να δημιουργηθεί ένα νέο Σύνταγμα που να είναι δημοκρατικό για όλη τη κοινωνία και που θα απαντάει στις ανάγκες της. 

Δαμιανός Νικολάου

Εργασια για το Σύνταγμα

επεξεργασία έως 05/05/2026