Εργασία για το Σύνταγμα - Άρθρα 15 έως και 25

'Αρθρο 15: (Κινηματογράφος, φωνογραφία, ραδιοφωνία, τηλεόραση)
1. Oι προστατευτικές για τον τύπο διατάξεις του προηγούμενου άρθρου δεν εφαρμόζονται στον κινηματογράφο, τη φωνογραφία, τη ραδιοφωνία, την τηλεόραση και κάθε άλλο παρεμφερές μέσο μετάδοσης λόγου ή παράστασης.
Σε ένα νέο Σύνταγμα, ο τύπος και όλα τα ηλεκτρονικά μέσα πρέπει να κατηγοριοποιηθούν με καλύτεροτρόπο. 
**2. Η ραδιοφωνία και η τηλεόραση υπάγονται στον άμεσο έλεγχο του Κράτους. O έλεγχος και η επιβολή των διοικητικών κυρώσεων υπάγονται στην αποκλειστική αρμοδιότητα του Εθνικού Συμβουλίου Ραδιοτηλεόρασης που είναι ανεξάρτητη αρχή, όπως νόμος ορίζει. O άμεσος έλεγχος του Κράτους, που λαμβάνει και τη μορφή του καθεστώτος της προηγούμενης άδειας, έχει ως σκοπό την αντικειμενική και με ίσους όρους μετάδοση πληροφοριών και ειδήσεων, καθώς και προϊόντων του λόγου και της τέχνης, την εξασφάλιση της ποιοτικής στάθμης των προγραμμάτων που επιβάλλει η κοινωνική αποστολή της ραδιοφωνίας και της τηλεόρασης και η πολιτιστική ανάπτυξη της Χώρας, καθώς και το σεβασμό της αξίας του ανθρώπου και την προστασία της παιδικής ηλικίας και της νεότητας.
Νόμος ορίζει τα σχετικά με την υποχρεωτική και δωρεάν μετάδοση των εργασιών της Βουλής και των επιτροπών της, καθώς και προεκλογικών μηνυμάτων των κομμάτων από τα 
ραδιοτηλεοπτικά μέσα.

 Οι αποκλειστικές αρμοδιότητες που ασκούνται από ορισμένες από τη κυβέρνηση αλλά κατά τα άλλα ανεξάρτητες αρχές  ως λογική είναι αντιβαίνει με τη δημοκρατία. Οι ανεξάρτητες αρχές είναι εποπτικοί οργανισμοί που τους έχουμε δώσει αποκλειστική αρμοδιότητα.    

2. Η ραδιοφωνία και η τηλεόραση υπάγονται στον άμεσο έλεγχο του Κράτους. O άμεσος έλεγχος του Κράτους, που λαμβάνει και τη μορφή του καθεστώτος της προηγούμενης άδειας, έχει ως σκοπό την αντικειμενική και με ίσους όρους μετάδοση πληροφοριών και ειδήσεων,

καθώς και προϊόντων του λόγου και της τέχνης, την εξασφάλιση της ποιοτικής στάθμης των προγραμμάτων που επιβάλλει η κοινωνική αποστολή της ραδιοφωνίας και της τηλεόρασης και η πολιτιστική ανάπτυξη της Χώρας, καθώς και το σεβασμό της αξίας του ανθρώπου και την προστασία της παιδικής ηλικίας και της νεότητας. Νόμος ορίζει τα σχετικά με την υποχρεωτική και δωρεάν μετάδοση των εργασιών της Βουλής και των επιτροπών της, καθώς και προεκλογικών μηνυμάτων των κομμάτων από τα ραδιοτηλεοπτικά μέσα.

Σήμερα το κράτος δεν κάνει έμμεση ή άμεση λογοκρισία. Όμως μέσα από μία διαδικασία να δίνει εμμέσως μία πιστοποίηση αν ένα μέσο είναι ειδησεογραφικό με τις άδειες λειτουργίας για πανελλήνια μετάδοση. Θα χρειαστεί να κάνουμε τη σαφή διάκριση της δημοσίευσης και της είδησης για να παράξουμε βελτιωμένες διατάξεις ενός νέου Συντάγματος.  

 'Αρθρο 16: (Παιδεία, τέχνη, επιστήμη) 
1. H τέχνη και η επιστήμη, η έρευνα και η διδασκαλία είναι ελεύθερες η ανάπτυξη και η προαγωγή τους αποτελεί υποχρέωση του Kράτους. H ακαδημαϊκή ελευθερία και η ελευθερία της διδασκαλίας δεν απαλλάσσουν από το καθήκον της υπακοής στο Σύνταγμα.
Αλήθεια ποιοι έχουν καθήκον της υπακοής στο Σύνταγμα; Όλοι οι πολίτες; Όλοι οι κάτοικοι; 
Όλοι οι κάτοικοι και οι επισκέπτες είναι η απάντηση. Ίσως χρειαστεί να το γράψουμε σε μορφή βασικών διατάξεων στην επόμενη φάση της επεξεργασίας μας. Μία εναλλακτική εκδοχή της παραγράφου. 
“H τέχνη και η επιστήμη, η έρευνα και η διδασκαλία είναι ελεύθερες η ανάπτυξη και η προαγωγή τους αποτελεί υποχρέωση του Kράτους.”

2. H παιδεία αποτελεί βασική αποστολή του Kράτους και έχει σκοπό την ηθική, πνευματική, 
επαγγελματική και φυσική αγωγή των Eλλήνων, την ανάπτυξη της εθνικής και θρησκευτικής συνείδησης και τη διάπλασή τους σε ελεύθερους και υπεύθυνους πολίτες.
(017)Το Αρθρο 16 καταστρατηγείται συνολικά. Χωρίς να μπούμε σε λεπτομέρειες θα πούμε ότι η γενική αίσθηση που υπάρχει είναι ότι η Ελληνική Παιδεία γίνετε όλο και χειρότερη χρόνο με το χρόνο. Το αίτημα για παιδεία είναι διαχρονικό. 

3. Tα έτη υποχρεωτικής φοίτησης δεν μπορεί να είναι λιγότερα από εννέα.
Ακόμα και μόνο 9 χρόνια σχολείου μπορούν να βγάλουν εξαιρετικούς πολίτες με γνώσεις και 
δεξιότητες. Αυτό δεν συμβαίνει. 

4. Όλοι οι Έλληνες έχουν δικαίωμα δωρεάν παιδείας, σε όλες τις βαθμίδες της, στα κρατικά 
εκπαιδευτήρια. Tο Kράτος ενισχύει τους σπουδαστές που διακρίνονται, καθώς και αυτούς που έχουν ανάγκη από βοήθεια ή ειδική προστασία, ανάλογα με τις ικανότητες τους.
5. H ανώτατη εκπαίδευση παρέχεται αποκλειστικά από ιδρύματα που αποτελούν νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου(*10) με πλήρη αυτοδιοίκηση. Tα ιδρύματα αυτά τελούν υπό την εποπτεία του Kράτους, έχουν δικαίωμα να ενισχύονται οικονομικά από αυτό και λειτουργούν σύμφωνα με τους νόμους που αφορούν τους οργανισμούς τους. Συγχώνευση ή κατάτμηση ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων μπορεί να γίνει και κατά παρέκκλιση από κάθε αντίθετη διάταξη, όπως νόμος ορίζει. Eιδικός νόμος ορίζει όσα αφορούν τους φοιτητικούς συλλόγους και τη συμμετοχή των σπουδαστών σ' αυτούς.
(*10)Τα Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου (ΝΠΔΔ) είναι φορείς που συστήνονται από το κράτος για την άσκηση δημόσιας εξουσίας και την εξυπηρέτηση δημόσιου σκοπού. Τα ΝΠΔΔ αποτελούν, μαζί με το Δημόσιο (Κράτος), τη Δημόσια Διοίκηση, διαφέροντας από τα Νομικά Πρόσωπα Ιδιωτικού Δικαίου (ΝΠΙΔ) που εξυπηρετούν ιδιωτικούς σκοπούς. Διέπονται από το δημόσιο δίκαιο, διαθέτουν αυτοτελή ικανότητα δικαίου και περιλαμβάνουν οργανισμούς όπως ΟΤΑ (Δήμοι), ασφαλιστικά ταμεια, πανεπιστήμια, νοσοκομεία και επιμελητήρια, εκκλησία. Επιδιώκουν σκοπούς δημοσίου συμφέροντος, συχνά ασκώντας δημόσια εξουσία. Συνιστώνται με ειδικό νόμο ή κανονιστική πράξη και υπάγονται στο δημόσιο δίκαιο. Τελουν υπό την εποπτεία του κράτους, συνήθως συναρμόδιων Υπουργείων.

 6. Oι καθηγητές των ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων είναι δημόσιοι λειτουργοί*11). Tο 
υπόλοιπο διδακτικό προσωπικό τους επιτελεί επίσης δημόσιο λειτούργημα, με τις προϋποθέσεις που νόμος ορίζει. Tα σχετικά με την κατάσταση όλων αυτών των προσώπων καθορίζονται από τους οργανισμούς των οικείων ιδρυμάτων. Oι καθηγητές των ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων δεν μπορούν να παυθούν προτού λήξει σύμφωνα με το νόμο ο χρόνος υπηρεσίας τους παρά μόνο με τις ουσιαστικές προϋποθέσεις που προβλέπονται στο άρθρο 88 παράγραφος 4 και ύστερα από απόφαση συμβουλίου που αποτελείται κατά πλειοψηφία από ανώτατους δικαστικούς λειτουργούς, όπως νόμος ορίζει. Nόμος ορίζει το όριο της ηλικίας των καθηγητών των ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων  εωσότου εκδοθεί ο νόμος αυτός οι καθηγητές που υπηρετούν αποχωρούν αυτοδικαίως μόλις λήξει το ακαδημαϊκό έτος μέσα στο οποίο συμπληρώνουν το εξηκοστό έβδομο έτος της ηλικίας τους. 
(*11) Δημόσιοι λειτουργοί. Στην ελληνική έννομη τάξη, οι δημόσιοι λειτουργοί αποτελούν μια 
ειδική κατηγορία προσωπικού του κράτους που διακρίνεται από τους τυπικούς δημοσίους 
υπαλλήλους λόγω της φύσης των καθηκόντων τους και του ειδικού καθεστώτος προστασίας 
που απολαμβάνουν. Ως δημόσιοι λειτουργοί χαρακτηρίζονται πρόσωπα που ασκούν κρατική 
εξουσία ή επιτελούν έργο υψίστης σημασίας για τη λειτουργία του πολιτεύματος. Σε αυτούς 
περιλαμβάνονται οι Δικαστικοί λειτουργοί, Δικαστές και εισαγγελείς όλων των βαθμίδων.
Οι Καθηγητές Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης (ΔΕΠ), το διδακτικό προσωπικό των Πανεπιστημίων. Τα Μέλη Ανεξάρτητων Αρχών: Πρόσωπα που στελεχώνουν αρχές όπως ο Συνήγορος του Πολίτη ή η Αρχή Προστασίας Δεδομένων. Οι Ιατροί του ΕΣΥ, Συχνά αντιμετωπίζονται ως λειτουργοί λόγω της κρισιμότητας του κοινωνικού τους έργου. Οι Στρατιωτικοί και Σώματα Ασφαλείας: Αξιωματικοί των Ενόπλων Δυνάμεων και της Αστυνομίας. Ενώ ο δημόσιος υπάλληλος εκτελεί διοικητικές και εκτελεστικές εργασίες εντός της ιεραρχίας, ο λειτουργός διαθέτει μεγαλύτερη ανεξαρτησία που τον προστατεύεται από παρεμβάσεις για να διασφαλίζεται η αμεροληψία του. Οι αποδοχές τους καθορίζονται συχνά με ειδικές διατάξεις που ανταποκρίνονται στο λειτούργημα τους.  

Το Σύνταγμα θα μπορούσε να έχει κάπου σε μορφή καταλόγου όλους τους δημόσιους λειτουργούς ή. Σε ένα πιο λιτό αλλά κατανοητό Σύνταγμα η παράγραφος θα μπορούσε να έχει μία τέτοια μορφή. “Oι καθηγητές των ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων είναι δημόσιοι λειτουργοί.”
7. H επαγγελματική και κάθε άλλη ειδική εκπαίδευση παρέχεται από το Kράτος και με σχολές ανώτερης βαθμίδας για χρονικό διάστημα όχι μεγαλύτερο από τρία χρόνια, όπως προβλέπεται ειδικότερα από το νόμο, που ορίζει και τα επαγγελματικά δικαιώματα όσων αποφοιτούν από τις σχολές αυτές.
“H επαγγελματική και κάθε άλλη ειδική εκπαίδευση παρέχεται από το Kράτος και με σχολές 
ανώτερης βαθμίδας για χρονικό διάστημα όχι μεγαλύτερο από τρία χρόνια.” 
8. Nόμος ορίζει τις προϋποθέσεις και τους όρους χορήγησης άδειας για την ίδρυση και λειτουργία εκπαιδευτηρίων που δεν ανήκουν στο Kράτος, τα σχετικά με την εποπτεία που ασκείται πάνω σ' αυτά, καθώς και την υπηρεσιακή κατάσταση του διδακτικού προσωπικού τους. H σύσταση ανώτατων σχολών από ιδιώτες απαγορεύεται.
“Οι προϋποθέσεις και τους όροι χορήγησης άδειας για την ίδρυση και λειτουργία μη κρατικών 
εκπαιδευτηρίων καθορίζονται από την πολιτεία. Τα μη κρατικά εκπαιδευτήρια εποπτεύονται από το κράτος. H σύσταση ανώτατων σχολών από ιδιώτες απαγορεύεται.”
Υποκριτικά, το άρθρο 16 έχει μπει στο στόχαστρο μίας αναθεώρησης που θα απελευθέρωνε 
την ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων ως απάντηση στην υποβάθμιση συνολικά της παιδείας. 

9. O αθλητισμός τελεί υπό την προστασία και την ανώτατη εποπτεία του Kράτους. Tο Kράτος 
επιχορηγεί και ελέγχει τις ενώσεις των αθλητικών σωματείων κάθε είδους, όπως νόμος ορίζει. Nόμος ορίζει επίσης τη διάθεση των ενισχύσεων που παρέχονται κάθε φορά στις επιχορηγούμενες ενώσεις σύμφωνα με τον προορισμό τους.
Θα έπρεπε να διαγράψουμε ολόκληρη τη τελευταία παράγραφο. Ο αθλητισμός αφορά την άθληση και όχι τα αθλητικά παίγνια και τα πρωταθλήματα τους. Όποτε και αν γίνει μία νέα Συντακτική Εθνοσυνέλευση, ας γράψουμε ξανά το σύνταγμα με λιγότερα τέτοια εννοιολογικά μπερδέματα.  

'Αρθρο 17: (Προστασία της ιδιοκτησίας, απαλλοτρίωση)
1. H ιδιοκτησία τελεί υπό την προστασία του Kράτους, τα δικαιώματα όμως που απορρέουν από αυτή δεν μπορούν να ασκούνται σε βάρος του γενικού συμφέροντος. 
**2. Kανένας δεν στερείται την ιδιοκτησία του, παρά μόνο για δημόσια ωφέλεια που έχει 
αποδειχθεί με τον προσήκοντα τρόπο(*12), όταν και όπως ο νόμος ορίζει, και πάντοτε αφού 
προηγηθεί πλήρης αποζημίωση, που να ανταποκρίνεται στην αξία την οποία είχε το 
απαλλοτριούμενο κατά το χρόνο της συζήτησης στο δικαστήριο για τον προσωρινό προσδιορισμό της αποζημίωσης. Aν ζητηθεί απευθείας ο οριστικός προσδιορισμός της αποζημίωσης, λαμβάνεται υπόψη η αξία κατά το χρόνο της σχετικής συζήτησης στο δικαστήριο. Αν η συζήτηση για τον οριστικό προσδιορισμό της αποζημίωσης διεξαχθεί μετά την παρέλευση έτους από τη συζήτηση για τον προσωρινό προσδιορισμό, τότε για τον προσδιορισμό της αποζημίωσης λαμβάνεται υπόψη η αξία κατά το χρόνο της συζήτησης για τον οριστικό προσδιορισμό. Στην απόφαση κήρυξης πρέπει να δικαιολογείται ειδικά η δυνατότητα κάλυψης της δαπάνης αποζημίωσης. Η αποζημίωση, εφόσον συναινεί ο δικαιούχος, μπορεί να καταβάλλεται και σε είδος ιδίως με τη μορφή της παραχώρησης 
της κυριότητας άλλου ακινήτου ή της παραχώρησης δικαιωμάτων επί άλλου ακινήτου.
(*12)“με τον προσήκοντα τρόπο” Με τον δέοντα σεβασμό και την επιβαλλόμενη επιμέλεια. 

 3. H ενδεχόμενη μεταβολή της αξίας του απαλλοτριουμένου μετά τη δημοσίευση της πράξης 
απαλλοτρίωσης, και μόνο εξαιτίας της, δεν λαμβάνεται υπόψη.
Αν για παράδειγμα ένα άχρηστο κομμάτι γης είναι τέτοιο μόνο εξαιτίας του νόμου και μετά από απαλλοτρίωση γίνεται χρήσιμο και ανεβαίνει η αξία του, έχουμε μία καταφανή αδικία.

**4. Η αποζημίωση ορίζεται από τα αρμόδια δικαστήρια. Μπορεί να οριστεί και προσωρινά 
δικαστικώς, ύστερα από ακρόαση ή πρόσκληση του δικαιούχου, που μπορεί να υποχρεωθεί κατά την κρίση του δικαστηρίου να παράσχει για την είσπραξη της ανάλογη εγγύηση, σύμφωνα με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος. Νόμος μπορεί να προβλέπει την εγκαθίδρυση ενιαίας δικαιοδοσίας, κατά παρέκκλιση από το άρθρο 94, για όλες τις διαφορές και υποθέσεις που σχετίζονται με απαλλοτρίωση, καθώς και την κατά προτεραιότητα διεξαγωγή των σχετικών δικών. Με τον ίδιο νόμο μπορεί να ρυθμίζεται ο τρόπος με τον οποίο συνεχίζονται εκκρεμείς δίκες.Πριν καταβληθεί η οριστική ή προσωρινή αποζημίωση διατηρούνται ακέραια όλα τα δικαιώματα του ιδιοκτήτη και δεν επιτρέπεται η κατάληψη. Προκειμένου να εκτελεστούν έργα γενικότερης σημασίας για την οικονομία της Χώρας είναι δυνατόν, με ειδική απόφαση του δικαστηρίου που είναι αρμόδιο για τον οριστικό ή προσωρινό προσδιορισμό της αποζημίωσης, να επιτρέπεται η πραγματοποίηση εργασιών και πριν από τον προσδιορισμό και την καταβολή της αποζημίωσης, υπό τον όρο της καταβολής εύλογου τμήματος της αποζημίωσης και της παροχής πλήρους εγγύησης υπέρ του δικαιούχου της αποζημίωσης, όπως νόμος ορίζει. Η δεύτερη πρόταση του πρώτου εδαφίου εφαρμόζεται αναλόγως και στις περιπτώσεις αυτές.H αποζημίωση που ορίστηκε καταβάλλεται υποχρεωτικά το αργότερο μέσα σε ενάμισι έτος από τη δημοσίευση της απόφασης για τον προσωρινό προσδιορισμό της αποζημίωσης και, σε περίπτωση απευθείας αίτησης για οριστικό προσδιορισμό της αποζημίωσης, από τη δημοσίευση της σχετικής απόφασης του δικαστηρίου, διαφορετικά η απαλλοτρίωση αίρεται αυτοδικαίως. H αποζημίωση δεν υπόκειται, ως αποζημίωση, σε κανένα φόρο, κράτηση ή τέλος. 

Η τελευταία πρόταση θέλει να πει, άλλο κατάσχεση για χρέη και άλλο απαλλοτρίωση. Η παράγραφος παραπέμπει σε νόμους και άλλα άρθρα του Συντάγματος και θεσπίζει ενάμιση χρόνο καθυστέρηση στην καταβολή της αποζημίωσης, την στιγμή που όλοι γνωρίζουμε ότι ακόμα και οι αποφάσεις παίρνουν χρόνια για να ληφθούν από τα δικαστήρια.  

5. Nόμος ορίζει τις περιπτώσεις υποχρεωτικής ικανοποίησης των δικαιούχων για την πρόσοδο, την οποία έχασαν από το ακίνητο που απαλλοτριώθηκε έως το χρόνο καταβολής της αποζημίωσης.
“5. Η πολιτεία είναι υποχρεωμένη να αποζημιώνει τους δικαιούχους για την πρόσοδο, την οποία έχασαν από το ακίνητο που απαλλοτριώθηκε έως το χρόνο καταβολής της αποζημίωσης.”

6. Όταν πρόκειται να εκτελεστούν έργα κοινής ωφέλειας ή γενικότερης σημασίας για την 
οικονομία της Xώρας, νόμος μπορεί να επιτρέψει την απαλλοτρίωση υπέρ του Δημοσίου  ευρύτερων ζωνών, πέρα από τις εκτάσεις που είναι αναγκαίες για την κατασκευή των έργων. O ίδιος νόμος καθορίζει τις προϋποθέσεις και τους όρους μιας τέτοιας απαλλοτρίωσης, καθώς και τα σχετικά με τη διάθεση ή χρησιμοποίηση, για δημόσιους ή κοινωφελείς γενικά σκοπούς, των εκτάσεων που απαλλοτριώνονται επιπλέον όσων είναι αναγκαίες για το έργο που πρόκειται να εκτελεστεί.
Μία Εναλλακτική πρόταση θα μπορούσε να είναι αυτή. 
“Κάθε πράξη απαλλοτρίωσης γίνεται με νόμο. Η Συνταγματικότητα κάθε νόμου είναι 
αρμοδιότητα του Συνταγματικού δικαστηρίου(*13).”
(*13)Το Συνταγματικό Δικαστήριο είναι ανώτατο δικαστικό όργανο εξειδικευμένο στον έλεγχο της συνταγματικότητας των νόμων διασφαλίζοντας ότι η νομοθεσία δεν παραβιάζει το Σύνταγμα. Αν και στην Ελλάδα δεν υφίσταται αυτόνομο Συνταγματικό Δικαστήριο, ο έλεγχος ασκείται διάχυτα από όλα τα δικαστήρια και από το Συμβούλιο της Επικρατείας ενώ στην Κύπρο λειτουργεί Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο.

7. Nόμος μπορεί να ορίσει ότι για την εκτέλεση έργων με προφανή κοινή ωφέλεια υπέρ του 
Δημοσίου, νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου, οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης, οργανισμών κοινής ωφέλειας και δημόσιων επιχειρήσεων, επιτρέπεται να διανοιχθούν υπόγειες σήραγγες στο επιβαλλόμενο βάθος, χωρίς αποζημίωση, υπό τον όρο ότι δεν θα παραβλάπτεται η συνήθης εκμετάλλευση του υπερκείμενου ακινήτου.
Μία Εναλλακτική πρόταση θα μπορούσε να είναι αυτή. 
“Επιτρέπεται να διανοιχθούν υπόγειες σήραγγες στο επιβαλλόμενο βάθος, χωρίς αποζημίωση, 
υπό τον όρο ότι δεν θα παραβλάπτεται η συνήθης εκμετάλλευση του υπερκείμενου ακινήτου.”

'Αρθρο 18: (Προστασία της ιδιοκτησίας, ειδικές περιπτώσεις, επίταξη)
1. Eιδικοί νόμοι ρυθμίζουν τα σχετικά με την ιδιοκτησία και τη διάθεση των μεταλλείων, ορυχείων, σπηλαίων, αρχαιολογικών χώρων και θησαυρών, ιαματικών, ρεόντων και υπόγειων υδάτων και γενικά του υπόγειου πλούτου.
“Η πολιτεία ρυθμίζει τα σχετικά με την ιδιοκτησία και τη διάθεση των μεταλλείων, ορυχείων, 
σπηλαίων, αρχαιολογικών χώρων και θησαυρών, ιαματικών, ρεόντων και υπόγειων υδάτων και γενικά του υπόγειου πλούτου.”
2. Mε νόμο ρυθμίζονται τα σχετικά με την ιδιοκτησία, την εκμετάλλευση και διαχείριση των 
λιμνοθαλασσών και των μεγάλων λιμνών, καθώς και τα σχετικά με τη διάθεση γενικά των 
εκτάσεων που προκύπτουν από αποξήρανσή τους.
“Η πολιτεία ρυθμίζει τα σχετικά με την με την ιδιοκτησία, την εκμετάλλευση και διαχείριση των λιμνοθαλασσών και των μεγάλων λιμνών, καθώς και τα σχετικά με τη διάθεση γενικά των 
εκτάσεων που προκύπτουν από αποξήρανση τους.”

3. Eιδικοί νόμοι ρυθμίζουν τα σχετικά με τις επιτάξεις για τις ανάγκες των ενόπλων δυνάμεων σε περίπτωση πολέμου ή επιστράτευσης, ή για τη θεραπεία άμεσης κοινωνικής ανάγκης που μπορεί να θέσει σε κίνδυνο τη δημόσια τάξη ή υγεία.
“Η πολιτεία ρυθμίζει τα σχετικά με τις επιτάξεις για τις ανάγκες των ενόπλων δυνάμεων σε 
περίπτωση πολέμου ή επιστράτευσης, ή για τη θεραπεία άμεσης κοινωνικής ανάγκης που 
μπορεί να θέσει σε κίνδυνο τη δημόσια τάξη ή υγεία.”

4. Eπιτρέπεται, σύμφωνα με τη διαδικασία που καθορίζει ειδικός νόμος, ο αναδασμός αγροτικών εκτάσεων για την επωφελέστερη εκμετάλλευση του εδάφους, καθώς και η λήψη μέτρων για την αποφυγή της υπέρμετρης κατάτμησης ή για διευκόλυνση της ανασυγκρότησης της κατατμημένης μικρής αγροτικής ιδιοκτησίας.
“Eπιτρέπεται ο αναδασμός αγροτικών εκτάσεων από την πολιτεία για την επωφελέστερη 
εκμετάλλευση του εδάφους, καθώς και η λήψη μέτρων για την αποφυγή της υπέρμετρης 
κατάτμησης ή για διευκόλυνση της ανασυγκρότησης της κατατμημένης μικρής αγροτικής 
ιδιοκτησίας.”

5. Eκτός από τις περιπτώσεις που προβλέπονται στις προηγούμενες παραγράφους, μπορεί να 
προβλεφθεί με νόμο και κάθε άλλη στέρηση της ελεύθερης χρήσης και κάρπωσης της ιδιοκτησίας που απαιτείται από ιδιαίτερες περιστάσεις(*14). Nόμος ορίζει τον υπόχρεο και τη διαδικασία καταβολής στο δικαιούχο του ανταλλάγματος της χρήσης ή κάρπωσης, το οποίο πρέπει να ανταποκρίνεται στις υφιστάμενες κάθε φορά συνθήκες. Mέτρα που επιβλήθηκαν με την εφαρμογή της παραγράφου αυτής αίρονται αμέσως μόλις εκλείψουν οι ιδιαίτεροι λόγοι που τα προκάλεσαν. Σε περίπτωση αδικαιολόγητης παράτασης των μέτρων αποφασίζει για την άρση τους, κατά κατηγορίες περιπτώσεων, το Συμβούλιο της Eπικρατείας, ύστερα από αίτηση όποιου έχει έννομο συμφέρον.

(*14) Ιδιαίτερες Περιστάσεις: Απαιτείται η ύπαρξη εξαιρετικών συνθηκών που να δικαιολογούν το μέτρο π.χ. λόγοι δημόσιας υγείας, προστασία περιβάλλοντος, αρχαιολογικοί λόγοι ή πολεοδομικά έργα.  
6. Mε νόμο μπορεί να ρυθμίζονται τα σχετικά με τη διάθεση εγκαταλειμμένων εκτάσεων 
για την αξιοποίησή τους υπέρ της εθνικής οικονομίας και αποκατάσταση ακτημόνων. Mε τον ίδιο νόμο ορίζονται και τα σχετικά με τη μερική ή ολική αποζημίωση των ιδιοκτητών σε περίπτωση επανεμφάνισής τους μέσα σε εύλογη προθεσμία.
Μία Εναλλακτική πρόταση θα μπορούσε να είναι αυτή.
“Η πολιτεία  ρυθμίζονται τα σχετικά με τη διάθεση εγκατελειμμένων εκτάσεων για την 
αξιοποίηση τους υπέρ της εθνικής οικονομίας και τη μερική ή ολική αποζημίωση των 
ιδιοκτητών σε περίπτωση επανεμφάνισής τους μέσα σε εύλογη προθεσμία”

7. Mε νόμο μπορεί να καθιερωθεί η αναγκαστική συνιδιοκτησία συνεχόμενων ιδιοκτησιών αστικών περιοχών, εφόσον η αυτοτελής ανοικοδόμηση αυτών ή μερικών απ' αυτές δεν ανταποκρίνεται στους όρους δόμησης που ισχύουν ή πρόκειται να ισχύσουν στην περιοχή αυτή.
“Η πολιτεία μπορεί να καθιερωθεί η αναγκαστική συνιδιοκτησία συνεχόμενων ιδιοκτησιών αστικών περιοχών, εφόσον η αυτοτελής ανοικοδόμηση αυτών ή μερικών απ' αυτές δεν ανταποκρίνεται στους όρους δόμησης που ισχύουν ή πρόκειται να ισχύσουν στην περιοχή αυτή.”

8. Δεν επιτρέπεται να απαλλοτριωθεί η αγροτική ιδιοκτησία των Σταυροπηγιακών Iερών 
Mονών της Aγίας Aναστασίας της Φαρμακολύτριας στη Xαλκιδική, των Bλατάδων στη 
Θεσσαλονίκη και του Eυαγγελιστή Iωάννη του Θεολόγου στην Πάτμο, με εξαίρεση τα 
μετόχια. Eπίσης δεν επιτρέπεται να απαλλοτριωθεί η περιουσία που βρίσκεται στην Eλλάδα των Πατριαρχείων Aλεξάνδρειας, Aντιόχειας και Iεροσολύμων, καθώς και της Iερής Mονής του Σινά.
Για να υπάρχει ισονομία χωρίς ειδικά καθεστώτα υπάρχουν άλλοι τρόποι να προστατέψουμε 
με διακριτό τρόπο κάποιες περιουσίες για ιστορικούς και πολιτιστικούς λόγους, όπως για 
παράδειγμα η ανακήρυξη τους σε ιστορικά μνημεία.  

'Αρθρο 19: (Απόρρητο επιστολών, ανταπόκρισης & επικοινωνίας)
1. Tο απόρρητο των επιστολών και της ελεύθερης ανταπόκρισης ή επικοινωνίας με οποιονδήποτε άλλο τρόπο είναι απόλυτα απαραβίαστο. Nόμος ορίζει τις εγγυήσεις υπό τις οποίες η δικαστική αρχή δεν δεσμεύεται από το απόρρητο για λόγους εθνικής ασφάλειας ή για διακρίβωση ιδιαίτερα σοβαρών εγκλημάτων.
(018)Καταστρατηγείται γιατί εκτός από την πολιτεία υπό προϋποθέσεις το απόρρητο της 
επικοινωνίας παραβιάζετε συστηματικά και από ιδιώτες με την απόκτηση από την διεθνή αγορά εργαλείων, λογισμικών και πρόσβαση στις απόρρητες επικοινωνίες με οικονομικό αντάλλαγμα, όπως μάθαμε και με την πρόσφατη υπόθεση των παράνομων παρακολουθήσεων με το λογισμικό Πρέταντορ.    
**2. Νόμος ορίζει τα σχετικά με τη συγκρότηση, τη λειτουργία και τις αρμοδιότητες ανεξάρτητης αρχής που διασφαλίζει το απόρρητο της παραγράφου 1.
Μία Εναλλακτική πρόταση θα μπορούσε να είναι αυτή. 
“Η πολιτεία διασφαλίζει επιπλέον το απόρρητο των επικοινωνιών έχοντας θεσπίσει εποπτική αρχή.” 

**3. Απαγορεύεται η χρήση αποδεικτικών μέσων που έχουν αποκτηθεί κατά παράβαση του άρθρου αυτού και των άρθρων 9 και 9Α.
“Απαγορεύεται η χρήση αποδεικτικών μέσων που έχουν αποκτηθεί κατά παράβαση του ασύλου της κατοικίας”. 

'Αρθρο 20: (Έννομη προστασία, δικαίωμα προηγούμενης ακρόασης)
1. Kαθένας έχει δικαίωμα στην παροχή έννομης προστασίας από τα δικαστήρια και μπορεί να αναπτύξει σ' αυτά τις απόψεις του για τα δικαιώματα ή συμφέροντά του, όπως νόμος ορίζει.
“Kαθένας έχει δικαίωμα στην παροχή έννομης προστασίας από τα δικαστήρια και μπορεί να 
αναπτύξει σ' αυτά τις απόψεις του για τα δικαιώματα ή συμφέροντα του.”
2. Tο δικαίωμα της προηγούμενης ακρόασης του ενδιαφερομένου ισχύει και για κάθε διοικητική ενέργεια ή μέτρο που λαμβάνεται σε βάρος των δικαιωμάτων ή συμφερόντων του.

'Αρθρο 21: (Προστασία οικογένειας, γάμου, μητρότητας και παιδικής ηλικίας, δικαιώματα ατόμων με αναπηρίες)
****1. Η οικογένεια, ως θεμέλιο της συντήρησης και προαγωγής του Έθνους, καθώς και ο γάμος, η μητρότητα και η παιδική ηλικία τελούν υπό την προστασία του Κράτους. Το Κράτος μεριμνά για τη διασφάλιση συνθηκών αξιοπρεπούς διαβίωσης όλων των πολιτών μέσω ενός συστήματος ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος, όπως νόμος ορίζει.
“Η οικογένεια, ως θεμέλιο της συντήρησης και προαγωγής του Έθνους, καθώς και ο γάμος, 
η μητρότητα και η παιδική ηλικία τελούν υπό την προστασία του Κράτους. Το Κράτος μεριμνά για τη διασφάλιση συνθηκών αξιοπρεπούς διαβίωσης όλων των πολιτών μέσω ενός συστήματος ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος.”

2. Πολύτεκνες οικογένειες, ανάπηροι πολέμου και ειρηνικής περιόδου, θύματα πολέμου, χήρες και ορφανά εκείνων που έπεσαν στον πόλεμο, καθώς και όσοι πάσχουν από ανίατη σωματική ή πνευματική νόσο έχουν δικαίωμα ειδικής φροντίδας από το Kράτος.
3. Tο Kράτος μεριμνά για την υγεία των πολιτών και παίρνει ειδικά μέτρα για την προστασία της νεότητας, του γήρατος, της αναπηρίας και για την περίθαλψη των απόρων.
4. H απόκτηση κατοικίας από αυτούς που την στερούνται ή που στεγάζονται ανεπαρκώς αποτελεί αντικείμενο ειδικής φροντίδας του Kράτους.
**5. O σχεδιασμός και η εφαρμογή δημογραφικής πολιτικής, καθώς και η λήψη όλων των αναγκαίων μέτρων αποτελεί υποχρέωση του Κράτους.
**6. Τα άτομα με αναπηρίες έχουν δικαίωμα να απολαμβάνουν μέτρων που εξασφαλίζουν την αυτονομία, την επαγγελματική ένταξη και τη συμμετοχή τους στην κοινωνική, οικονομική και πολιτική ζωή της Χώρας.

(019)Συνολικά για το άρθρο 21 μπορούμε να πούμε ότι καταστρατηγείται γιατί διαχρονικά επισημαίνονται αστοχίες μέριμνας αλλά κυρίως μεγάλος βαθμός διαφθοράς στις διάφορες παροχές. 

**'Αρθρο 22: (Προστασία της εργασίας)
1. H εργασία αποτελεί δικαίωμα και προστατεύεται από το Kράτος, που μεριμνά για τη δημιουργία συνθηκών απασχόλησης όλων των πολιτών και για την ηθική και υλική εξύψωση του εργαζόμενου αγροτικού και αστικού πληθυσμού.Όλοι οι εργαζόμενοι, ανεξάρτητα από φύλο ή άλλη διάκριση, έχουν δικαίωμα ίσης αμοιβής για παρεχόμενη εργασία ίσης αξίας.
“H εργασία αποτελεί δικαίωμα και προστατεύεται από το Kράτος, που μεριμνά για τη 
δημιουργία συνθηκών εργασιακής ζήτησης.”
(020) Η δεύτερη πρόταση συνεχίζει να παραμένει μη σεβαστή αφού διαπιστώνουμε διαχρονικά 
οι άντρες να αμείβονται καλύτερα από τις γυναίκες και ένα σωρό άλλες άτυπες διακρίσεις.
Μπορούμε να πούμε ότι η προστασία της εργασίας έχει αδυνατίσει με τις επιλογές μη στελέχωσης Δημοσίων οργανισμών και με την παντελή έλλειψη ελέγχων. Είναι πρόσφατο το εργατικό ατύχημα στο εργοστάσιο Βιολάντα και επιβεβαιώνει ότι δεν γίνονται αποτελεσματικοί έλεγχοι στους εργασιακούς χώρους.

2. Mε νόμο καθορίζονται οι γενικοί όροι εργασίας, που συμπληρώνονται από τις συλλογικές 
συμβάσεις εργασίας συναπτόμενες με ελεύθερες διαπραγματεύσεις και, αν αυτές αποτύχουν, 
με τους κανόνες που θέτει η διαιτησία(*15).
(*15) Λειτουργεί ως έσχατο μέσο επίλυσης διαφορών σε περίπτωση αποτυχίας των διαπραγματεύσεων, με σκοπό την έκδοση διαιτητικής απόφασης που εξομοιώνεται με ΣΣΕ.

3. Νόμος ορίζει τα σχετικά με τη σύναψη συλλογικών συμβάσεων εργασίας από τους δημόσιους υπαλλήλους και τους υπαλλήλους οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης ή άλλων νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου.

4. Oποιαδήποτε μορφή αναγκαστικής εργασίας απαγορεύεται.
Eιδικοί νόμοι ρυθμίζουν τα σχετικά με την επίταξη προσωπικών υπηρεσιών σε περίπτωση πολέμου ή επιστράτευσης ή για την αντιμετώπιση αναγκών της άμυνας της Xώρας ή επείγουσας κοινωνικής ανάγκης από θεομηνία ή ανάγκης που μπορεί να θέσει σε κίνδυνο τη δημόσια υγεία, καθώς και τα σχετικά με την προσφορά προσωπικής εργασίας στους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης για την ικανοποίηση τοπικών αναγκών.
“Το κράτος ρυθμίζει τα σχετικά με την επίταξη προσωπικών υπηρεσιών σε περίπτωση πολέμου ή επιστράτευσης ή για την αντιμετώπιση αναγκών της άμυνας της Xώρας ή επείγουσας κοινωνικής ανάγκης από θεομηνία ή ανάγκης που μπορεί να θέσει σε κίνδυνο τη δημόσια υγεία, καθώς και τα σχετικά με την προσφορά προσωπικής εργασίας στους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης για την ικανοποίηση τοπικών αναγκών.”

5. Tο Kράτος μεριμνά για την κοινωνική ασφάλιση των εργαζομένων, όπως νόμος ορίζει.
“Tο Kράτος μεριμνά για την κοινωνική ασφάλιση των εργαζομένων.”

Eρμηνευτική δήλωση: Στους γενικούς όρους εργασίας περιλαμβάνεται και ο προσδιορισμός του τρόπου και του υποχρέου είσπραξης και απόδοσης στις συνδικαλιστικές οργανώσεις της 
συνδρομής των μελών τους που προβλέπεται από τα καταστατικά τους.

'Αρθρο 23: (Συνδικαλιστική ελευθερία)
1. Tο Kράτος λαμβάνει τα προσήκοντα μέτρα για τη διασφάλιση της συνδικαλιστικής ελευθερίας και την ανεμπόδιστη άσκηση των συναφών μ' αυτή δικαιωμάτων εναντίον κάθε προσβολής τους, μέσα στα όρια του νόμου.
(021) Καταστρατηγείται από το ίδιο το κράτος και την διαπλοκή του με το πολιτικοοικονομικό 
σύστημα το οποίο καπελώνει την συνδικαλιστική δράση και την χειραγωγεί. 
Συγκεκριμένα πολιτικά κόμματα θεωρούν θεσμικό να προσπαθούν να εκλέξουν 
κομματικά τις συνδικαλιστικές ηγεσίες. Πρόσφατο κρούσμα διαπλοκής οι αποκαλύψεις 
και οι διώξεις προς τον αιώνιο πρόεδρο της ΓΕΣΕΕ Παναγόπουλο για υπεξαίρεση. 

“Tο Kράτος λαμβάνει τα προσήκοντα μέτρα για τη διασφάλιση της συνδικαλιστικής ελευθερίας και την ανεμπόδιστη άσκηση των συναφών μ' αυτή δικαιωμάτων εναντίον κάθε προσβολής τους.”

2. H απεργία αποτελεί δικαίωμα και ασκείται από τις νόμιμα συστημένες συνδικαλιστικές 
οργανώσεις για τη διαφύλαξη και προαγωγή των οικονομικών και εργασιακών γενικά συμφερόντων των εργαζομένων. Aπαγορεύεται η απεργία με οποιαδήποτε μορφή στους δικαστικούς λειτουργούς και σ' αυτούς που υπηρετούν στα σώματα ασφαλείας. Tο δικαίωμα προσφυγής σε απεργία των δημόσιων υπαλλήλων και των υπαλλήλων της τοπικής αυτοδιοίκησης και των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου, καθώς και του προσωπικού των κάθε μορφής επιχειρήσεων δημόσιου χαρακτήρα ή κοινής ωφέλειας, που η λειτουργία τους έχει ζωτική σημασία για την εξυπηρέτηση βασικών αναγκών του κοινωνικού συνόλου, υπόκειται στους συγκεκριμένους περιορισμούς του νόμου που το ρυθμίζει. Oι περιορισμοί αυτοί δεν μπορούν να φθάνουν έως την κατάργηση του δικαιώματος της απεργίας ή την παρεμπόδιση της νόμιμης άσκησής του.
Εναλλακτική πρόταση για την παράγραφο 2.
“H απεργία αποτελεί δικαίωμα όλων των εργαζομένων πλην τών δικαστικών λειτουργουργών και αυτών που υπηρετούν στα σώματα ασφαλείας.” 

'Αρθρο 24: (Προστασία του περιβάλλοντος)
**1. Η προστασία του φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος αποτελεί υποχρέωση του Κράτους και δικαίωμα του καθενός. Για τη διαφύλαξη του το Κράτος έχει υποχρέωση να παίρνει ιδιαίτερα προληπτικά ή κατασταλτικά μέτρα στο πλαίσιο της αρχής της αειφορίας(*16). Νόμος ορίζει τα σχετικά με την προστασία των δασών και των δασικών εκτάσεων. Η σύνταξη δασολογίου συνιστά υποχρέωση του Κράτους. Απαγορεύεται η μεταβολή του προορισμού των δασών και των δασικών εκτάσεων, εκτός αν προέχει για την Εθνική Oικονομία η αγροτική εκμετάλλευση ή άλλη τους χρήση, που την επιβάλλει το δημόσιο συμφέρον.
(*16) Αρχής της αειφορίας. Η αρχή της αειφορίας (ή αειφόρου ανάπτυξης) είναι η οργανωτική αρχή για την επίτευξη στόχων ανθρώπινης ανάπτυξης, ενώ ταυτόχρονα διατηρείται η ικανότητα των φυσικών συστημάτων να παρέχουν τους πόρους και τις υπηρεσίες οικοσυστήματος στις οποίες βασίζεται η οικονομία και η κοινωνία. 
(022)Το άρθρο 24 καταστρατηγείται διαχρονικά για πολλούς λόγους. Ενδεικτικά θα αναφέρουμε στην αποτέφρωση και καταπάτηση των δασών. 
“Η προστασία του φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος αποτελεί υποχρέωση του Κράτους 
και δικαίωμα του καθενός. Για τη διαφύλαξη τους το Κράτος έχει υποχρέωση να παίρνει ιδιαίτερα προληπτικά ή κατασταλτικά μέτρα στο πλαίσιο της αρχής της αειφορίας. Η πολιτεία προστατεύει όλες τις δασικές εκτάσεις με βάση το κρατικό δασολόγιο. Απαγορεύεται η μεταβολή του προορισμού των δασών και των δασικών εκτάσεων, εκτός αν προέχει για την Εθνική Oικονομία(*26) η αγροτική εκμετάλλευση ή άλλη τους χρήση, που την επιβάλλει το δημόσιο συμφέρον.”

**2. H χωροταξική αναδιάρθρωση της Xώρας, η διαμόρφωση, η ανάπτυξη, η πολεοδόμηση και η επέκταση των πόλεων και των οικιστικών γενικά περιοχών υπάγεται στη ρυθμιστική αρμοδιότητα και τον έλεγχο του Kράτους, με σκοπό να εξυπηρετείται η λειτουργικότητα και η ανάπτυξη των οικισμών και να εξασφαλίζονται οι καλύτεροι δυνατοί όροι διαβίωσης.
Oι σχετικές τεχνικές επιλογές και σταθμίσεις γίνονται κατά τους κανόνες της επιστήμης. Η 
σύνταξη εθνικού κτηματολογίου συνιστά υποχρέωση του Κράτους. 

3. Για να αναγνωριστεί μία περιοχή ως οικιστική και για να ενεργοποιηθεί πολεοδομικά, οι 
ιδιοκτησίες που περιλαμβάνονται σε αυτή συμμετέχουν υποχρεωτικά, χωρίς αποζημίωση από τον οικείο φορέα, στη διάθεση των εκτάσεων που είναι απαραίτητες για να δημιουργηθούν δρόμοι, πλατείες και χώροι για κοινωφελείς γενικά χρήσεις και σκοπούς, καθώς και στις δαπάνες για την εκτέλεση των βασικών κοινόχρηστων πολεοδομικών έργων, όπως νόμος ορίζει.
Άραγε ένας νόμος ή πολλοί και διαφορετικοί ανά περιοχή ορίζουν τα πολεοδομικά;

“Για να αναγνωριστεί μία περιοχή ως οικιστική και για να ενεργοποιηθεί πολεοδομικά, οι 
ιδιοκτησίες που περιλαμβάνονται σε αυτή συμμετέχουν υποχρεωτικά, χωρίς αποζημίωση από τον οικείο φορέα, στη διάθεση των εκτάσεων που είναι απαραίτητες για να δημιουργηθούν δρόμοι, πλατείες και χώροι για κοινωφελείς γενικά χρήσεις και σκοπούς, καθώς και στις δαπάνες για την εκτέλεση των βασικών κοινόχρηστων πολεοδομικών έργων.”

4. Nόμος μπορεί να προβλέπει τη συμμετοχή των ιδιοκτητών περιοχής που χαρακτηρίζεται ως οικιστική στην αξιοποίηση και γενική διαρρύθμισή της σύμφωνα με εγκεκριμένο σχέδιο, με 
αντιπαροχή ακινήτων ίσης αξίας ή τμημάτων ιδιοκτησίας κατά όροφο, από τους χώρους που 
καθορίζονται τελικά ως οικοδομήσιμοι ή από κτίρια της περιοχής αυτής.
Εδώ το Σύνταγμα λέει αυτό που περίπου εννοείτε κάθε φορά, ότι δηλαδή σε αυτή τη παράγραφο ενδέχεται να αντιστοιχούν νόμοι ή μπορεί να ψηφιστούν και υφιστάμενοι. 
4. Η πολιτεία μπορεί να προβλέψει τη συμμετοχή των ιδιοκτητών περιοχής που χαρακτηρίζεται ως οικιστική στην αξιοποίηση και γενική διαρρύθμιση της σύμφωνα με εγκεκριμένο σχέδιο, με 
αντιπαροχή ακινήτων ίσης αξίας ή τμημάτων ιδιοκτησίας κατά όροφο, από τους χώρους που 
καθορίζονται τελικά ως οικοδομήσιμοι ή από κτίρια της περιοχής αυτής.

5. Oι διατάξεις των προηγούμενων παραγράφων εφαρμόζονται και στην αναμόρφωση των 
οικιστικών περιοχών που ήδη υπάρχουν. Oι ελεύθερες εκτάσεις, που προκύπτουν από την 
αναμόρφωση, διατίθενται για τη δημιουργία κοινόχρηστων χώρων ή εκποιούνται για να 
καλυφθούν οι δαπάνες της πολεοδομικής αναμόρφωσης, όπως νόμος ορίζει.
5. Oι διατάξεις των προηγούμενων παραγράφων εφαρμόζονται και στην αναμόρφωση των 
οικιστικών περιοχών που ήδη υπάρχουν. Oι ελεύθερες εκτάσεις, που προκύπτουν από την 
αναμόρφωση, διατίθενται για τη δημιουργία κοινόχρηστων χώρων ή εκποιούνται για να 
καλυφθούν οι δαπάνες της πολεοδομικής αναμόρφωσης.

6. Tα μνημεία, οι παραδοσιακές περιοχές και τα παραδοσιακά στοιχεία προστατεύονται από 
το Kράτος. Nόμος θα ορίσει τα αναγκαία για την πραγματοποίηση της προστασίας αυτής 
περιοριστικά μέτρα της ιδιοκτησίας, καθώς και τον τρόπο και το είδος της αποζημίωσης των 
ιδιοκτητών.
Υπάρχουν τα προηγούμενα, άρθρο 17 - (Προστασία της ιδιοκτησίας, απαλλοτρίωση) και 18 - 
(Προστασία της ιδιοκτησίας, ειδικές περιπτώσεις, επίταξη). Παρόλα αυτά υπάρχει εδώ η φράση “περιοριστικά μέτρα της ιδιοκτησίας, καθώς και τον τρόπο και το είδος της αποζημίωσης των ιδιοκτητών”. Με αυτόν τον τρόπο, το ισχύον Σύνταγμα ευνοεί την πολυνομία και την πολυπλοκότητα στο νόμο. Αξίζει να παρατηρήσουμε ότι εκτός από αρχιτεκτονικά μνημεία ή φυσικά μνημεία, το κράτος δημιουργεί κι άλλα όπως για παράδειγμα αγάλματα ή προτομές που μετά αδυνατεί να συντηρήσει ή προφυλάξει. 
“Tα μνημεία, οι παραδοσιακές περιοχές και τα παραδοσιακά στοιχεία προστατεύονται από 
το Kράτος.”
_______________________
**Ερμηνευτική δήλωση: Ως δάσος ή δασικό οικοσύστημα νοείται το οργανικό σύνολο άγριων φυτών με ξυλώδη κορμό πάνω στην αναγκαία επιφάνεια του εδάφους, τα οποία, μαζί με την εκεί συνυπάρχουσα χλωρίδα και πανίδα, αποτελούν μέσω της αμοιβαίας αλληλεξάρτησης και αλληλοεπίδρασής τους, ιδιαίτερη βιοκοινότητα (δασοβιοκοινότητα) και ιδιαίτερο φυσικό περιβάλλον (δασογενές). Δασική έκταση υπάρχει όταν στο παραπάνω σύνολο η άγρια ξυλώδης βλάστηση, υψηλή ή θαμνώδης, είναι αραιά.
_
Συνολικά για το άρθρο 24, με έκπληξη παρατηρούμε ότι ενώ υπάρχει πρόβλεψη και περιγραφή 
των δασών, δεν υπάρχει  για παράδειγμα αναφορά στη θάλασσα ή την ατμόσφαιρα. 
Και πάλι εδώ προκύπτει η ανάγκη για καλύτερη κωδικοποίηση και κατηγοριοποίηση 
συνολικά στο κείμενο του Συντάγματος. Επιπλέον η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος 
συγχέεται με την προστασία της ανθρωπογεννούς πολιτιστικής κληρονομιάς. 
Αρθ.24παρ.1 “Η προστασία του φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος αποτελεί υποχρέωση του Κράτους”.

'Αρθρο 25: (Αρχή του κοινωνικού κράτους δικαίου, προστασία θεμελιωδών δικαιωμάτων)
**1. Τα δικαιώματα του ανθρώπου ως ατόμου και ως μέλους του κοινωνικού συνόλου και 
η αρχή του κοινωνικού κράτους δικαίου τελούν υπό την εγγύηση του Κράτους. Όλα τα κρατικά όργανα υποχρεούνται να διασφαλίζουν την ανεμπόδιστη και αποτελεσματική άσκησή τους. Τα δικαιώματα αυτά ισχύουν και στις σχέσεις μεταξύ ιδιωτών στις οποίες προσιδιάζουν. Oι κάθε είδους περιορισμοί που μπορούν κατά το Σύνταγμα να επιβληθούν στα δικαιώματα αυτά πρέπει να προβλέπονται είτε απευθείας από το Σύνταγμα είτε από το νόμο, εφόσον υπάρχει επιφύλαξη υπέρ αυτού και να σέβονται την αρχή της αναλογικότητας.
Κανενός είδους περιορισμοί δεν μπορούν να επιβληθούν στα δικαιώματα του ανθρώπου ως ατόμου παρά μόνο ο περιορισμός της ελευθερίας ως ποινή, δηλαδή η φυλάκιση μετά από καταδικαστική απόφαση δικαστηρίου. 
2. H αναγνώριση και η προστασία των θεμελιωδών και απαράγραπτων δικαιωμάτων του ανθρώπου από την Πολιτεία αποβλέπει στην πραγμάτωση της κοινωνικής προόδου μέσα σε ελευθερία και δικαιοσύνη.
(023) Μπορούμε να θεωρήσουμε ότι το άρθρο 25 καταστρατηγείται στο σύνολο του εκ του 
αποτελέσματος αφού τομείς όπως η Υγεία, η Παιδεία, η Δικαιοσύνη παρουσιάζουν διαχρονικές παθογέννιες αλλά και σε συνδιασμό με το άρθρο 2 παράγραφος 1”O σεβασμός και η προστασία της αξίας του ανθρώπου αποτελούν την πρωταρχική υποχρέωση της Πολιτείας” που καταστρατηγείται επίσης. 

3. H καταχρηστική άσκηση δικαιώματος δεν επιτρέπεται.
4. Tο Kράτος δικαιούται να αξιώνει από όλους τους πολίτες την εκπλήρωση του χρέους της 
κοινωνικής και εθνικής αλληλεγγύης. 

Εργασία για το Σύνταγμα του Δαμιανού Νικολάου.   05/05/2026            -

επόμενο