Εργασία για το Σύνταγμα - Άρθρο 24: (Προστασία του περιβάλλοντος)

Άρθρο 24: (Προστασία του περιβάλλοντος)
**1. Η προστασία του φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος αποτελεί υποχρέωση του Κράτους και δικαίωμα του καθενός. Για τη διαφύλαξη του το Κράτος έχει υποχρέωση να παίρνει ιδιαίτερα προληπτικά ή κατασταλτικά μέτρα στο πλαίσιο της αρχής της αειφορίας(*16). Νόμος ορίζει τα σχετικά με την προστασία των δασών και των δασικών εκτάσεων. Η σύνταξη δασολογίου συνιστά υποχρέωση του Κράτους. Απαγορεύεται η μεταβολή του προορισμού των δασών και των δασικών εκτάσεων, εκτός αν προέχει για την Εθνική Oικονομία η αγροτική εκμετάλλευση ή άλλη τους χρήση, που την επιβάλλει το δημόσιο συμφέρον.
(*16) Αρχής της αειφορίας. Η αρχή της αειφορίας (ή αειφόρου ανάπτυξης) είναι η οργανωτική αρχή για την επίτευξη στόχων ανθρώπινης ανάπτυξης, ενώ ταυτόχρονα διατηρείται η ικανότητα των φυσικών συστημάτων να παρέχουν τους πόρους και τις υπηρεσίες οικοσυστήματος στις οποίες βασίζεται η οικονομία και η κοινωνία. 
(022)Το άρθρο 24 καταστρατηγείται διαχρονικά για πολλούς λόγους. Ενδεικτικά θα αναφέρουμε στην αποτέφρωση και καταπάτηση των δασών. 

“Η προστασία του φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος αποτελεί υποχρέωση του Κράτους και δικαίωμα του καθενός. Για τη διαφύλαξη του το Κράτος έχει υποχρέωση να παίρνει ιδιαίτερα προληπτικά ή κατασταλτικά μέτρα στο πλαίσιο της αρχής της αειφορίας. Η πολιτεία προστατεύει όλες τις δασικές εκτάσεις με βάση το κρατικό δασολόγιο. Απαγορεύεται η μεταβολή του προορισμού των δασών και των δασικών εκτάσεων, εκτός αν προέχει για την Εθνική Oικονομία(*26) η αγροτική εκμετάλλευση ή άλλη τους χρήση, που την επιβάλλει το δημόσιο συμφέρον.”

**2. H χωροταξική αναδιάρθρωση της Xώρας, η διαμόρφωση, η ανάπτυξη, η πολεοδόμηση και η επέκταση των πόλεων και των οικιστικών γενικά περιοχών υπάγεται στη ρυθμιστική αρμοδιότητα και τον έλεγχο του Kράτους, με σκοπό να εξυπηρετείται η λειτουργικότητα και η ανάπτυξη των οικισμών και να εξασφαλίζονται οι καλύτεροι δυνατοί όροι διαβίωσης.
Oι σχετικές τεχνικές επιλογές και σταθμίσεις γίνονται κατά τους κανόνες της επιστήμης. Η 
σύνταξη εθνικού κτηματολογίου συνιστά υποχρέωση του Κράτους. 

3. Για να αναγνωριστεί μία περιοχή ως οικιστική και για να ενεργοποιηθεί πολεοδομικά, οι 
ιδιοκτησίες που περιλαμβάνονται σε αυτή συμμετέχουν υποχρεωτικά, χωρίς αποζημίωση από τον οικείο φορέα, στη διάθεση των εκτάσεων που είναι απαραίτητες για να δημιουργηθούν δρόμοι, πλατείες και χώροι για κοινωφελείς γενικά χρήσεις και σκοπούς, καθώς και στις δαπάνες για την εκτέλεση των βασικών κοινόχρηστων πολεοδομικών έργων, όπως νόμος ορίζει.

Άραγε ένας νόμος ή πολλοί και διαφορετικοί ανά περιοχή ορίζουν τα πολεοδομικά;

“Για να αναγνωριστεί μία περιοχή ως οικιστική και για να ενεργοποιηθεί πολεοδομικά, οι 
ιδιοκτησίες που περιλαμβάνονται σε αυτή συμμετέχουν υποχρεωτικά, χωρίς αποζημίωση από τον οικείο φορέα, στη διάθεση των εκτάσεων που είναι απαραίτητες για να δημιουργηθούν δρόμοι, πλατείες και χώροι για κοινωφελείς γενικά χρήσεις και σκοπούς, καθώς και στις δαπάνες για την εκτέλεση των βασικών κοινόχρηστων πολεοδομικών έργων.”

4. Nόμος μπορεί να προβλέπει τη συμμετοχή των ιδιοκτητών περιοχής που χαρακτηρίζεται ως οικιστική στην αξιοποίηση και γενική διαρρύθμισή της σύμφωνα με εγκεκριμένο σχέδιο, με αντιπαροχή ακινήτων ίσης αξίας ή τμημάτων ιδιοκτησίας κατά όροφο, από τους χώρους που καθορίζονται τελικά ως οικοδομήσιμοι ή από κτίρια της περιοχής αυτής.

Εδώ το Σύνταγμα λέει αυτό που περίπου εννοείτε κάθε φορά, ότι δηλαδή σε αυτή τη παράγραφο ενδέχεται να αντιστοιχούν νόμοι ή μπορεί να ψηφιστούν και υφιστάμενοι. 

4. Η πολιτεία μπορεί να προβλέψει τη συμμετοχή των ιδιοκτητών περιοχής που χαρακτηρίζεται ως οικιστική στην αξιοποίηση και γενική διαρρύθμιση της σύμφωνα με εγκεκριμένο σχέδιο, με 
αντιπαροχή ακινήτων ίσης αξίας ή τμημάτων ιδιοκτησίας κατά όροφο, από τους χώρους που 
καθορίζονται τελικά ως οικοδομήσιμοι ή από κτίρια της περιοχής αυτής.

5. Oι διατάξεις των προηγούμενων παραγράφων εφαρμόζονται και στην αναμόρφωση των 
οικιστικών περιοχών που ήδη υπάρχουν. Oι ελεύθερες εκτάσεις, που προκύπτουν από την 
αναμόρφωση, διατίθενται για τη δημιουργία κοινόχρηστων χώρων ή εκποιούνται για να 
καλυφθούν οι δαπάνες της πολεοδομικής αναμόρφωσης, όπως νόμος ορίζει.

5. Oι διατάξεις των προηγούμενων παραγράφων εφαρμόζονται και στην αναμόρφωση των 
οικιστικών περιοχών που ήδη υπάρχουν. Oι ελεύθερες εκτάσεις, που προκύπτουν από την 
αναμόρφωση, διατίθενται για τη δημιουργία κοινόχρηστων χώρων ή εκποιούνται για να 
καλυφθούν οι δαπάνες της πολεοδομικής αναμόρφωσης.

6. Tα μνημεία, οι παραδοσιακές περιοχές και τα παραδοσιακά στοιχεία προστατεύονται από 
το Kράτος. Nόμος θα ορίσει τα αναγκαία για την πραγματοποίηση της προστασίας αυτής 
περιοριστικά μέτρα της ιδιοκτησίας, καθώς και τον τρόπο και το είδος της αποζημίωσης των 
ιδιοκτητών.

Υπάρχουν τα προηγούμενα, άρθρο 17 - (Προστασία της ιδιοκτησίας, απαλλοτρίωση) και 18 - 
(Προστασία της ιδιοκτησίας, ειδικές περιπτώσεις, επίταξη). Παρόλα αυτά υπάρχει εδώ η φράση “περιοριστικά μέτρα της ιδιοκτησίας, καθώς και τον τρόπο και το είδος της αποζημίωσης των ιδιοκτητών”. Με αυτόν τον τρόπο, το ισχύον Σύνταγμα ευνοεί την πολυνομία και την πολυπλοκότητα στο νόμο. Αξίζει να παρατηρήσουμε ότι εκτός από αρχιτεκτονικά μνημεία ή φυσικά μνημεία, το κράτος δημιουργεί κι άλλα όπως για παράδειγμα αγάλματα ή προτομές που μετά αδυνατεί να συντηρήσει ή προφυλάξει. 

“Tα μνημεία, οι παραδοσιακές περιοχές και τα παραδοσιακά στοιχεία προστατεύονται από 
το Kράτος.”
_______________________

**Ερμηνευτική δήλωση: Ως δάσος ή δασικό οικοσύστημα νοείται το οργανικό σύνολο άγριων φυτών με ξυλώδη κορμό πάνω στην αναγκαία επιφάνεια του εδάφους, τα οποία, μαζί με την εκεί συνυπάρχουσα χλωρίδα και πανίδα, αποτελούν μέσω της αμοιβαίας αλληλεξάρτησης και αλληλοεπίδρασής τους, ιδιαίτερη βιοκοινότητα (δασοβιοκοινότητα) και ιδιαίτερο φυσικό περιβάλλον (δασογενές). Δασική έκταση υπάρχει όταν στο παραπάνω σύνολο η άγρια ξυλώδης βλάστηση, υψηλή ή θαμνώδης, είναι αραιά.

Συνολικά για το άρθρο 24, με έκπληξη παρατηρούμε ότι ενώ υπάρχει πρόβλεψη και περιγραφή των δασών, δεν υπάρχει  για παράδειγμα αναφορά στη θάλασσα ή την ατμόσφαιρα. 
Και πάλι εδώ προκύπτει η ανάγκη για καλύτερη κωδικοποίηση και κατηγοριοποίηση 
συνολικά στο κείμενο του Συντάγματος. Επιπλέον η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος 
συγχέεται με την προστασία της ανθρωπογεννούς πολιτιστικής κληρονομιάς. Μία απλή αλλά πλήρης σύνταξη θα μπορούσε να είναι έτσι. 

“Η προστασία του φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος αποτελεί υποχρέωση του Κράτους”.
 

Εργασία για το Σύνταγμα του Δαμιανού Νικολάου.   05/05/2026            - 
επόμενο