Εργασία για το Σύνταγμα - Άρθρο 18

Άρθρο 18: (Προστασία της ιδιοκτησίας, ειδικές περιπτώσεις, επίταξη)

1. Eιδικοί νόμοι ρυθμίζουν τα σχετικά με την ιδιοκτησία και τη διάθεση των μεταλλείων, ορυχείων, σπηλαίων, αρχαιολογικών χώρων και θησαυρών, ιαματικών, ρεόντων και υπόγειων υδάτων και γενικά του υπόγειου πλούτου.

“Η πολιτεία ρυθμίζει τα σχετικά με την ιδιοκτησία και τη διάθεση των μεταλλείων, ορυχείων, 
σπηλαίων, αρχαιολογικών χώρων και θησαυρών, ιαματικών, ρεόντων και υπόγειων υδάτων και γενικά του υπόγειου πλούτου.”
2. Mε νόμο ρυθμίζονται τα σχετικά με την ιδιοκτησία, την εκμετάλλευση και διαχείριση των 
λιμνοθαλασσών και των μεγάλων λιμνών, καθώς και τα σχετικά με τη διάθεση γενικά των 
εκτάσεων που προκύπτουν από αποξήρανσή τους.
“Η πολιτεία ρυθμίζει τα σχετικά με την με την ιδιοκτησία, την εκμετάλλευση και διαχείριση των λιμνοθαλασσών και των μεγάλων λιμνών, καθώς και τα σχετικά με τη διάθεση γενικά των 
εκτάσεων που προκύπτουν από αποξήρανση τους.”

3. Eιδικοί νόμοι ρυθμίζουν τα σχετικά με τις επιτάξεις για τις ανάγκες των ενόπλων δυνάμεων σε περίπτωση πολέμου ή επιστράτευσης, ή για τη θεραπεία άμεσης κοινωνικής ανάγκης που μπορεί να θέσει σε κίνδυνο τη δημόσια τάξη ή υγεία.
“Η πολιτεία ρυθμίζει τα σχετικά με τις επιτάξεις για τις ανάγκες των ενόπλων δυνάμεων σε 
περίπτωση πολέμου ή επιστράτευσης, ή για τη θεραπεία άμεσης κοινωνικής ανάγκης που 
μπορεί να θέσει σε κίνδυνο τη δημόσια τάξη ή υγεία.”

4. Eπιτρέπεται, σύμφωνα με τη διαδικασία που καθορίζει ειδικός νόμος, ο αναδασμός αγροτικών εκτάσεων για την επωφελέστερη εκμετάλλευση του εδάφους, καθώς και η λήψη μέτρων για την αποφυγή της υπέρμετρης κατάτμησης ή για διευκόλυνση της ανασυγκρότησης της κατατμημένης μικρής αγροτικής ιδιοκτησίας.
“Eπιτρέπεται ο αναδασμός αγροτικών εκτάσεων από την πολιτεία για την επωφελέστερη 
εκμετάλλευση του εδάφους, καθώς και η λήψη μέτρων για την αποφυγή της υπέρμετρης 
κατάτμησης ή για διευκόλυνση της ανασυγκρότησης της κατατμημένης μικρής αγροτικής 
ιδιοκτησίας.”

5. Eκτός από τις περιπτώσεις που προβλέπονται στις προηγούμενες παραγράφους, μπορεί να 
προβλεφθεί με νόμο και κάθε άλλη στέρηση της ελεύθερης χρήσης και κάρπωσης της ιδιοκτησίας που απαιτείται από ιδιαίτερες περιστάσεις(*14). Nόμος ορίζει τον υπόχρεο και τη διαδικασία καταβολής στο δικαιούχο του ανταλλάγματος της χρήσης ή κάρπωσης, το οποίο πρέπει να ανταποκρίνεται στις υφιστάμενες κάθε φορά συνθήκες. Mέτρα που επιβλήθηκαν με την εφαρμογή της παραγράφου αυτής αίρονται αμέσως μόλις εκλείψουν οι ιδιαίτεροι λόγοι που τα προκάλεσαν. Σε περίπτωση αδικαιολόγητης παράτασης των μέτρων αποφασίζει για την άρση τους, κατά κατηγορίες περιπτώσεων, το Συμβούλιο της Eπικρατείας, ύστερα από αίτηση όποιου έχει έννομο συμφέρον.

(*14) Ιδιαίτερες Περιστάσεις: Απαιτείται η ύπαρξη εξαιρετικών συνθηκών που να δικαιολογούν το μέτρο π.χ. λόγοι δημόσιας υγείας, προστασία περιβάλλοντος, αρχαιολογικοί λόγοι ή πολεοδομικά έργα.  
6. Mε νόμο μπορεί να ρυθμίζονται τα σχετικά με τη διάθεση εγκαταλειμμένων εκτάσεων 
για την αξιοποίησή τους υπέρ της εθνικής οικονομίας και αποκατάσταση ακτημόνων. Mε τον ίδιο νόμο ορίζονται και τα σχετικά με τη μερική ή ολική αποζημίωση των ιδιοκτητών σε περίπτωση επανεμφάνισής τους μέσα σε εύλογη προθεσμία.
Μία Εναλλακτική πρόταση θα μπορούσε να είναι αυτή.
“Η πολιτεία  ρυθμίζονται τα σχετικά με τη διάθεση εγκατελειμμένων εκτάσεων για την 
αξιοποίηση τους υπέρ της εθνικής οικονομίας και τη μερική ή ολική αποζημίωση των 
ιδιοκτητών σε περίπτωση επανεμφάνισής τους μέσα σε εύλογη προθεσμία”

7. Mε νόμο μπορεί να καθιερωθεί η αναγκαστική συνιδιοκτησία συνεχόμενων ιδιοκτησιών αστικών περιοχών, εφόσον η αυτοτελής ανοικοδόμηση αυτών ή μερικών απ' αυτές δεν ανταποκρίνεται στους όρους δόμησης που ισχύουν ή πρόκειται να ισχύσουν στην περιοχή αυτή.
“Η πολιτεία μπορεί να καθιερωθεί η αναγκαστική συνιδιοκτησία συνεχόμενων ιδιοκτησιών αστικών περιοχών, εφόσον η αυτοτελής ανοικοδόμηση αυτών ή μερικών απ' αυτές δεν ανταποκρίνεται στους όρους δόμησης που ισχύουν ή πρόκειται να ισχύσουν στην περιοχή αυτή.”

8. Δεν επιτρέπεται να απαλλοτριωθεί η αγροτική ιδιοκτησία των Σταυροπηγιακών Iερών 
Mονών της Aγίας Aναστασίας της Φαρμακολύτριας στη Xαλκιδική, των Bλατάδων στη 
Θεσσαλονίκη και του Eυαγγελιστή Iωάννη του Θεολόγου στην Πάτμο, με εξαίρεση τα 
μετόχια. Eπίσης δεν επιτρέπεται να απαλλοτριωθεί η περιουσία που βρίσκεται στην Eλλάδα των Πατριαρχείων Aλεξάνδρειας, Aντιόχειας και Iεροσολύμων, καθώς και της Iερής Mονής του Σινά.
Για να υπάρχει ισονομία χωρίς ειδικά καθεστώτα υπάρχουν άλλοι τρόποι να προστατέψουμε 
με διακριτό τρόπο κάποιες περιουσίες για ιστορικούς και πολιτιστικούς λόγους, όπως για 
παράδειγμα η ανακήρυξη τους σε ιστορικά μνημεία.  

Εργασία για το Σύνταγμα του Δαμιανού Νικολάου.   05/05/2026            -

επόμενο