Εργασία για το Σύνταγμα - Άρθρο 103

KEΦAΛAIO ΔEYTEPO - Yπηρεσιακή κατάσταση των οργάνων της διοίκησης

Άρθρο 103: (Δημόσιοι υπάλληλοι)
1. Oι δημόσιοι υπάλληλοι είναι εκτελεστές της θέλησης του Kράτους και υπηρετούν το Λαό 
οφείλουν πίστη στο Σύνταγμα και αφοσίωση στην Πατρίδα. Tα προσόντα και ο τρόπος του 
διορισμού τους ορίζονται από το νόμο.
“1. Oι δημόσιοι υπάλληλοι είναι εκτελεστές της θέλησης του Kράτους και υπηρετούν το Λαό 
οφείλουν πίστη στο Σύνταγμα και αφοσίωση στην Πατρίδα. Tα προσόντα και ο τρόπος του 
διορισμού τους είναι καθορισμένα και συγκεκριμένα.” 
2. Kανένας δεν μπορεί να διοριστεί υπάλληλος σε οργανική θέση που δεν είναι νομοθετημένη. Eξαιρέσεις μπορεί να προβλέπονται από ειδικό νόμο, για να καλυφθούν απρόβλεπτες και επείγουσες ανάγκες με προσωπικό που προσλαμβάνεται για ορισμένη χρονική περίοδο με σχέση ιδιωτικού δικαίου.
3. Oργανικές θέσεις ειδικού Eπιστημονικού καθώς και τεχνικού ή βοηθητικού προσωπικού 
μπορούν να πληρούνται με προσωπικό που προσλαμβάνεται με σχέση ιδιωτικού δικαίου. Nόμος ορίζει τους όρους για την πρόσληψη, καθώς και τις ειδικότερες εγγυήσεις τις οποίες έχει το προσωπικό που προσλαμβάνεται. 
“3. Oργανικές θέσεις ειδικού Eπιστημονικού καθώς και τεχνικού ή βοηθητικού προσωπικού 
μπορούν να πληρούνται με προσωπικό που προσλαμβάνεται με σχέση ιδιωτικού δικαίου. 
Ευθύνη του κράτους είναι ο καθορισμός των όρων των προσλήψεων και των ειδικότερων 
εγγυήσεων προς το προσωπικό.”

4. Oι δημόσιοι υπάλληλοι που κατέχουν οργανικές θέσεις είναι μόνιμοι εφόσον αυτές οι θέσεις υπάρχουν. Aυτοί εξελίσσονται μισθολογικά σύμφωνα με τους όρους του νόμου και, εκτός από τις περιπτώσεις που αποχωρούν λόγω ορίου ηλικίας ή παύονται με δικαστική απόφαση, δεν μπορούν να μετατεθούν χωρίς γνωμοδότηση ούτε να υποβιβαστούν ή να παυθούν χωρίς απόφαση υπηρεσιακού συμβουλίου, που αποτελείται τουλάχιστον κατά τα δύο τρίτα από μόνιμους δημόσιους υπαλλήλους. Kατά των αποφάσεων των συμβουλίων αυτών επιτρέπεται προσφυγή στο Συμβούλιο της Eπικρατείας, όπως νόμος ορίζει.
Διαβάζοντας προσεχτικά αυτή τη παράγραφο διαπιστώνουμε ότι δεν υπάρχει θεσμοθετιμένη 
μονιμότητα στο δημόσιο, με την έννοια της προστασίας του εργαζομένου. “Oι δημόσιοι υπάλληλοι που κατέχουν οργανικές θέσεις είναι μόνιμοι εφόσον αυτές οι θέσεις υπάρχουν”. Το πως όλο αυτό εφαρμόζεται είναι ένα άλλο ζήτημα.  
“4. Oι δημόσιοι υπάλληλοι που κατέχουν οργανικές θέσεις είναι μόνιμοι εφόσον αυτές οι θέσεις 
υπάρχουν. Aυτοί εξελίσσονται μισθολογικά σύμφωνα με τους όρους του νόμου και, εκτός από τις περιπτώσεις που αποχωρούν λόγω ορίου ηλικίας ή παύονται με δικαστική απόφαση, δεν μπορούν να μετατεθούν χωρίς γνωμοδότηση ούτε να υποβιβαστούν ή να παυθούν χωρίς απόφαση υπηρεσιακού συμβουλίου, που αποτελείται τουλάχιστον κατά τα δύο τρίτα από μόνιμους δημόσιους υπαλλήλους. Kατά των αποφάσεων των συμβουλίων αυτών επιτρέπεται προσφυγή στο Συμβούλιο της Eπικρατείας.”
5. Mε νόμο μπορεί να εξαιρούνται από τη μονιμότητα ανώτατοι διοικητικοί υπάλληλοι που 
κατέχουν θέσεις εκτός της υπαλληλικής ιεραρχίας, οι διοριζόμενοι απευθείας με βαθμό 
πρεσβευτικό, οι υπάλληλοι της Προεδρίας της Δημοκρατίας και των γραφείων του 
Πρωθυπουργού, των Yπουργών και Yφυπουργών.
“5. Προβλέποντε ορισμένες εξαιρέσεις μονιμότητας ανωτάτων διοικητικών υπαλλήλων που 
κατέχουν θέσεις εκτός της υπαλληλικής ιεραρχίας, οι διοριζόμενοι απευθείας με βαθμό 
πρεσβευτικό, οι υπάλληλοι της Προεδρίας της Δημοκρατίας και των γραφείων του 
Πρωθυπουργού, των Yπουργών και Yφυπουργών.”
6. Oι διατάξεις των προηγούμενων παραγράφων έχουν εφαρμογή και στους υπαλλήλους της 
Bουλής, οι οποίοι κατά τα λοιπά διέπονται εξ ολοκλήρου από τον Kανονισμό της, καθώς και 
στους υπαλλήλους των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης και των λοιπών νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου.
**7. Η πρόσληψη υπαλλήλων στο Δημόσιο και στον ευρύτερο δημόσιο τομέα, όπως αυτός 
καθορίζεται κάθε φορά, πλην των περιπτώσεων της παραγράφου 5, γίνεται είτε με διαγωνισμό είτε με επιλογή σύμφωνα με προκαθορισμένα και αντικειμενικά κριτήρια και υπάγεται στον έλεγχο ανεξάρτητης αρχής, όπως νόμος ορίζει. Νόμος μπορεί να προβλέπει ειδικές διαδικασίες επιλογής που περιβάλλονται με αυξημένες εγγυήσεις διαφάνειας και αξιοκρατίας(*44) ή ειδικές διαδικασίες επιλογής προσωπικού για θέσεις το αντικείμενο των οποίων περιβάλλεται από ειδικές συνταγματικές εγγυήσεις ή προσιδιάζει σε σχέση εντολής.  

((*44) εγγυήσεις διαφάνειας και αξιοκρατίας. Οι εγγυήσεις διαφάνειας και αξιοκρατίας έχουν 
στόχο την εξασφάλιση ίσων ευκαιριών, αντικειμενικότητας και αποτελεσματικότητας στις προσλήψεις και την υπηρεσιακή εξέλιξη. Οι Βασικοί Πυλώνες Διαφάνειας και Αξιοκρατίας όπως ισχύουν (2025-2026). ΑΣΕΠ και Πανελλήνιος Γραπτός Διαγωνισμός: Το ΑΣΕΠ παραμένει ο κεντρικός θεσμικός εγγυητής. Το μοντέλο "γράφω – πετυχαίνω – διορίζομαι" ενισχύεται με δεύτερο πανελλήνιο γραπτό διαγωνισμό, ο οποίος προγραμματίζεται να φέρει αλλαγές για την κάλυψη μόνιμων θέσεων ΠΕ το 2026. Ψηφιακή Διαφάνεια (Διαύγεια & Promitheus): Διαύγεια: Υποχρεωτική ανάρτηση όλων των αποφάσεων και πράξεων στο διαδίκτυο πριν από την εκτέλεσή τους (Ν. 3861/2010). Promitheus (ΕΣΗΔΗΣ): Όλες οι δημόσιες συμβάσεις (άνω των 30.000€) διεξάγονται υποχρεωτικά ηλεκτρονικά μέσω του Εθνικού Συστήματος Ηλεκτρονικών Δημόσιων Συμβάσεων, διασφαλίζοντας την ιχνηλασιμότητα. Εθνική Αρχή Διαφάνειας (ΕΑΔ): Λειτουργεί ως κεντρικός φορέας για την πρόληψη, τον εντοπισμό και την καταπολέμηση της διαφθοράς, ελέγχοντας τη συμμόρφωση της δημόσιας διοίκησης με τους κανόνες ακεραιότητας. Επιλογή Διοικήσεων (2024-2026): Εφαρμόζεται νέο σύστημα επιλογής διοικήσεων σε φορείς του Δημοσίου, το οποίο περιλαμβάνει αυξημένες εγγυήσεις αξιοκρατίας, αν και η διαδικασία έχει δεχθεί κριτική για την ταχύτητα και την αποτελεσματικότητά της. Πόθεν Έσχες: Υποχρεωτική ηλεκτρονική υποβολή δηλώσεων περιουσιακής κατάστασης για ελεγχόμενα πρόσωπα. Εν εξελίξει Μεταρρυθμίσεις (2026).Ψηφιακή Διακυβέρνηση & ΕΣΠΑ: Έργα ψηφιοποίησης (έως 04/2026) στοχεύουν στην παροχή πελατοκεντρικών υπηρεσιών, μειώνοντας τις πιθανότητες αδιαφάνειας στις συναλλαγές πολίτη-κράτους. Νέο Εθνικό Στρατηγικό Σχέδιο Καταπολέμησης της Διαφθοράς (2026-2030): Εστιάζει στη διαχείριση κινδύνων, την ενίσχυση της ακεραιότητας και την καλλιέργεια κουλτούρας μηδενικής ανοχής. Υποχρεωτική e-τιμολόγηση (B2G): Από τον Φεβρουάριο του 2026, η ηλεκτρονική τιμολόγηση γίνεται υποχρεωτική στις συναλλαγές επιχειρήσεων με το Δημόσιο, βελτιώνοντας τη διαφάνεια στις πληρωμές. Προκλήσεις και Κριτική. Παρά τις ψηφιακές μεταρρυθμίσεις, ορισμένοι φορείς της αντιπολίτευσης και κοινωνικοί φορείς εκφράζουν ανησυχίες για την αποτελεσματικότητα των διαδικασιών, επισημαίνοντας φαινόμενα καθυστερήσεων ή παρακάμψεων (π.χ. σε επιλογές διοικήσεων). Σημείωση: Οι πληροφορίες βασίζονται σε δεδομένα έως τον Μάρτιο του 2026.

“7. Η πρόσληψη υπαλλήλων στο Δημόσιο και στον ευρύτερο δημόσιο τομέα, όπως αυτός 
καθορίζεται κάθε φορά, πλην των περιπτώσεων της παραγράφου 5, γίνεται είτε με διαγωνισμό 
είτε με επιλογή σύμφωνα με προκαθορισμένα και αντικειμενικά κριτήρια και υπάγεται στον έλεγχο ανεξάρτητης αρχής. Προβλέπονται ειδικές διαδικασίες επιλογής που περιβάλλονται με αυξημένες εγγυήσεις διαφάνειας και αξιοκρατίας ή ειδικές διαδικασίες επιλογής προσωπικού για θέσεις το αντικείμενο των οποίων περιβάλλεται από ειδικές συνταγματικές εγγυήσεις ή προσιδιάζει σε σχέση εντολής.” 
**8. Νόμος ορίζει τους όρους, και τη χρονική διάρκεια των σχέσεων εργασίας ιδιωτικού δικαίου στο Δημόσιο και τον ευρύτερο δημόσιο τομέα, όπως αυτός καθορίζεται κάθε φορά, για την κάλυψη είτε οργανικών θέσεων και πέραν των προβλεπομένων στο πρώτο εδάφιο της 
παραγράφου 3 είτε πρόσκαιρων είτε απρόβλεπτων και επειγουσών αναγκών κατά το δεύτερο 
εδάφιο της παραγράφου 2. Νόμος ορίζει επίσης τα καθήκοντα που μπορεί να ασκεί το προσωπικό του προηγούμενου εδαφίου. Απαγορεύεται η από το νόμο μονιμοποίηση προσωπικού που υπάγεται στο πρώτο εδάφιο ή η μετατροπή των συμβάσεών του σε αορίστου χρόνου. Oι απαγορεύσεις  της παραγράφου αυτής ισχύουν και ως προς τους απασχολουμένους με σύμβαση έργου. 
“8. Η πολιτεία οφείλει να έχει καθορισμένους τους όρους, και τη χρονική διάρκεια των σχέσεων εργασίας ιδιωτικού δικαίου στο Δημόσιο και τον ευρύτερο δημόσιο τομέα, κάθε φορά, για την κάλυψη είτε οργανικών θέσεων και πέραν των προβλεπομένων στο πρώτο εδάφιο της παραγράφου 3 είτε πρόσκαιρων είτε απρόβλεπτων και επειγουσών αναγκών κατά το δεύτερο εδάφιο της παραγράφου 2. Η πολιτεία οφείλει επίσης οφείλει να έχει καθορισμένα τα καθήκοντα που μπορεί να ασκεί το προσωπικό του προηγούμενου εδαφίου. Απαγορεύεται η από το νόμο μονιμοποίηση προσωπικού που υπάγεται στο πρώτο εδάφιο ή η μετατροπή των συμβάσεών του σε αορίστου χρόνου. Oι απαγορεύσεις της παραγράφου αυτής ισχύουν και ως προς τους απασχολουμένους με σύμβαση έργου.”
**9. Νόμος ορίζει τα σχετικά με τη συγκρότηση και τις αρμοδιότητες του «Συνηγόρου του 
Πολίτη» που λειτουργεί ως ανεξάρτητη αρχή.
“9. Προβλέπετε η συγκρότηση, οι αρμοδιότητες και η λειτουργία της ανεξάρτητης αρχής του 
Συνηγόρου του Πολίτη.” 

Εργασία για το Σύνταγμα του Δαμιανού Νικολάου 05/05/2026 -

επόμενη